Voorzichtig aan met beroepsverbod

Minister Schippers wil dat de tuchtrechter een beroepsverbod kan opleggen aan zorgverleners die privé over de schreef gaan. Dat gaat te ver, vindt hoogleraar Martin Buijsen.

Onlangs werd bekend dat minister Schippers (VWS) werkt aan de mogelijkheid om zorgverleners binnen het tuchtrecht een beroepsverbod op te leggen. De zwaarste maatregel die het tuchtrecht nu kent is verwijdering uit het zogenoemde BIG-register. Een zorgverlener mag zich dan geen arts of tandarts meer noemen en niet meer zelfstandig voorbehouden handelingen verrichten, zoals geneesmiddelen voorschrijven of operaties verrichten. Toch kunnen ernstig disfunctionerende hulpverleners, zoals de neuroloog Jansen Steur, na het verlies van hun registratie hun beroep nog wel uitoefenen. Voorbehouden handelingen in opdracht van een wel geregistreerde zorgverlener mogen zij nog steeds verrichten. Ook andere handelingen zijn toegestaan. Zo mogen 'artsen' wier registratie is doorgehaald nog steeds consulten geven.

Spierballenpolitiek

In haar Kamerbrief geeft de minister aan maatregelen te zullen nemen om patiënten nog beter te beschermen. Zo zou de tuchtrechter moeten kunnen bepalen dat ook niet meer gewerkt kan worden in opdracht van een BIG-geregistreerde. Tevens oppert zij de mogelijkheid om in bepaalde situaties een breder verbod op te leggen dan de doorhaling van de inschrijving. Wat dit inhoudt, maakt de brief niet duidelijk. In het bijgaande persbericht geeft de minister aan te willen 'verduidelijken dat het tuchtrecht ook van toepassing kan zijn op handelingen die een BIG-geregistreerde niet vanuit zijn functie als geregistreerde verricht maar in het privéleven. Het kan dan gaan om ernstige delicten die niet passen bij een beroepsbeoefenaar in de zorg'.

Van de zijde van artsen- en patiëntenorganisaties is instemmend gereageerd op deze voornemens. En dat is terecht. Althans, grotendeels. Als de minister haar toezeggingen nakomt, worden de grootste gaten in de wetgeving gedicht. Maar de voorgestelde mogelijkheid om de tuchtrechter een beroepsverbod te laten opleggen na delicten begaan door beroepsbeoefenaars in de privésfeer is beslist 'over the top'.

Om wat voor delicten zou het daarbij moeten gaan? De minister zegt te denken aan ernstige zedendelicten. Nu zal iedereen onderschrijven dat een arts die zich in zijn vrije tijd als begeleider aan jonge voetballertjes vergrepen heeft, als kinderarts een onaanvaardbaar risico vormt. Maar hoe zit het met de arts-assistent die zich in het uitgaansleven bezondigd heeft aan geweldpleging? En mogen we niet aannemen dat een tandarts die belastingfraude heeft begaan ook in zijn declaratiegedrag steken laat vallen?

Principiëler is de vraag of het de tuchtrechter moet zijn die beziet of een delict begaan in de privésfeer tot een beroepsverbod moet leiden. De patiënt die bij deze rechter gehoor vindt over seksueel misbruik in de behandelrelatie, kan oplegging van de zwaarste tuchtmaatregel verwachten. Maar mag van de tuchtcolleges ook worden gevraagd de implicaties voor de beroepsuitoefening te doorgronden van gedrag vertoond buiten behandelrelaties met patiënten? Zouden zij dat echt kunnen?

Een voorstel als dit krijgt al snel de handen op elkaar. Maar het is spierballenpolitiek voor de bühne. De strafrechter kan al bij wijze van bijkomende straf daders uit bepaalde rechten ontzetten. Deze rechter is bovendien al bereid gebleken (in de strafzaak tegen Keith Bakker) een algeheel beroepsverbod voor de zorg op te leggen. Niet alleen is er dus al een juridische mogelijkheid om het gevaar voor patiënten te ecarteren, het is ook principieel juist dat de strafrechter dit doet, en niet de tuchtrechter. Strafprocedures zijn met veel meer waarborgen omgeven dan tuchtprocedures. Zorgvuldigheid is van belang, als het om beroepsverboden gaat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden