Vragen over DigiD of internet? Bij de bieb weten ze er raad mee

Reportage | Nu er minder boeken worden gelezen, zoeken veel bibliotheken naar een nieuwe rol in de samenleving. Bijvoorbeeld door een digitaal spreekuur te beginnen. Zo ook in Almere. 'Zelfs de Belastingdienst verwijst steeds vaker door naar ons.'

Gepensioneerd accountant Peter Gorter is het even kwijt. "Ik wist dit vroeger wel. Ik heb veel met computers gewerkt." De 69-jarige zit op een bankje in de bibliotheek van Almere Stad met zijn laptoptas op schoot. Hij wil foto's e-mailen, maar het lukt hem niet zelf. "Al die nieuwe ontwikkelingen, je komt als gepensioneerde toch op afstand te staan", zegt hij.

Gelukkig is daar Brenda Gagel (51) van het digitale spreekuur van de bibliotheek. Twee keer in de week kunnen mensen bij haar terecht met vragen over computers. "Ze willen bijvoorbeeld weten hoe je een e-mailaccount aanmaakt, een DigiD aanvraagt of hoe internetbankieren werkt", vertelt Gagel, die tegelijkertijd een vrouw uitlegt hoe ze grote bestanden kan versturen. "Deze mevrouw is ook wel eens bij me geweest om te vragen hoe je Romeinse tekens invoegt. Ze werkt namelijk aan een boek."

Even later is Gorter aan de beurt. "Zit u al op het intranet, en u weet wel hoe u in uw e-mail komt?" De 69-jarige staat diep over het scherm gebogen en knikt. Als snel is Gagel eruit. "U heeft Windows 7 en een te oude computer. De laptop kan het niet aan. Zal ik het even op mijn computer doen?"

De bibliotheek organiseert de spreekuren nu zo'n twee jaar, vertelt directeur Chris Wiersma in zijn kantoor, twee verdiepingen hoger. "We merkten dat er steeds meer vragen kwamen bij onze medewerkers over dit onderwerp. En het is erg druk." Dat heeft alles te maken met de plannen van minister Plasterk, vertelt Wiersma. "Hij wil een digitale overheid. Dat betekent dat diensten zoals bijvoorbeeld de Belastingdienst en het UWV steeds meer digitaal gaan werken. Fijn voor veel mensen, maar voor zo'n 10 à 20 procent van de bevolking is dit helemaal niet zo gemakkelijk. Zij zijn niet zo handig met computers dat ze de vernieuwing kunnen behappen. Bibliotheken proberen hen te helpen."

Aan de balie van Brenda Gagel is inmiddels een rij ontstaan. Ook Peter Steensma (62) zit te wachten. Hij wil weten hoe hij een grafiek in Excel aanpast en wat voor een gevolgen het heeft voor zijn bureaublad als hij Windows 10 installeert. Naast hem is een dame aangeschoven die in gebrekkig Nederlands uitlegt dat ze van de Belastingdienst al haar toeslagaanvragen moet uitprinten. "Voor morgen?" vraagt Gagel haar verbaasd. "Dat wordt lastig."

Gorter en Steensma zijn erg blij met het spreekuur, vertellen ze. "Ik heb geen kinderen en het is toch een grotere stap om naar de buurman te stappen dan naar de bibliotheek", zegt Gorter. "Ik had een vriend aan wie ik altijd dit soort vragen kon stellen, maar hij is overleden", vertelt Steensma.

Veel bibliotheken experimenteren met hun rol in de samenleving nu steeds minder mensen boeken lezen, vertelt emeritus hoogleraar kunst en economie Giep Hagoort die hier onderzoek naar deed. "De bibliotheek wordt steeds meer een kenniscentrum dat mensen stimuleert om actief aan de samenleving deel te nemen. Bibliotheken doen aan kunsteducatie op scholen, geven cursussen digitalisering en organiseren lessen lezen in het Nederlands. In Almere, maar ook in Oss, in Zwolle en in Utrecht zijn ze heel goed bezig met deze onderwerpen."

Dit is ook noodzakelijk, voegt hij toe. "Mensen lenen minder boeken en bibliotheken moeten hun maatschappelijke relevantie aantonen om te overleven. Door in te springen op digitalisering, bieden ze ook nog eens kansen voor de overheid. Er is namelijk geen enkele andere organisatie die mensen hierbij beter kan helpen dan de bibliotheek: die zit in elke stad." Volgens Wiersma wordt dit ook bij de overheid steeds meer gezien. "De Belastingdienst verwijst steeds vaker mensen door naar ons, en er wordt nationaal over eventuele samenwerking gepraat."

En Peter Gorter? Die moet beneden een financiële tegenvaller incasseren. Gagel heeft hem zojuist verteld dat hij het beste maar een nieuwe laptop kan kopen. Hij kijkt sip. "Dat moet dan maar gebeuren, vrees ik", zegt hij en bergt zijn oude laptop voorzichtig op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden