Vousvoyeren of tutoyeren: wat doe je als anderen je gezag ondermijnen?

Oudere mensen spreek je aan met 'u', wil de moeder haar kinderen leren. Ze vindt dat niet meer dan logisch, een uiting van beleefdheid en respect. Zo heeft ze het zelf geleerd, zo wil ze het doorgeven. Tijden veranderen, maar niet al het nieuwe is beter. Maar, zo ervaart ze steeds vaker, diezelfde ouderen zeggen steeds vaker als ze de zoontjes van 5 en 3 aan haar regels herinnert: nee hoor, zeg maar gewoon 'je'.

Dat maakt het lastig. De moeder vindt dat ouderen die vragen om 'je' en 'jij' te zeggen haar opvoednormen én gezag ondermijnen. Vandaar deze vragen: Hoe red ik me uit zo'n situatie? Hoe kan ik mijn kinderen desondanks bijbrengen dat het onbeleefd is om ouderen te tutoyeren?

Dit is een vaak gestelde vraag: een lastige, stelt etiquettespecialiste Reinildis van Ditzhuyzen. Voor haar kent de etiquette twee basisregels: 'Houd rekening met de ander' en 'Wees duidelijk'.

In dit geval wil de moeder dat anderen rekening houden met haar opvoedmethode, zegt Van Ditzhuyzen: "Zij wenst dat haar kinderen anderen, ouderen, met 'u' aanspreken. Die ouderen willen echter dat de moeder rekening houden met hun wens om door haar kinderen met 'je' te worden aangesproken. Dat botst."

En dan komt volgens de etiquettespecialiste de tweede basisregel van pas: "De moeder wil graag een consequente opvoeding. Iemand die 'Zeg maar je en jij' tegen haar kinderen zegt, maakt dit onmogelijk. De kinderen weten niet waar ze aan toe zijn. De moeder kan dan het beste duidelijk zijn en zeggen: 'Ik vind u-zeggen een uiting van beleefdheid en respect en voed mijn kinderen daarmee op. Ik hoop dat u dit begrijpt en respecteert, en mijn opvoedwens niet ondermijnt. Ik wil graag consequent zijn en vind het niet prettig als een ander zijn eigen opvattingen aan mij, aan mijn kinderen opdringt'."

Als de moeder dat op een vriendelijke, correcte manier uitlegt, kan de oudere daar niets tegen inbrengen, aldus Van Ditzhuyzen.

Heleen de Hertog van het team How2Talk2Kids, dat workshops op het gebied van effectief communiceren met kinderen organiseert, vindt dat de moeder een tikje minder principieel zou kunnen zijn. Dat verplichte 'u-en' is volgens haar niet meer zo vanzelfsprekend. "Er zijn andere manieren om respect te tonen, ook voor kinderen. Zelfs als ze ouderen tutoyeren kunnen ze verder heel beleefd zijn."

Natuurlijk kan de moeder benadrukken dat ze graag wil dat haar kinderen 'u' zeggen en de ouderen vragen dat te respecteren. Maar vaak is het zo dat de oudere zichzelf daar te jong voor voelt, zegt De Hertog. "Een oma vertelde ons tijdens een workshop dat ze niet wilde dat haar kleinkinderen haar met 'u' aanspraken, omdat dat juist afstand creëerde."

Helder is in ieder geval deze boodschap, zegt De Hertog: "Deze moeder kan haar zoontjes vertellen: de regel is dat als we oudere mensen aanspreken, we in ieder geval starten met 'u'."

Dat lijkt allemaal best verwarrend voor jonge kinderen, dat vousvoyeren versus tutoyeren, het geschakel tussen 'u' en 'je' om hippe ouderen of hun beleefde moeder te vriend te houden. Valt mee, zegt De Hertog: "Het gaat vaak best naturel". Daarnaast wordt kleine kinderen die vaak vertederd worden bekeken, een vergissinkje ook niet zo zwaar aangerekend. "Dat wordt bij tieners weer anders. Dat is de tijd voor kinderen en ouders voor een nieuwe evaluatie van normen, waarden en huisregels."

Reageren? Zelf een vraag insturen? Mail naar opvoedvraag@trouw.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden