De Megastad

Vooruitgang in Peking is een dichtgemetselde winkeldeur

Beeld AP

Het duurde even voor ik het doorhad, maar vlakbij mijn huis, om de hoek, ligt een van de handigste winkelstraten van Peking. Van kleermaker tot groenteboer, van fietshersteller tot elektronicazaak: wat je ook nodig hebt, het is er te vinden. 

Alleen is dat voor een buitenstaander nauwelijks te zien, want geen van de winkels heeft een uithangbord of etalage. Ze zitten in grijze, anonieme pandjes met kleine ramen. Alsof ze liever niet gevonden willen worden.

Het tegendeel is het geval, bezweert de uitbater van de kruidenierszaak, waar ik sinds mijn ontmaskering van de undercover winkelstraat mijn dagelijkse inkopen doe. Het is een krap winkeltje, volgestouwd met hoge rekken, waarin op de een of andere manier het hele assortiment van een supermarkt is ingepast. Een winkel van sinkel van amper 30 vierkante meter.

Om dit shopparadijs te bereiken, moet je nogal wat omwegen nemen. Via een zijdeurtje loop je een gang in, die deel lijkt uit te maken van een privéwoning, maar die uitkomt bij de achterzijde van de winkel, waar je je tussen de verse vleeswaren en het drankenrek naarbinnen kunt wurmen. Ik moest het woonblok een paar keer goed bestuderen voor ik de juiste route vond.

Historisch straatbeeld

Dat was niet altijd zo, wijst de uitbater: waar nu een hoog raampje zit, zat een paar maanden geleden nog een brede, glazen winkeldeur. Op een dag kwamen medewerkers van het stadsbestuur, met een kaart waarop te zien was dat in de voorgevel oorspronkelijk geen deur, maar een raam zat. Het historische straatbeeld moest worden hersteld, zeiden ze. Even later had mijn kruidenier een winkel zonder deur.

Zo blijkt de hele winkelstraat ten prooi te zijn gevallen aan wat in de volksmond het ‘opmetselen’ van Peking wordt genoemd. In een poging het stadsbeeld te verfraaien en de naleving van lang genegeerde bouwvoorschriften af te dwingen, worden alle hutongs – historische laagbouwwijken in het centrum – in hun oude staat hersteld. Straat voor straat worden illegale bijgebouwtjes afgebroken, deuren dichtgemaakt en gevels hersteld.

Voor de inwoners zijn de ­gevolgen dramatisch: zonder duidelijke ingang zien veel winkeliers hun omzet kelderen. Ook de uitbater van mijn kruidenierszaak maakt zich zorgen. Voorlopig blijven zijn vaste klanten hem trouw, maar wat moet hij in de toekomst, als hij geen nieuwe klanten kan werven?

Zijdeurhandel

Veel winkels en horeca zijn al weggetrokken, niet in staat om op zijdeurhandel te overleven. De hutongs, die de afgelopen jaren steeds bruisender en populairder werden, zien langzaam alle leven wegstromen. Voor de gewone man is het een onbegrijpelijke ontwikkeling, maar zo gaat het in China wel vaker. Van een Chinese overheid hoef je geen uitleg of verantwoording te verwachten.

Mensen die het kunnen ­weten, vermoeden dat het stadsbestuur de hutongs een meer toeristische functie wil geven: een soort openluchtmuseum met voorspelbare souvenir- en fastfoodzaken, in plaats van rommelige winkels en licht alternatieve koffietentjes. Dat kun je jammer vinden, maar het Chinese idee van moderniteit wijkt nu eenmaal af van dat van westerse bakfietssteden met biologische boerenmarkten.

Ik probeer een voorbeeld te nemen aan mijn kruidenier, met zijn typisch Chinese uitdrukking: meiyou banfa. Niets aan te doen, zo gaat het nu eenmaal. En al met al: we hebben we toch nog een zijdeur?

Uitdijende metropolen bieden een groeiend deel van de wereldbevolking onderdak. Hoe houden de mensen het daar leefbaar? Trouw-correspondenten doen wekelijks verslag uit hun eigen megastad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden