’Voorschok gaf Chinezen de tijd om naar buiten te lopen’

Een vrouw die gewond is geraakt bij de aardbeving in Yushu in Noordwest China wordt gered. ( FOTO AP)

utrecht – - Rob Govers is hoofddocent geofysica aan de Universiteit Utrecht. In de botanische tuin sloegen de twintig seismometers van zijn instituut tien minuten na de aardbeving in de Chinese provincie Qinghai hoog uit.

Bij de zware aardbeving in de Chinese provincie Sichuan in mei 2008 stierven bijna 80.000 mensen. Nu is China alweer getroffen, door een beving van 6,9 op de schaal van Richter, ditmaal in de naburige provincie Qinghai. Toeval?

„India is zo’n 15 miljoen jaar geleden met een rotvaart tegen de Euraziatische plaat aangelopen, waardoor de Himalaya ontstond.

Nu duwt het harde India nog steeds noordwaarts, tegen het Tibetaanse plateau, dat tot in Rusland loopt. Het hele plateau is gevaarlijk omdat het vol breuklijnen zit. Het is net een pudding, die je opzij en wegduwt, en dat laatste is nu gebeurd in Yushu. Het ligt op een actieve breuklijn, Ganzi-Mani, die door Qinghai loopt.”

Tot nu toe lijken er minder doden gevallen dan in mei 2008 in Sichuan. Waarom?

„Behalve dat dit gebied minder dicht bevolkt is, is er nog een verklaring. Ruim twee uur eerder was er namelijk al een voorschok geweest van 5.0 op de schaal van Richter. Dat geeft je de tijd om naar buiten te lopen. In Italië was het lang traditie om na een beving een week buiten te slapen. In het gebied rond Yushu vond in 1738 de laatste beving plaats. Vaak is een breuklijn 200 à 300 jaar stil om daarna ineens actief te worden. Hoe langer stil, hoe gevaarlijker. Maar zelfs als je 200 jaar geen beving hebt gehad, kan het nog zijn dat van grootmoeder op grootmoeder is doorverteld wat je bij een beving moet doen. Zeker in een aardbevingsgebied als het Tibetaans plateau.”

Kan de moderne techniek deze bevingen niet zien aankomen?

„We gebruiken sinds begin jaren negentig gps waarmee we kunnen meten hoe snel de aardkorst zich beweegt. Omdat dat maar centimeters per jaar is, moet je lang meten om precieze resultaten te krijgen. Na twee decennia beschikken we nu over best nauwkeurige gegevens. Zo beweegt India met 30 mm per jaar naar het noorden, en zie je vanuit Tibet een beweging van 2 tot 11 mm per jaar naar het oosten. Peking schuift hierdoor jaarlijks 5 mm op.

„De trillingen planten zich door de aarde voort. We analyseren de snelle golven, die met acht kilometer per seconde aan komen zetten. Daarna komen de gevaarlijke langzame, met drie kilometer per seconde.

„Japan ligt bovenop een breuklijn en heeft de beste apparatuur. Daar krijgen inwoners per sms of via toeters een waarschuwing. Per computer worden gas en stroom uitgeschakeld, en tunnels en bruggen afgesloten. Schoolkinderen leren snel onder een tafel of deurpost te duiken. Want soms komt het op seconden aan. China heeft die technieken nog niet.”

Is het spannend om op het werk te komen en te zien dat de meters rood zijn uitgeslagen?

„Leuk is dat bijna nooit. Wél interessant. De aarde beeft de hele tijd, en meestal levert dat geen slachtoffers op. We kijken snel op een globaal netwerk, dat het aantal inwoners inschat. Zo kun je de omvang van een ramp voorspellen.”

(Trouw)
(Trouw)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden