Vooruit met de varkens

Reijer Schäfer 1931-2016

Weinig mensen konden zich zo razendsnel omkleden als hij. 's Morgens om zes uur schoot hij een boerenoverall aan om zijn varkens te verzorgen. Een uur later verwisselde hij zijn vuile goed voor burgerkledij om naar zijn werk in Rotterdam te gaan. Als hij daarvan terugkwam, dan greep hij weer naar zijn stinkende overall om zich na het avondeten te hullen in jasje en dasje voor vrijwilligerswerk in zijn dorp.

Vele jaren hield hij zijn snelle gedaantewisselingen vol. Uiteindelijk putten de haast en de drukte hem uit. Maar ook dat duurde niet lang en hij vond zijn optimisme terug.

Reijer Schäfer volgde zijn dromen. Als jongen wilde hij boer worden, maar dat was hoog gegrepen voor hem als zevende en laatste kind van een los landarbeider zonder grond. Zijn vader had zich ontworsteld aan armoede door bij de spoorwegen te gaan werken als onderhoudsman. Zoiets wilde hij ook voor zijn jongste zoon die naar de ambachtsschool werd gestuurd om te leren timmeren. Reijer kreeg werk op een scheepsbouwbedrijf in Schiedam.

Maar de boerendroom bleef. Hij volgde zijn oudste broer naar een witlofteler in Frankrijk, maar dat was het niet. Het moest iets met dieren zijn. Terug in zijn geboortedorp Kethel (nu Schiedam-Noord) kon hij melkknecht worden bij een boer die hem toestond voor zichzelf wat varkens te houden in een schuur.

Als eeuwig optimist vond hij dat een mooi begin van zijn ambitie om eigen baas te worden. Zijn vriendin Annie Bijl deelde die droom en ze trouwden op een stralende dag in maart 1957. Ze kregen drie kinderen in de woning die ze deelden met de boer.

Daf 33

Die woonruimte bleek al snel te klein. Bij een boer in het gehucht Sint Anthoniepolder bij Maasdam in de Hoeksche Waard was in 1961 een baan beschikbaar met een vrijstaand knechtshuis dat uitzag op de Binnenmaas. Daar gingen ze heen. Reijer verkocht zijn varkens voor zo'n mooie prijs dat hij een auto kon kopen, een Daf 33, een Nederlands wondertje met automatische versnelling. Ook Annie haalde haar rijbewijs. Ze waren goed op weg.

Ook al was het maar een half uur rijden tussen Kethel en Maasdam (tenzij de Barendrechtsebrug weer eens eindeloos openstond), de verschillen waren groot, vooral in de kerk. In de Sint Anthoniepolder zongen ze log en zwaar op hele noten, terwijl Annie en Reijer gewend waren lichter en vlugger te zingen. Ook hun kijk op leven en geloof was minder bedrukt. In het naburige Westmaas vonden ze een kerk naar hun smaak. Reijer nam taken op zich in het schoolbestuur en bij de zondagsschool, dat was vanzelfsprekend voor hem.

Ook hield hij altijd zijn ogen open voor nieuwe kansen. Hij had Annie een eigen huis beloofd. "Ik ga op zoek naar een oud huisje en dat bouw ik dan helemaal voor je op", had hij gezegd.

Aan de Zuiddijk in de polder vond hij een tochtige bouwval zonder funderingen in de klei. Reijer begon in het voorjaar van 1964 met de afbraak van een schuur om er een nieuwe neer te zetten. In die nieuwe schuur gingen ze wonen terwijl Reijer met hulp van familie en vrienden het huis onderhanden nam. Vóór de winterkou trokken ze in het onaffe huis. In de weekeinden ging Annie met de drie kinderen naar haar ouders. Ze was weer zwanger terwijl Reijer stevig doorbouwde aan het huis dat zelfs de luxe van een douche zou krijgen. In mei werd hun vierde kind geboren. Later namen ze ook nog een meisje als pleegkind op.

Reijer kocht varkens voor zijn nieuwe schuren en hij was eigen baas. Maar het was financieel krap en hij moest er altijd een baantje bij houden om het hoofd boven water te houden.

In 1971 zag hij een prachtige vacature: onderhoudstimmerman bij een vereniging van scholen in Rotterdam-Zuid. Het bestuur had informatie over hem ingewonnen in Westmaas, waar hij zelf in het schoolbestuur zat, en hij kreeg de baan. Nu kon het gezin wat ruimer leven.

Het was wel druk. In de schuren had hij ruim honderd biggen en hij hield ook een stuk of tien fokvarkens. Hij hield van de beesten. En ook van de opbrengst. Er was geld voor uitstapjes. Eens zaten ze met hun zevenen in het Dafje op weg naar Texel.

Annie zorgde voor het gezin en naaide kleren voor de kinderen. Reijer was het onbetwiste hoofd van het gezin. Hij kon wat strak en rechtlijnig zijn, terwijl Annie dan de plooien gladstreek. Toen de opgroeiende kinderen soms geen zin hadden om naar de kerk te gaan, was dat moeilijk voor hem. In het drukke leven was het geloof het rustgevende middelpunt voor Reijer en Annie. Die krachtbron wilde hij ook voor zijn kinderen. Voordat het hoog opliep zei Annie: "Ik wil geen ruzie op zondagochtend". Dan bad Reijer: "Heer, houdt ons gezin in liefde bij elkaar".

Toen de kinderen hun eigen bestaan gingen opbouwen, stond Reijer voor hen klaar. Hij kluste en verbouwde.

Overspannen

Op zijn 56ste raakte hij overspannen. De levenslustige en ondernemende man werd overvallen door neerslachtigheid. Zijn werk bij de scholen in Rotterdam ging niet meer. Wel bleef hij zijn varkens verzorgen, totdat hij niet meer wist hoe hij een drachtige zeug naar de kraamschuur kon brengen. Het duurde maanden voordat hij aan de beterende hand was. Maar hij keerde niet terug naar zijn werk. Het plezier in de varkenshouderij keerde wel terug.

Toen hij eens goede zaken met de varkens had gedaan, kozen ze voor een verre reis. Annie had ooit een jeugdvriendin die naar Australië was geëmigreerd, beloofd dat ze haar zou bezoeken. Omdat ze geen Engels spraken, boekten ze in 1990 een georganiseerde wereldreis bij de boerenorganisatie CBTB. Eerst naar Los Angeles waar ze Disneyland en filmstudio's bezochten, vervolgens Hawaï en Nieuw-Zeeland. Daar namen ze afscheid van hun reisgenoten en gingen op eigen houtje naar de vriendin in Sydney. Dat avontuur was het begin van een reeks van reizen.

In 1994 stopte hij met de varkens omdat alle regels van de overheid hem boven het hoofd stegen. In de lege schuren begon hij een rommelmarkt voor de kerk. In streek haalde hij overtollig huisraad op voor de verkoping.

Opa met scheerkwast

Voor de kleinkinderen die hij inmiddels had, was het daar heerlijk spelen. Met oude kleren en een lampekap op het hoofd speelden ze voor deftige dames, en ze raceten in verbouwde kinderwagens de dijk af. Gillend van de pret renden ze door het huis, achtervolgd door opa met een scheerkwast. Als hij ze te pakken had, kregen ze een baard van schuim.

Aan de rommelmarkten in de schuur kwam een einde toen ze in 2002 verhuisden naar een bungalow in het dorp. Annie had altijd een winterdip gehad in de polder. Daar had ze geen last meer van in hun nieuwe huis, dat Reijer natuurlijk eerst grondig verbouwde. Daarna had Reijer de tijd om te gaan koken. Hij had weleens erwtensoep gemaakt op de rommelmarkt, nu pakte hij het serieuzer aan. Op 'verwenzondag' kookte hij zelfs vier gangen voor de kinderen en hun partners.

Op z'n 80ste ging hij het rustiger aan doen bij de kerk, wel bracht hij nog blaadjes rond. Hij las veel en vergeleek de 'Bijbel in gewone taal' met oudere vertalingen. Met Annie ontdekte hij altijd weer iets nieuws.

Hij keek uit naar zijn 85ste verjaardag in het najaar, waarvoor hij al een vaartocht had georganiseerd. Met hun diamanten bruiloft in 2017 was hij ook al bezig.

Toen hij na een barbecue-avond met mensen van de kerk thuiskwam, ging hij tevreden in zijn vertrouwde stoel zitten en pakte de krant. Daar blies hij zijn laatste adem uit. Zoals Annie zei: 'De Heer heeft hem geroepen, en hij is gegaan'.

Reijer Schäfer werd geboren op 1 oktober 1931 in Kethel en Spaland, Zuid-Holland. Hij stierf op 17 juni 2016 in Maasdam, Zuid-Holland.

Hij was een eeuwige optimist die altijd wel een nieuwe kans zag om zijn droom te verwezenlijken.

naschrift

In Naschrift beschrijft Trouw het leven van onlangs overleden bekende of heel gewone mensen. Een tip voor Naschrift? Mail naar naschrift@trouw.nl Of per post naar Trouw/Naschrift, postbus 859, 1000 AW Amsterdam

Reijer was het onbetwiste hoofd van het gezin. Hij kon wat strak en rechtlijnig zijn, Annie streek dan de plooien glad.

Reijer Schäfer. In zijn schuren had hij ruim honderd biggen en hield hij een stuk of tien fokvarkens. Hij hield van de beesten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden