Vrachtwagenlobby veegt vloer aan met eerdere milieuberekeningen

UTRECHT - Vervoer van containers per vrachtwagen over de weg is in de praktijk milieuvriendelijker dan per spoor. Omdat je de lading overzet van trein op vrachtwagen pakt de combinatie van trein en truck 'vuiler' uit.

Deze uitkomst valt te lezen in een nog vertrouwelijk rapport van Transport en Logistiek Nederland (TLN) met de titel 'Het vergelijken van appels met peren'.

De hoofdlijn van het rapport wordt ondersteund door onderzoekers van het als onafhankelijk bekendstaande Centrum voor energiebesparing en schone technologie in Delft.

De grootste organisatie van wegvervoerders heeft op basis van bestaand en eigen onderzoek een vergelijking gemaakt tussen de verschillende vervoersmogelijkheden. Vrachtwagens zijn beter te beladen, gebruiken minder energie, veroorzaken minder CO2-uitstoot en vragen minder ruimte dan wanneer de containers op de trein worden gezet. Ook de binnenvaart scoort in milieu-opzicht beter dan de trein, zo blijkt uit het rapport. De lobby van de transportsector concludeert dan ook dat er geen basis is voor milieuheffingen voor het wegvervoer en de binnenvaart ten gunste van de nieuwe Betuwelijn.

TLN bestrijdt niet dat treinen op zich minder energie verbruiken, maar rekent voor dat dit in de praktijk heel anders uitpakt. Bij vervoer waarbij zowel treinen als vrachtwagens (of binnenschepen) worden ingezet, wordt volgens TLN veel meer energie verbruikt dan werd aangenomen. Dit containervervoer per trein veroorzaakt - aldus het onderzoek - negen procent meer CO2-uitstoot dan per vrachtwagen, en 46 procent meer smog (onder meer stofdeeltjes).

Volgens de vervoerslobby zijn bij eerdere berekeningen veel bijkomende vervuilingen van de combinatie van vrachtwagen en trein niet meegenomen in de berekening. Zo is de beladingsgraad van treinen altijd lager dan vrachtwagens en moeten treinen ook hun eigen, relatief zware, gewicht voorttrekken. Als daarbij de overslag van weg naar trein en vice versa wordt gerekend, levert het gebruik van de trein volgens de vervoersclub niet minder, maar 15 tot 35 procent méér energieverbruik op.

Hoewel elektriciteit (waarop de meeste treinen rijden) nog altijd schoner is dan de moderne dieselmotoren van vrachtauto's, is de combinatie per hoeveelheid vervoerd gewicht een grotere milieubelasting dan alleen het gebruik van de vrachtwagen. Goederenvervoer per trein levert evenmin een bijdrage aan het verminderen van files, stelt de transportlobby. Het treinaandeel in het container- en goederenvervoer is ook in de allergunstigste omstandigheden gering (6 tot maximaal 15 procent van het totale goederenvervoer) en bovendien alleen zinvol op de lange afstand. Alleen al omdat verreweg het meeste goederenvervoer over minder dan 125 kilometer plaatsvindt, zal de bijdrage van spoorvervoer aan het oplossen van files 'nihil' zijn. Door veiligheidsmarges en omvangrijke overslagvoorzieningen is het ruimtebeslag van treinen bovendien maar liefst drie maal groter.

- Vervolg op pagina 7

Geen onderbouwing voor Betuwelijn VERVOLG VAN PAGINA 1

De hoofdlijn van het rapport wordt onderschreven door het Centrum voor energiebesparing en schone technologie, dat uitvoerig onderzoek heeft verricht naar emissies in het vervoer. Woordvoerder Jos Dings: “Het is een degelijk rapport, veel beter dan doorgaans in deze branche geproduceerd wordt. Wij erkennen dat de milieuwinst van combi-vervoer gigantisch wordt overdreven. Op dat gebied zien de berekeningen van TLN er deugdelijk uit.”

In een eerste reactie wordt dit ook bevestigd door onderzoeker M. Croon van het ministerie van Vrom, die het rapport ter beoordeling toegestuurd kreeg. Ook volgens hem ligt de milieuwinst van combi-vervoer heel wat 'genuanceerder' dan de overheid wil doen geloven. “De trein is niet in alle gevallen schoner dan de vrachtwagen”, zegt Croon.

“Maar dat betekent ook weer niet dat de vrachtwagen 'dus' schoner is dan de trein. Op dat punt lijkt TLN een beetje door te schieten.” Bij Vrom wordt overigens nog gestudeerd op een officiële reactie.

Het rapport van TLN past in de 'stille lobby' van de wegvervoerders om langere vrachtwagens toe te staan, de zogenaamde 'eco-combi's' van ongeveer twintig meter lengte. De milieuwinst van deze efficiëntere vrachtwagens zou volgens het rapport groot zijn.

Het TLN-rapport legt echter een bom onder het overheidsbeleid in het strategisch belangrijke goederenvervoer. Dat beleid is immers geheel gericht op het bewerkstelligen van een verschuiving van wegvervoer en binnenvaart naar spoorvervoer, de zogenoemde modal shift waar de overheid vele miljarden in investeert.

Het rapport haalt met name de bedrijfseconomische onderbouwing van de Betuweroute onderuit. De investering in de Betuweroute kan immers alleen rendabel zijn, als het wegvervoer en de binnenvaart financieel fors extra worden belast ten gunste van het spoor. Als het spoor niet milieuvriendelijker blijkt, valt de basis voor die extra belasting weg.

Milieuwinst

De redenering van de commissie-Hermans, waarmee het Betuwelijnbesluit in 1995 werd gerechtvaardigd, was geheel gebaseerd op de vermeende milieuwinst van het miljardenproject. Het investeren van tien miljard in de spoorlijn zou, aldus de tegenwoordige onderwijsminister Loek Hermans, rendabel worden door de lasten voor het wegvervoer bijna te verdubbelen, zodat de trein relatief goedkoper werd. Dieselbrandstof zou daarvoor per liter een gulden duurder moeten worden. Omdat het 'een milieuproject' betrof, zouden instanties als de Europese Commissie met zo'n bevoordeling van één vervoerswijze wel akkoord gaan, was de gedachte.

Het is opmerkelijk dat TLN niet eerder met deze gegevens is gekomen. Bronnen binnen TLN bevestigen dat de belangenorganisatie de commissie-Hermans haar gang heeft laten gaan om geen ruzie met de minister van verkeer en waterstaat te krijgen.

Stilte

De wegvervoerders konden zich stil houden in de wetenschap dat lastenverhoging voor het wegvervoer in een later stadium kon worden afgeschoten. Het afzien van verzet tegen de Betuweroute zou later weer gunsten voor het wegvervoer kunnen opleveren.

Blijkbaar achten de wegvervoerders onder Paars II de kust veilig om het milieuverhaal van de commissie-Hermans bij het grof vuil te zetten. In het rapport heet dat “het ontmythologiseren van de modal shift”. De organisatie doet dat door de logistieke en milieutechnische eigenschappen van weg- en spoorvervoer en binnenvaart op een rij te zetten.

De gebruikte gegevens zijn afkomstig uit vele technisch-wetenschappelijke bronnen en rapporten van onder meer het RIVM en het Centrum voor Energiebesparing en Schone Technologie in Delft. TLN heeft deze gegevens, evenals het ministerie van verkeer en waterstaat, al jarenlang in huis.

Het rapport blijkt overigens allerminst bedoeld om munitie te leveren tegen de Betuweroute, die dan ook nergens in het rapport wordt genoemd. Het gaat de wegvervoerders vooral om het voorkomen van lastenverzwaringen op oneigenlijke gronden.

Zij bepleiten 'gelijke monniken, gelijke kappen' als het om milieumaatregelen voor verschillende vervoersvormen gaat. De wegvervoerders keren zich niet tegen meer goederenvervoer per spoor of binnenvaart, maar maken met het rapport duidelijk geen enkele reden te zien daarvoor ook maar een cent in te leveren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden