Vorstelijke moderne zedenschets

Belinda van de Graaf

Tussenstand

Regie: Mijke de Jong. Met Elsie de Brauw, Marcel Musters en Stijn Koomen. In 11 filmtheaters.

’Tussenstand’ was met vier bekroningen de grote winnaar van het Nederlands Film Festival dit jaar. De film van regisseuse Mijke de Jong en scenariste Jolein Laarman won drie Gouden Kalveren voor Beste Regie, Actrice en Geluid plus de Prijs van de Nederlandse Filmkritiek. Normaal is dit relatiedrama meteen al niet, aangezien de camera bijna onafgebroken op het gezicht van actrice Elsie de Brauw is gericht, én op het gelaat van haar tegenspeler Marcel Musters. Zij spelen de gewezen echtelieden Roos en Martin, midden-veertigers die elkaar nog wel ontmoeten, maar dan vooral om over hun puberzoon Isaac te praten, die in een kwaaie fase zit.

Mijke de Jong vangt de gezichten van de voormalige geliefden in extreme ’close-ups’ waardoor ’Tussenstand’ alleen al een schitterende studie wordt van vuur spuwende ogen, kokende wangen en zuchtende schouders. Van die continue nabijheid gaat ook een claustrofobische kracht uit. Mijke de Jong gijzelt een man en een vrouw in een relatie waarvan ze eigenlijk al afscheid hebben genomen, maar waaraan ze toch overgeleverd zijn, omdat ze samen een kind hebben. Het oude zeer borrelt bij verschillende eetgelegenheden vrijwel meteen weer naar boven, en zo wordt ’Tussenstand’ ook een index van woedende verwijten en zielige pesterijen, heel herkenbaar, uit het leven gegrepen, dankzij de fantastisch improviserende acteurs.

Zeker als je bedenkt dat Elsie de Brauw en Marcel Musters theaterdieren zijn, is hun optreden voor de alles registrerende filmcamera ontzagwekkend.

Ondertussen ligt er aan al dat gekibbel en gedoe (let ook op het non-gesprek tussen Roos en een collega dat continu wordt onderbroken door telefoontjes) ook een vorstelijke moderne zedenschets ten grondslag, waarbij de druk bezette westerse mens zich van het ene naar het andere exotische restaurant spoedt, om zich in carpaccio en dimsum te wentelen, en zich in een Marokkaan eethuis zogenaamd heel gemakkelijk in de kussens te vleien, steunend op knieën en ellebogen. ’Tussenstand’ lijkt soms wel een speelfilmversie van Peter van Straatens droogkomische ’Moderne Manieren’.

Die hang naar iets ’anders’ wordt ten slotte mooi gespiegeld in het gedrag van de zoon, die zich als een Japanse jongere heeft opgesloten in zijn kamer. Op zijn shirt staat een draak, in zijn hand houdt hij een samurai-zwaard, en met gesloten ogen nipt hij van zijn thee. In Zuid-Koreaanse ’Bin-Jip’-stijl sluipt hij ook andere woningen binnen, om maar niet in het eigen huis te hoeven zijn. In ’Tussenstand’ is de moderne mens hoognodig toe aan een beetje kalmte, een beetje ’zen’. Gelukkig ontdekken ze dat zelf net op tijd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden