vormgeving

'Bakeliet 2000 x', in de Beurs van Berlage, Amsterdam; t/m 9 februari, elke dag van 11-17 uur; informatieve tentoonstellingsfolder gratis; eveneens verkoop Engelstalig en rijk geïllustreerd boek over bakeliet: 'Bakelite, the material of a thousand uses' (gebaseerd op de collectie Becht); prijs ¿ 55.

Voorwerpen van bakeliet zijn verzamelobjecten geworden, niet in het minst vanwege hun schaarsheid. Met de invoering van het bekende, soepeler plastic raakte bakeliet na de Tweede Wereldoorlog in diskrediet en werden gebruiksvoorwerpen in grote hoeveelheden vernietigd. Pas nu is er oog voor de vormgeving die objecten van bakeliet zo bijzonder maakt: eenvoud en robuustheid stonden hoog in het vaandel nadat de imitatie van de art-deco-stijl losgelaten werd. Nostalgie speelt natuurlijk ook een rol: wie langs de honderden bakeliet-produkten dwaalt, die in de sfeervolle expositie-zaal in de Beurs overzichtelijk zijn uitgestald in vitrine-kasten en toontafels, ziet relikwieën uit een tijd die nooit meer terug zal keren, zoals ook de sfeer uit Reve's 'De Avonden' nimmer meer opnieuw beschreven kan worden.

Een driftig bakeliet-verzamelaar is de organisator van (kunst)manifestaties Frits Becht, en het is dan ook zijn omvangrijke collectie die in de Beurs is onderverdeeld in een twintigtal categorieën: ontspanning (met ondermeer fototoestellen en de jojo's), werken op kantoor (inktpotten, nietmachines en zelfs een typemachine), huisvlijt (vingerhoeden, gespen), eten en drinken (peper- en zoutvaatjes, eierdoppen, kurkentrekkers, slabestek), verzorging van het lichaam (met zowaar een heuse warmwaterkruik van bakeliet en het ouderwetse elektrische scheerapparaat van Philips, ook wel het 'eitje' genoemd), etc.. Bechts collectie heeft overheersend de kleur bruin, de oorspronkelijke kleur van bakeliet. Pas in 1928 vond een Duitse wetenschapper 'Cast Phenolic' uit, een nieuw soort bakeliet waarbij tijdens de procesgang kleurstoffen konden worden toegevoegd. De 'puristen' onder de bakelietverzamelaars noemen dit al geen bakeliet meer, andere kleuren dan bruin zijn voor hun taboe. In de collectie Becht zijn niettemin twee fraaie exemplaren uit de serie parfumflesverpakkingen van blauw gemarmerd bakeliet te zien, vervaardigd voor de firma Bourjois. Tussen 1930 en 1950 verscheen er elk jaar rond Kerstmis een nieuwe verpakkingsontwerp, in de vorm van een ei, grootvaders klok, een uil of een schelp. Een charmant cadeau voor een geliefde.

Toren

De bakeliet-tentoonstelling in de Beurs van Berlage staat garant voor een stevig uur nostalgisch kijkgenot en als desert wacht de bezoeker een klim in de pas opengestelde toren met aan het eindpunt een fraai uitzicht over Amsterdam, waar in de café's de asbakken (helaas) niet meer van bakeliet zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden