Vraagtekens bij rol van politievrijwilliger

Amerikaanse hulpagent wil taser pakken maar schiet per ongeluk verdachte dood

Na maandenlange protesten tegen racistisch geweld van de Amerikaanse politie tegen burgers, en onthullende onderzoeken die racisme in het land blootleggen, staan de schijnwerpers nu op het leger van politievrijwilligers. De reden is dat er wéér een filmpje is opgedoken waarin een witte agent in de VS een zwarte man doodschiet. Dit keer is het per ongeluk, maar dood blijft dood. Extra tragisch: de agent, Robert Bates, is een 73-jarige vrijwilliger.

De eerder veroordeelde Eric Harris (44) verkocht op 2 april in Oklahoma een illegaal vuurwapen aan een undercover agent. Als diens collega's uit een auto springen, slaat hij te voet op de vlucht. Hij wordt gepakt en gevloerd. Twee gespierde agenten houden hem klem op de grond als Bates hem ook nog eens wil taseren, maar naar zijn verkeerde wapen grijpt. Hij denkt dat hij zijn stroomstootwapen trekt, maar schiet met een echte kogel: 'Oh, I shot him. I'm sorry'.

Bates is een politiereservist, van wie de VS er, volgens een schatting van de FBI uit 2006, wel 400.000 hebben. Hij is directeur bij een verzekeringsbedrijf en sinds 2008 reservist. Hij doneerde in 2012 2500 dollar aan de herverkiezing van zijn vriend, de sheriff van Tulsa county. In de drie jaar daarvoor gaf hij het politiekorps vijf auto's, een computer, een camera voor forensisch onderzoek en een radio. Wellicht was de deelname van de 73-jarige vrijwilliger aan de undercoveroperatie wel een beloning voor zijn gulle gaven. Misschien deed hij standaard mee aan het echte politiewerk, dat moet nog blijken.

Vrijdag gaf de politie in Tulsa county het filmpje vrij dat met een bodycamera gemaakt is van de schietpartij. Verdachte Harris was eerder veroordeeld en tijdens het incident op 2 april waarschijnlijk onder invloed van de drug pcp, maar onbewapend. De fatale vergissing leidt tot de vraag wat vrijwillige agenten zouden moeten doen. Reservisten moeten overal andere aantallen uren opleiding volgen: in Oklahoma 240 uur, in Tulsa County zelfs 320 uur. Bates volbracht elk jaar ruim de vereiste trainingsuren op de schietbaan en kon daarom steeds zijn certificaat verlengen. Een maximumleeftijd is er niet voor vrijwilligers, en elk korps stelt andere eisen en geeft andere taken.

In Washington D.C. was in 2011 42 procent van de reservisten 50plus. In Los Angeles zijn er vrijwilligers die hetzelfde werk doen als gewone agenten, maar in New York zijn zij nooit bewapend en verrichten ze louter ongevaarlijke taken, zoals toezicht houden bij festivals.

Maandag is besloten dat reservist Bates wordt vervolgd voor doodslag, waarvoor hij vier jaar cel kan krijgen. "Toezicht houden, en helpen met oversteken is prima", zegt Ryan Kiesel van de ACLU, de burgerrechtenbeweging, "maar met echte kogels agentje spelen is roekeloos". Toch moet de discussie daarover nog beginnen. Een district als Harris County in Houston heeft tweehonderd vrijwilligers. Daar dat jaarlijks miljoenen dollars bespaart, is de behoefte ermee te stoppen niet groot.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden