Voorman Guy Spitaels steekt volgens Belgen 'in nauwe schoentjes'

BRUSSEL - De door schandalen geteisterde Waalse socialisten staan voor een dilemma: God of Vaderland. Moeten ze hun kopstuk Guy Spitaels, bijgenaamd Dieu (God), laten vallen, of hun macht als regeringspartij opgeven?

THEO KOELE

Spitaels, in opspraak geraakt door het zoveelste Belgische smeergeldschandaal, deed zijn bijnaam deze week eer aan. Ongenaakbaar, alsof er niets aan de hand was, zat hij het Waalse parlement voor. Hij negeerde zelfs toespelingen in zijn eigen Parti Socialiste op een 'vrijwillig' aftreden.

Hautain betoogde Spitaels, dat hij niet in staat van beschuldiging is gesteld. Hij was weliswaar door een ex-medewerker, die sinds vorige week in de cel zit, beticht van het aannemen van smeergelden van de Franse vliegtuigbouwer Dassault, maar justitie had nog geen verzoek ingediend om de parlementaire onschendbaarheid van Spitaels op te heffen. Gisteren werd bekend dat zo'n verzoek alsnog het Waalse parlement bereikt heeft. Daardoor 'steekt Spitaels, die zijn onschuld volhoudt, in nauwe schoentjes', zoals Vlamingen zeggen.

Marc van Peel, voorzitter van de CVP, de Vlaamse christen-democraten van premier Jean-Luc Dehaene, had al duidelijk gemaakt, dat de PS in eigen huis snel orde op zaken moet stellen. Hetgeen tenmínste betekent dat Spitaels opstapt. Hij heeft wat dat betreft al enige ervaring; een paar jaar geleden trad Spitaels af als minister-president van de Waalse deelregering, toen zijn naam opdook in de smeergeld-zaak rond de Italiaanse helikopterfabrikant Agusta.

De CVP voelt er volgens voorman Van Peel niet voor de PS in de nationale regering 'in te ruilen' voor een andere Waalse partij, de liberale PRL. Die heeft zich deze week zonder schroom als alternatief aangeboden. Verkiezingen zijn niet nodig, zelfs schadelijk, betoogde de oppositiepartij. Want de noodzakelijke ontbinding van het parlement zou betekenen, dat de onderzoekscommissies naar de Bende van Nijvel (nooit opgehelderde moorden in de jaren tachtig), Rwanda (de dood van tien Belgische militairen in 1993) en de zaak-Dutroux (de grote ontvoerings,-zeden en moordzaak van de afgelopen tijd) hun werk moeten staken.

Vervroegde verkiezingen zijn ook een vloek in de Wetstraat, het Brusselse regeringscentrum. Premier Dehaene is bang dat zijn ultieme doelstelling, de toetreding van België tot de Europese muntunie, in gevaar komt. Bovendien is sinds de zaak-Dutroux, en vooral sinds de befaamde Witte Mars in Brussel, in oktober 1996, een anti-politieke stemming merkbaar. Gevestigde politieke partijen als de CVP vrezen voor het overlopen van kiezers naar extreem-rechts, dat garen probeert te spinnen bij de malaise in het land.

De PS, middelpunt van de huidige politieke spanning, heeft zéker geen behoefte aan verkiezingen. De partij, die sinds jaar en dag oppermachtig is in Wallonië, kampt zowel met een probleem aan de top als aan de basis. Binnen de PS-leiding dreigt een scheuring, als Spitaels aan zijn parlementszetel vasthoudt. Prominente partijgenoten zien hem dolgraag vertrekken, om de PS als regeringspartij te handhaven. Wel vindt men dat de christen-democraten niet zo hoog van de toren moet blazen. Want juist deze week werd bekend dat een vooraanstaand CVP'er, ex-minister van defensie Leo Delcroix, wel erg gul was geweest met het geven van baantjes en vergunningen aan politieke vrienden. Over politieke zuiverheid gesproken. . .

De Waalse socialisten hebben niet alleen een probleem met Spitaels, die in 1991 de vermoorde André Cools opvolgde als partijleider, maar ook met hun militanten, ouwe getrouwe partijleden. Zondag trekken naar verwachting tienduizenden mensen door de straten van het Waalse Clabecq, waar de staalindustrie op instorten staat.

De drijvende kracht achter de 'Mars voor werk' is een charismatische vakbondsman met communistische sympathieën. Deze Roberto D'Orazio deelt met veel Walen de mening, dat de PS niet (meer) bij machte is te doen wat haar kiezers verwachten: zorgen voor het behoud van banen. Behalve Forges de Clabecq dreigt ook het Waalse staalbedrijf Boël te verdwijnen.

“PS gaat met de industrie ten onder”, stond deze week in de Vlaamse krant De Standaard boven een stuk van Wallonië-kenner Guido Fonteyn. De PS heeft, anders dan bij eerdere demonstraties, géén greep op de Mars voor werk. Een manifestatie die kan uitlopen op een massale uiting van ongenoegen over méér dan het verlies van arbeidsplaatsen.

D'Orazio en Gino Russo, de vader van het vermoorde meisje Melissa, hebben hun landgenoten gevraagd óók “voor de ontvoerde kinderen” te demonstreren. “De arbeidersbeweging heeft de kinderen uit de mijnen gehaald”, roept de officielë oproep van vakbondslui bij Forges de Clabecq in herinnering. Nú, luidt in feite de boodschap, is het de taak van politici, politie en justitie om kinderen te redden uit de klauwen van lieden als Dutroux.

Vertrouwen

Het vertrouwen van de Belg in 'de autoriteiten', van oudsher toch al niet bijster groot, is de afgelopen tijd zienderogen afgenomen. De zaak van de ontvoerde meisjes, waarin politie en justitie blunderden, en die politici en het koninklijk huis lang onberoerd liet, is daarvan de belangrijkste oorzaak. De zaak-Spitaels kan het vertrouwen verder doen slinken. Indien de man niet wil wijken, de PS hem de hand boven het hoofd houdt, en andere partijen daarin berusten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden