VPRO wil prikkelen

Doorgaans blinken kinderprogramma's niet uit in creativiteit. Bekende recepten als tekenfilms en sprekende poppen worden tot de laatste druppel uitgemolken. 'Villa Achterwerk' van de VPRO denkt al jaren een uitzondering op de regel te vormen.

Esther Scholten

,,Wij redeneren vanuit het aanbod'', verklaart Anna van der Staak (hoofd kinderprogramma's van de VPRO) de eigen pretenties. ,,Wij bieden aan wat wíj denken dat leuk is of spannend. Andere omroepen vragen zich veel meer af: wat willen kinderen? Maar ieder kind is per definitie behoudend. Vraag een kind wat hij wil eten en het antwoordt: kip met appelmoes. De VPRO wil juist prikkelen.''

Dat lukt. Vooral het 'KinderBevrijdingsFront' (KBF), een van de zes nieuwe programma's voor komend jaar, is anders dan anders. Niemand hield het meer voor mogelijk maar, ja hoor, eindelijk wordt er weer een taboe doorbroken: na eerst zigeuners, joden, asielzoekers en allochtonen krijgen nu kinderen de zwarte piet toegeschoven... want wij (volwassenen) waren hier eerst!

Het programma zit vol korte filmpjes die keer op keer 'keihard' bewijzen hoe erg kinderen zijn. Bijvoorbeeld het meisje van acht dat 'fuck you' schreeuwt. Ook volgen er pittige studiodiscussies over onderwerpen als 'Kinderen slaan, waarom niet?'. En een 'KBF'-strijder voert in oorlogstenue actie om de wereld te verbeteren. Zo probeert hij slagers over te halen om kinderen geen plakje worst meer te geven.

,,Ik word doodziek van al die jeugdprogramma's die kinderen verwennen'', zegt samensteller en regisseur Maxim Hartman. ,,Ik vind dat je kinderen gewoon op dingen kunt aanspreken. Net als in de Middeleeuwen moeten we kinderen als volwassenen behandelen. Ze voelen en denken hetzelfde als de grote mensen, alleen kunnen ze het nog minder goed onder woorden brengen.''

De humor en de toon van 'KinderBevrijdingsFront' zullen ook veel volwassenen aanspreken. Dat overkwam de VPRO al vaker, weet Van der Staak. Denk alleen maar aan 'Theo & Thea'. ,,Wij vinden niet dat wij een educatieve taak hebben. Als je doelstelling dat wel voorschrijft, moet je kinderen iets leren. Tellen of zo. Dat maakt het meteen minder leuk voor volwassenen.''

Vrijheid, blijheid. Machteld van Gelder, maker van het nieuwe 'Taarten van Abel', voelt zich daarom thuis bij 'Villa Achterwerk'. ,,Bij andere omroepen moet je eerst een pilot maken. Het geweldige van de VPRO is dat je het gewoon mag gaan doen. Eventuele problemen los je zelf maar op.'' Improviseren moest ze, met een bakker die zonder presentatie-ervaring de uitzendingen leidt. Er komen kinderen naar de bakkerij van Abel (in het dagelijkse leven Simon uit de Amsterdamse Pijp) om een kleurrijke taart te bouwen voor een speciaal persoon. Ondertussen babbelen kind en volwassene gemoedelijk met elkaar. De twaalfjarige Patrick wil zijn tante opvrolijken, nu haar man is weggelopen. ,,Eerst moest ze natuurlijk veel schelden, maar nu doet ze wel weer normaal.'' Zelf heeft het lefgozertje al zijn derde verkering. Trots: ,,Voor haar zou ik een taart met mijn foto erop willen maken''.

Kinderen mogen dus ook vertederen, bij de VPRO. Dat doet bijvoorbeeld 'Druppels', een drieluik over liefde en vriendschap. Het langzaam gesneden programma, zwart-wit, portretteert in een aflevering Marit en Michael, die samen op de balletacademie zitten. Een oproep voor het jeugdprogramma in kranten leverde louter reacties op van 'kwetsbare kinderen'.

Een jurylid van tien liep na het zien van de uitzending kwaad weg. Boos op Michael, omdat hij niet gewoon voetbalt. Het onderstreept waarom de VPRO 'als enige omroep een volwassen budget heeft voor jeugdprogramma's'. Van der Staak meent dat het vertrouwd raken met het minder geijkte niet vroeg genoeg kan beginnen. ,,Als je kinderen laat opgroeien met gevarieerde en smaakvolle televisie, geef je ze een rijkdom in denken mee. Bovendien zijn ze de kijkers van de toekomst.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden