Voorzichtig historisch nucleair akkoord tussen Iran en het Westen

Beeld AP

Na vijf dagen van intensieve internationale onderhandelingen in Genève is vannacht een akkoord bereikt tussen Teheran en de onderhandelende landen (China, de VS, Frankrijk, Duitsland, Verenigd Koninkrijk) over de nucleaire plannen van Iran. Het is een voorlopige overeenkomst en vooral bedoeld als eerste stap om het vertrouwen te herstellen tussen Teheran en het Westen. Iran en de betrokken landen interpreteren het akkoord echter net iets anders.

"We hebben een akkoord bereikt", zei Mohammed Javad Zarif de eerste minister van Buitenlandse Zaken van Iran, op het sociale netwerk Twitter.

Het akkoord in Genève over het Iraanse nucleaire programma zal volgens de Amerikaanse staatssecretaris John Kerry de wereld 'meer zekerheid bieden, zowel aan Israël als aan onze partners'. Alleen Israel reageerde direct negatief.

Terwijl in Geneve officieel werd gesproken over een akkoord over een actieplan, werd in Washington een iets andere interpretatie gegeven. In een formele reactie van president Barack Obama werd gesproken over een 'voor de hand liggende manier' om te voorkomen dat de islamitische republiek werkt aan een atoombom.

Iran geen kernwapens
President Obama heeft altijd gezegd dat hij alles zou doen - met inbegrip van het gebruik van geweld - om te voorkomen dat Iran kernwapens verkrijgt. Het Westen en Israël verdenken Teheran al jaren van het verbergen van een militaire component achter het programma waarmee Iran officieel zegt kernenergie te willen opwekken. Het akkoord gaat over de verrijking van meer dan 5% uranium in ruil voor geen nieuwe sancties tegen Iran. Volgens het Witte Huis bepaalt de overeenkomst dat Iran stopt met het verrijken van uranium boven de 5% en het installeren van nieuwe centrifuges.

In ruil hiervoor beloven de permanente leden van de Veiligheidsraad en Duitsland de komende zes maanden geen nieuwe sancties tegen Iran op te leggen. In een document vrijgegeven door het Witte Huis worden details gegeven over de gevolgen van de opheffing van sancties tegen de islamitische republiek. Naar verwachting zullen de sancties de komende maanden worden opgeheven in ruil voor nakoming van de afspraken.

Beperkt herstel handel met Iran
Zo zijn er bijvoorbeeld afspraken over het herstel van de handel tussen deze landen gemaakt. Het gaat dan om de handel in goud en edele metalen, petrochemie, evenals de auto-industrie. Iran zou hiermee 1,5 miljard inkomsten kunnen verwerven. En met de handel in olie zou Teheran 4,2 miljard dollar kunnen verdienen, aldus het document.

De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Zarif zei tegenover journalisten na afloop van de overeenkomst overigens dat het document nog steeds een duidelijke 'verwijzing bevat dat verrijking van uranium zal doorgaan in Iran. Wij geloven dat het ons recht is', aldus de minister.

Land heeft principieel recht op uranium verrijken
Volgens Zarif was het doel van Iran om de nucleaire kwestie op te lossen, zonder het principiële recht van een land om uranium te verrijken op te geven. "Dit was een jarenlang probleem tussen de landen, dat niet nodig was. Het recht op nucleaire technologie is een onvervreembaar recht voor een land", benadrukte hij. Het recht om uranium te verrijken staat echter niet in het Nucleaire Non-proliferatieverdrag (NPV), dat Iran heeft ondertekend.

Het is ook jarenlang de kern geweest van de bezorgdheid van de westerse landen en Israël. Zij vrezen dat de uranium die door Iran wordt verrijkt tot 20% gebruikt om in het geheim kernwapens te maken. Iran heeft altijd gezegd uranium nodig te hebben voor de onderzoeksreactor en voor medische doeleinden. John Kerry benadrukte vooral dat in de overeenkomst staat dat Iran heeft toegezegd de verrijking van uranium op te schorten en de voorraad uranium verrijkt tot 20 procent af te bouwen.

Volgens de Amerikaanse staatssecretaris is het akkoord niet meer dan een eerste stap op weg naar 'een veel moeilijker fase van onderhandelingen'. Kerry, die tegelijkertijd werkt aan hervatting van de Israëlisch-Palestijnse gesprekken, probeerde tegelijkertijd Israel gerust te stellen. Dat land is fel gekant tegen het verlichten van sancties tegen Iran. Israel reageerde direct negatief: er is geen reden tot juichen, zei de minister van Inlichtingen. Israel is ervan overtuigd dat Iran gewoon doorgaat met het verrijken van uranium.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden