Voorzichtig wapengekletter Navo

Meer gevechtsvliegtuigen in de Baltische staten en Polen. Samenwerking met Rusland opgeschort.

BRUSSEL - De Navo gaat haar militaire aanwezigheid in de Oost-Europese lidstaten opvoeren, in reactie op de 'illegale Russische interventie' in Oekraïne. De ministers van buitenlandse zaken van de alliantie gaven het Navo-opperbevel gisteren opdracht om plannen te maken die duidelijk maken dat het aan elke agressie het hoofd zal bieden. "Geen Navo-land zal in de steek gelaten worden als het bedreigd wordt", zei minister Frans Timmermans.

Tegelijk besloten de ministers om de militaire banden met Oekraïne aan te halen, maar alle militaire en civiele samenwerking met Rusland stop te zetten. Alleen politiek en diplomatiek zal nog met de Russen worden gepraat om de crisis op te lossen.

"Rusland heeft de principes ondermijnd waarop onze samenwerking was gebouwd", zei Navo-secretaris-generaal Anders Fogh Rasmussen. "We kunnen niet doorgaan alsof er niets gebeurd is."

De Navo moet "een zichtbare verzekering geven dat artikel 5 echt betekent wat het inhoudt", zei de Amerikaanse minister John Kerry. Dat artikel uit het Navo-verdrag houdt in dat een aanval op één lidstaat wordt beschouwd als een aanval op alle. Volgens Kerry maakt de Krim-crisis duidelijk dat de Navo-lidstaten hun defensie-uitgaven moeten verhogen.

Het voorzichtige wapengekletter van de Navo beperkt zich overigens tot het grondgebied van de lidstaten. Er gaan geen militairen naar Oekraïne, al worden oefeningen met Oekraïense strijdkrachten niet uitgesloten. Het Oekraïense parlement nam gisteren een wet aan die dat mogelijk maakt, en wil gaan oefenen met Navo-eenheden in het westen en zuiden van het land en op de Zwarte Zee. Maar concrete plannen zijn er nog niet. Timmermans noemde dat nu ook niet opportuun.

De Navo gaat wel nauwer samenwerken met Oekraïne, zoals bij het hervormen van zijn defensie-apparaat. Rusland waarschuwde gisteren dat nauwe militaire banden van Oekraïne met de Navo 'ongewenste gevolgen' zullen hebben. Moskou heeft nog steeds zo'n 40.000 soldaten langs de grens met Oekraïne. Timmermans noemde de Russische aankondiging van terugtrekking van één bataljon 'bemoedigend', maar Rasmussen zei nog niets gemerkt te hebben van de uitvoering ervan.

De militaire plannen van de Navo betreffen vooral het stationeren van meer gevechtsvliegtuigen in de Baltische staten en Polen, die de Russische dreiging het meest vrezen. De Poolse minister Sikorski vroeg om duizenden Navo-soldaten op Poolse bodem te legeren, maar daar voelen de andere landen voorlopig niets voor.

De Verenigde Staten, Duitsland, Frankrijk, Denemarken, Polen en het Verenigd Koninkrijk hebben al tientallen vliegtuigen ter plaatse of toegezegd die te sturen. Nederland stelt een tankvliegtuig ter beschikking voor het in de lucht bijtanken van Awacs-vliegtuigen van de Navo die boven Oost-Europa patrouilleren. Ook gaat de Navo haar oefeningen opvoeren en de inzetbaarheid van de zogeheten Nato Response Force tegen het licht houden.

Nederland gaat volgens Timmermans zijn paraatheid binnen die snelle reactiemacht eveneens opnieuw bekijken.

Oekraïne betaalt het gelag via de gasprijs
Het was al aangekondigd en gisteren was het inderdaad zover: Gazprom verhoogde de prijs die Oekraïne voor aardgas moet betalen met ruim veertig procent.

De inmiddels ex-president Viktor Janoekovitsj kreeg eerder nog een speciale korting van het Russische gasbedrijf nadat hij in november vorig jaar had afgezien van toenadering tot de EU. Janoekovitsj nam twee maanden later de benen na hevige antiregeringsprotesten, die aan tientallen mensen het leven kostten. Oekraïne betaalde de afgelopen maanden 195 euro per duizend kubieke meter gas. Dat wordt nu bijna 280 euro.

Het Oekraïense parlement nam gisteren een wet aan die de politie opdraagt alle illegaal gewapende bendes te ontmantelen. Hiermee reageert het parlement op een schietpartij maandag, waarbij leden van de radicaal-nationalistische Rechtse Sector drie mensen neerschoten, onder wie een locoburgemeester.

Eerder al begon de Oekraïense regering een campagne waarbij mensen ongestraft illegale wapens konden inleveren, die veelal tijdens demonstraties uit wapendepots van de politie werden gestolen.

Politici willen de recente toename van geweld en misdaad snel een halt toeroepen. Ze willen ook laten zien werk te maken van de aanpak van radicale groeperingen. Daarmee moet ook het Russische argument worden ontkracht dat vooral extremisten het voor het zeggen hebben in Oekraïne.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden