Interview

Voorzitter CNV: ‘Zonder Europa geen Nederlandse welvaart’

Arend van Wijngaarden Beeld CNV

De vakbonden laten zich ineens politiek uit over onderwerpen als Europa en racisme. Daarmee botsen ze met hun leden. De voorzitter van vakbond CNV waarschuwt voor toenemende euroscepsis onder werkende Nederlanders.

“Grenzen dicht!” Of: “Die buitenlanders pikken onze uitkeringen in”. Het zijn anti-Europageluiden die vakbondsvoorzitter Arend van Wijngaarden van CNV steeds vaker om zich heen hoort. Ook in zijn eigen achterban. Dat is erg, stelt hij: de Nederlandse economie kan niet zonder de rest van Europa.

“De Nederlandse economie is voor een groot deel afhankelijk van de wereldeconomie. We kunnen het allang niet meer alleen. We moeten het hebben van Schiphol, de Rotterdamse haven en de dienstensector. Als die in het geding komen, ik heb al geluiden gehoord over een ‘Nexit’, dan gaan we met onze rug naar Europa staan. En dus met de rug naar onze eigen welvaart”, aldus Van Wijngaarden

Hij spreekt zich uit nu Brussel een impopulaire regeling dreigt te omarmen over de werkloosheidsuitkering. Op dit moment mogen bijvoorbeeld Poolse seizoens­arbeiders hun WW-uitkering voor drie maanden meenemen naar hun thuisland. Maar de Europese lidstaten lijken vandaag in te stemmen met een verdubbeling van die periode. In Nederland ligt dat gevoelig vanwege de WW-fraude waar een grote groep Poolse arbeidsmigranten zich schuldig aan maakt.

Dat dit soort wetten de EU-scepsis alleen maar voeden, ziet Van Wijngaarden terug in de verkiezingsuitslag van vorige week: het anti-Europese Forum voor Democratie wordt met zijn pleidooi voor een ‘nexit’ waarschijnlijk de grootste partij in de Eerste Kamer. De vakbondsleider spreekt zich uit, omdat hij verwacht dat zijn leden daar de dupe van worden.

Onvrede wegnemen

Zo kan een groot deel van de ­Nederlandse economie niet zonder arbeidsmigranten, zegt hij. Als voorbeeld noemt Van Wijngaarden de agrarische sector, waar veel mensen uit Oost-Europa werken. In het Westland, bij uitstek een agrarische regio, is het Forum de grootste partij geworden. Maar Nederlanders gaan het werk dat Polen nu doen niet ­oppakken, zegt hij. “We snijden onszelf in de vingers als het anti-EU-sentiment groter wordt.”

Als oplossing voor die scepsis wil CNV economische onvrede wegnemen in Nederland. “Nog steeds leven er bijna 200.000 mensen onder de armoedegrens. 600.000 mensen hebben twee banen nodig om hun vaste lasten te kunnen betalen.” En ondanks het aantrekken van de economie zijn de lonen de laatste tien jaar amper gestegen. Daar kunnen werkgevers wat aan doen met hogere lonen en meer vaste contracten, stelt Van Wijngaarden. “Als het in ons land goed geregeld is, voelen mensen minder noodzaak om zich tegen Europa te verzetten.”

CNV zegt zich niet politiek te willen uitlaten, en al helemaal geen stemadvies uit te brengen naar haar leden. Toch spreekt Van Wijngaarden zich uit op een politiek thema, en dat is op eieren lopen voor een vakbond, nu het politieke landschap versplinterd is en de stemvoorkeur van de eigen achterban minder duidelijk is dan in het verleden.

Actie van vakbond CNV voor een beter pensioen. Beeld Herman Engbers

Samen tegen racisme

Daar kwam FNV zaterdag ook achter. Onder haar leden ontstond onrust en werd er gedreigd met opzeggingen na een toespraak van FNV-bestuurder Zakaria Boufangacha. Tijdens de ‘Samen tegen racisme’-demonstratie zei hij: “Er is fascisme, zelfs in de politiek. En we kunnen niet lijdzaam toekijken. We moeten ons organiseren en aansluiten bij bewegingen die staan voor gelijkwaardigheid en de strijd tegen racisme.” De organisator van de ­demonstratie, Comité 21 maart, noemt Forum en de PVV bij naam in haar bijbehorende manifest.

Volgens zijn woordvoerster doelde Boufangacha niet direct op de partij van Baudet, maar op nationalistische partijen in het algemeen in Europa. Toch vatte de achterban dit wel zo op, blijkt uit de ruim 170 reacties onder een onlinefilmpje van de speech. Veel mensen schrijven dat ze hun lidmaatschap op gaan zeggen. Anderen stellen dat hun stem op Forum ze nog geen racist maakt, of dat een vakbond neutraal hoort te zijn. De woordvoerster laat weten dat er wel opzeggingen zijn, maar de toespraak is daarbij niet expliciet als reden vermeld.

Over die opzeggingen maakt ook CNV zich weinig zorgen, zegt Van Wijngaarden. Zijn pleidooi voor Europa gaat dan wel in tegen het programma van de grootste partij in de Eerste Kamer, toch is zijn verhaal in het voordeel van zijn achterban. “Mensen sluiten zich juist bij ons aan vanwege onze kernwaarden.”

Lees ook: 

Tweede Kamer geïrriteerd over uitkering voor arbeidsmigranten 

Europa verruimt de WW-uitkering voor arbeidsmigranten. Nederland is tegen, maar kan weinig doen.

UWV zag omvang WW-fraude niet

Uitkeringsinstantie UWV wist al jaren van fraude onder arbeidsmigranten. Maar dat het probleem zo groot was, was onbekend, zei topman Fred Paling tegen de Tweede Kamer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden