Voorzitter Arib stuurt Kamerleden met een boodschap op vakantie

Kamervoorzitter Khadija AribBeeld ANP

Voor een enkel Kamerlid wacht deze week nog een werkbezoek of andere afspraak, maar voor de meesten geldt: reces. Vakantie. Uitrusten van een turbulent parlementair jaar. 

Wat Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib betreft is het ook hoog tijd voor bezinning. Ze merkt dat de volksvertegenwoordigers het zwaar hebben. Soms te zwaar. Tijdens de traditionele toespraak van de voorzitter aan het einde van het seizoen, vorige week in de nacht van donderdag op vrijdag, sprak Arib haar zorgen uit. "Ik vraag me wel eens af: kunnen Kamerleden hun werk nog blijven doen?"

Eerder die dag gaf de Kamervoorzitter een interview aan NRC Handelsblad met dezelfde zorgelijke boodschap. 'Haar' Kamerleden worstelen met de toegenomen werkdruk. Met de snelheid waarmee ze voor de leeuwen worden geworpen en hun maidenspeech moeten houden - een paar jaar rustig inwerken is er niet meer bij. En met de belangstelling van het publiek. Arib: "Er wordt voortdurend op hen ingezoomd. Wat hebben ze aan? Zitten ze op hun mobieltje te kijken? Dan zijn er nog de mails, op Twitter wordt van alles geroepen."

Sinds de nieuwe Kamer is gekozen, maart vorig jaar, zijn links en rechts al diverse politici vertrokken. In enkele gevallen kwam dat door persoonlijke omstandigheden, zoals bij SP'er Nine Kooiman en SGP'er Elbert Dijkgraaf. Tegen NRC vertelde Arib dat ze weet dat meer Kamerleden 'op het randje staan af te haken'. Ze zegt niet wie. "Ze hebben het persoonlijk heel zwaar. Sommigen krijgen van de fractie de ruimte om er even tussenuit te gaan."

Nepparlement

Een aanhoudende zorg is de verruwing in het debat. In 2015 repte PVV-leider Geert Wilders over een 'nepparlement', wat hem op een storm van kritiek kwam te staan. Drie jaar later maakte SP'er Ronald van Raak zich zo boos over lekken vanuit het kabinet naar de pers, dat hij zich liet ontvallen: "Dit begint een nepparlement te worden." De Kamervoorzitter reageerde geprikkeld.

Arib heeft meer kritiek. Ze vindt dat Kamerleden 'elkaar het werk soms te moeilijk maken, omdat er geprobeerd wordt tegenstanders met allerlei middelen uit te schakelen en er soms methodes worden gebruikt die niet thuishoren in onze parlementaire democratie'. Tijdens haar toespraak vorige week noemde ze de partij Denk niet bij naam, maar alle aanwezigen in de plenaire zaal wisten over wie ze sprak.

Een laatste verzuchting van de Kamervoorzitter: ook het afgelopen jaar zijn er vele moties ingediend, schriftelijke vragen gesteld en debatten aangevraagd. Was dit in alle gevallen echt nodig? Het antwoord laat zich raden. Hieronder vindt u de vier belangrijkste problemen.

Honderden moties

De Tweede Kamer stemde afgelopen week over vele honderden moties, meer dan in heel 1987. De gedachten gaan terug naar 2016, toen de Kamervoorzitter een moreel appèl op de parlementariërs deed: wees zuiniger op dit wapen. Arib: "Er was een tijd dat een minister die een motie aan de broek kreeg, met knikkende knieën naar huis ging."

Opvallend is dat Kamerleden hun (aangenomen of verworpen) motie steeds vaker onmiddellijk, soms nog tijdens de stemmingen, via Twitter verspreiden. De reden: partijen kunnen zo anderen publiekelijk aanspreken op hun stemgedrag. De motie, bedoeld om het kabinet ergens toe op te roepen, groeit uit tot een pr-middel.

Onmiddelijk (spoed)debatten

Arib ziet het gebeuren: bij het minste of geringste eist een Kamerlid tegenwoordig onmiddellijk een debat. Op 30 januari dit jaar verscheen de evaluatie van de Jeugdwet, een rapport van 637 pagina’s. Diezelfde dag vroeg Lisa Westerveld (GroenLinks) om een debat met de minister van volksgezondheid. Er lag nog geen kabinetsreactie op het document, Kamerleden hadden niet eens de tijd gehad het rapport te lezen.

Het verzoek van Westerveld werd wel gesteund door dertig collega's, dus kon het op de lijst van ‘dertigledendebatten’. Daar staan inmiddels meer dan honderd debataanvragen op, in afwachting van een gaatje ergens op de overvolle Kameragenda. Sommige aanvragers zullen langer dan een jaar moeten wachten.

Verharding

De relatie tussen Arib en Denk is zonder twijfel vijandig te noemen. Vooral tussen de Kamervoorzitter en Selçuk Öztürk ontvlamt het gesprek geregeld. Vorige maand was het weer raak toen Öztürk Arib verweet dat ze soms ’s nachts, na een lang debat, andere Kamerleden in haar dienstauto laat meerijden naar Amsterdam. Arib reageerde boos op ‘schimmige sfeer’ die Öztürk creëerde met ‘deze vuilspuiterij’. Ze heeft gezien dat een medewerker van Denk foto’s probeerde te maken van Arib die PVV’er Bosma een lift gaf.

De laatste mededeling van Arib afgelopen donderdagnacht,vlak voordat ze om 03.15 uur de vergadering sloot: “Op de tafel van de Griffier ligt een lijst waarop leden zich kunnen inschrijven voor een lift naar Amsterdam.” De Kamer barstte in lachen uit. 

Duiventil

Soms wordt het Kamerwerk te zwaar en haken mensen af. Het overkwam SP’er Nine Kooiman. Er was vooral begrip voor dit besluit, maar toch: ze was slechts een jaar eerder herkozen als Kamerlid. Arib heeft over het algemeen moeite met politici die hun termijn niet afmaken. Toen Pieter Duisenberg in september een baan bij de vereniging van universiteiten accepteerde, zei Arib in de afscheidstoespraak: “Een halfjaar nadat je opnieuw bent verkozen als VVD-Kamerlid verlaat je de Kamer. Het is geen geheim dat ik dat jammer vind.”

Arib weet ook: ze kan niemand dwingen te blijven tot de volgende verkiezingen. Maar zoals ze in NRC zei: “Als je halverwege vertrekt, is dat een lastig verhaal naar de kiezers toe.”

Lees ook:

Waar ging het mis tussen autochtone Nederlanders en nieuwkomers? 

Over die vraag hield Tweede-Kamervoorzitter Khadija Arib de 28ste Abel Herzberglezing een klein jaar geleden. 'Met de komst van salafistische imams, ook naar landen als Nederland, werd de moskee niet alleen meer een vruchtbare plek voor gebed maar ook een ingang voor groeperingen die niet in de waarden van een democratische rechtstaat geloven – waarden zoals gelijkheid, vrijheid van meningsuiting en respect voor andersdenkenden.'

Arib leidt de Tweede Kamer uitstekend

In het Trouw-commentaar werd Arib al eens geprezen om haar leiderschap van de Tweede Kamer. 'Ze is een zeer ervaren en zeer kundig Kamerlid en ervaring is in de relatief onervaren nieuwe Kamer van wezenlijk belang.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden