VOORUITBLIK | Gemeentelijke herindeling zet rust in Macedonië op het spel

Ga vooral stemmen. Bij de parlementsverkiezingen in Kosovo twee weken geleden kreeg de Servische minderheid het tot vervelens toe door de buitenwereld op het hart gedrukt. De opkomst was minder dan een procent.

Nicole Lucas

In de aanloop naar het referendum over gemeentelijke herindeling op 7 november in het naburige Macedonië kan de buitenwacht het opnieuw niet laten. De doelgroep is ditmaal de (etnisch) Macedonische meerderheid in het land. Het stemadvies: blijf thuis.

Of het effect heeft valt opnieuw te betwijfelen. De Macedoniërs hebben, net als eerder de Serviërs, zo hun twijfels over het 'eigen bestwil'-argument waarmee de aanbevelingen gepaard gaan. De internationale gemeenschap heeft helemaal niet het beste met ons voor, die heeft vooral oog voor de zaak van de Albanezen in de regio, is het gevoel van veel Slaven.

Wat staat er zondag op het spel? In de zomer van 2001 smoorde het Akkoord van Ohrid een beginnende burgeroorlog tussen Macedoniërs en Albanezen in de kiem. De Albanese minderheid, die zo'n 25 procent van de bevolking uitmaakt, leverde zijn wapens in en kreeg in ruil een groter aandeel in het bestuur. Om de Albanezen meer zeggenschap te geven werd bovendien besloten tot een vergaande decentralisatie: gemeenten zouden meer bevoegdheden en taken krijgen.

Duidelijk was toen al dat veel van de bestaande gemeenten te klein waren om goed te functioneren. Deze zomer besloot het parlement, na eindeloze discussies, in te stemmen met een wet die het aantal gemeenten drastisch verkleint - van 123 naar 78 - en (dus) ook nieuwe grenzen trekt.

En daarmee ontstonden de pro-blemen. Diverse gemeenten zijn niet alleen aanzienlijk groter geworden, maar ook van 'kleur' veranderd. Plaatsen als Kicevo en Struga bijvoorbeeld hebben niet langer een Macedonische meerderheid, maar - door toevoeging van door Albanezen bewoonde dorpen - een Albanese.

De Macedonische oppositie was des duivels. Ze speelde handig in op de angst van veel Macedoniërs dat de gemeentelijke herindeling de voorbode is voor een tweedeling van het land: diverse plaatsen die nu een Albanese meerderheid krijgen liggen in het westen van het land, waar toch al veel gemeenten Albanese meerderheden hebben. Ze slaagde erin meer dan genoeg handtekeningen te vergaren om een referendum af te dwingen om het besluit terug te draaien. De uitslag van de volksraadspleging is geldig als meer dan vijftig procent van de geregisteerde kiezers (in totaal 1,7 miljoen) op komt dagen.

De buitenwereld reageerde uitermate pissig. De ene na de andere hoge buitenlandse vertegenwoordiger maakte de laatste weken zijn ongenoegen duidelijk over het referendum. Als het slaagt, ligt Ohrid aan duigen, was de boodschap, en daarmee de toe-nadering tot de EU en Navo. Vertegenwoordigers uit Brussel waarschuwden dat decentralisatie het land - waar tot nu toe alles in de hoofdstad werd beslist - óók beter bestuurbaar moet maken. En dat is een belangrijke voorwaarde voor EU-lidmaatschap, waarvoor Skopje eerder dit jaar een officieel verzoek indiende.

Of het referendum slaagt valt te bezien. Veel Macedoniërs zijn boos over de gemeentelijke herindeling, maar vrezen tegelijk nieuw geweld als ze die afwijzen. Hier en daar doen geruchten de ronde over de vorming van nieuwe paramilitaire groepen. Bewij-zen zijn er niet, maar het heeft er al toe geleid dat in bepaalde regio's de (nieuwe) minderheid maar vast zijn biezen heeft gepakt. Macedoniërs verlaten Albanese regio's en omgekeerd. Wie kan laat het land helemaal achter zich en emigreert, bij voorkeur naar een land buiten Europa.

Ondertussen ligt de economische ontwikkeling - een belangrijke factor in de animositeit tussen Macedoniërs en Albanezen - volkomen op zijn gat. De aanhoudende onrust maakt het land er voor buitenlandse investeerders niet aantrekkelijker op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden