Hilda Renardel de Lavalette: ‘Het is een meezingversie’.

InterviewWilhelmus

Voormalige hofdame van koningin Beatrix herschrijft het Wilhelmus

Hilda Renardel de Lavalette: ‘Het is een meezingversie’. Beeld Frank Jansen

Het eerste couplet van het Wilhelmus is onbegrijpelijk en achterhaald, vindt voormalig hofdame Hilda Renardel de Lavalette (95). Ze schreef een nieuwe versie. 

Wie zingt eigenlijk ons volkslied nog echt mee? Alle vijftien coupletten van het Wilhelmus kan bijna niemand opzeggen. Maar ook de tekst van het eerste couplet kennen weinigen uit het hoofd, is de overtuiging van de 96-jarige Hilda Renardel de Lavalette. Vanachter de antieke meubels in haar flat met uitzicht op de hoge bomen van Landgoed Clingendael schreef ze daarom een eigen versie. Ze dicht graag, als hobby, en ze was in een half uurtje klaar.

“Als kind al vond ik dat het Wilhelmus, dat wij op school leerden, zulke rare woorden had”, herinnert zich Renardel de Lavalette, die in de vorige eeuw korte tijd hofdame was van toenmalig koningin Beatrix. “Het Wilhelmus is geschreven in de tijd van de Tachtigjarige Oorlog, leerde ik toen. Dan zing je: de koning van Hispanje heb ik altijd geëerd. Hoezo, dacht ik, we wilden in die oorlog onder Willem van Oranje toch juist van die Spaanse koning afkomen?” Ze is inmiddels stellig: “Die tekst is waanzin, die klopt niet.”

Gaat het over in gemurmel

Ook de zin ‘Ben ik van Duitschen bloed’ kan haar niet bekoren. “Ja, die klopt wel, als je kijkt naar het koningshuis. De Oranjes zijn van Duits bloed. Maar zeker in de oorlogstijd kreeg ik die zin niet uit mijn mond, en ik vind het nóg onprettig.”

Ze is niet de enige die deze ‘rare’ woorden vervolgens ook niet goed kan onthouden, denkt ze. “Kijk maar eens naar een sportwedstrijd waar het Wilhelmus gespeeld wordt. Die sporters zingen ‘Wilhelmus van Nassouwe’ en dan gaat het over in gemurmel.”

Hoog tijd dat de tekst gemoderniseerd wordt tot een echt ‘lied voor het hele volk’, is de wens van deze voormalige hofdame en Mensendieck-therapeut. Ze sluit zich daarmee aan bij bijvoorbeeld oud-dichter des vaderlands Anne Vegter die al eerder een hernieuwd volkslied bepleitte. Maar de muziek moet wél blijven, vindt Renardel de Lavalette. “Iedere keer als ik de melodie hoor, krijg ik kippenvel, zó prachtig, maar dat komt niet door de tekst.”

Permanent moeten klaarstaan

Inmiddels zet ze haar oude relaties in ter promotie van haar eigen tekst. Haar echtgenoot was in de vorige eeuw diplomaat, ze woonden onder meer in Jakarta, Bagdad en Teheran. Prins Bernhard kwam wel­eens bij hen logeren als hij op buitenlands bezoek was, bijvoorbeeld voor zijn werk bij het Wereldnatuurfonds. 

Haar man overleed in 1980 en zij werd daarna gevraagd hofdame te worden van de toen nog jonge koningin Beatrix. Al na een krap jaar stopte ze daar weer mee, want het permanent moeten klaarstaan voor het Hof paste niet in haar leven, vertelt ze. Ze had een zoon, en twee dochters die in het buitenland woonden en wilde hen geregeld bezoeken. “Ik heb het zelf afgezegd. De koningin liet wel merken dat ze dat liever niet had gewild, maar dat begreep ik wel.”

Het leven nam haar in beslag, maar in 2012 besloot ze haar ergernis over het volkslied in actie om te zetten. Vanwege haar vroegere connecties met de koninklijke familie stuurde ze haar eerste couplet naar koningin Beatrix. Ze kreeg een handgeschreven kaart terug. De koningin vond het mooi gedaan, maar meldde gehecht te zijn aan de oude woorden. 

Ook voor asielzoekers

Renardel de Lavalette: “Die mochten van haar niet verloren gaan. Maar dat is ook niet mijn voorstel. Het oude Wilhelmus moet als cultureel erfgoed gewoon blijven. Ik heb alleen een meezingversie geschreven, een eerste couplet waarin iedereen zich kan herkennen, ook bijvoorbeeld asielzoekers en andere mensen uit de multiculturele samenleving.”

Sinds vorig jaar gaat ze weer de boer op met haar Wilhelmus. Met hulp van anderen schreef ze kranten, politici en omroepen aan. Haar liedtekst verscheen dit jaar op de opiniepagina van Trouw. Ook koning Willem-Alexander kreeg haar liedtekst opgestuurd, maar daarop kwam een brief van premier Rutte terug. Het is nu niet aan de orde, luidde het antwoord. “Teleurstellend. Hij wil een moderne koning zijn, laat hij dan ook het initiatief nemen om op zijn minst te onderzoeken of het niet tijd wordt voor een nieuwe tekst van ons volkslied.”

Bevriend koor

Dat in het huidige regeerakkoord staat dat het Wilhelmus op basisscholen verplicht zou moeten worden, biedt haar geen troost. Ze zond CDA-leider Sybrand Buma, voorstander daarvan, ook maar haar versie. Hij antwoordde niet. Vorig jaar werd in Den Haag door een bevriend koor nog wel voor het eerst een opvoering van de nieuwe tekst georganiseerd. “Geweldig, maar het moet niet bij één keer blijven”, zegt ze.

Renardel de Lavalette – niet van adel overigens –  geeft niet op, al voelt ze dat vanwege haar leeftijd haar krachten afnemen. “Het is mijn laatste wens dat er een volkslied komt dat iedereen uit volle borst kan meezingen.” Met een lachje: ”En dan wel het mijne, natuurlijk.”

Het huidige Wilhelmus, eerste couplet:

Wilhelmus van Nassouwe / ben ik, van Duitsen bloed, / den vaderland getrouwe / blijf ik tot in den dood. / Een Prinse van Oranje / ben ik, vrij, onverveerd, / den Koning van Hispanje / heb ik altijd geëerd.

De versie van Hilda Renardel de Lavalette:

Wilhelmus van Nassaue / De Vader van ons land / Symbool van het vertrouwen / In onze vaste band / Met allen die hier leven / In vrijheid en in recht / Moog’ dit ons altijd zijn gegeven /Zoals ons is toegezegd.

Lees ook:

Commentaar redactie Trouw:  Het Wilhelmus is een vorm van vaderlandsliefde die prima bij Nederland past

Er is nationalisme en nationalisme. De Nederlandse variant kenmerkt zich door innerlijke tegenstrijdigheid. Zo is er met veel hilariteit gereageerd op het belang dat het CDA hecht aan het Wilhelmus. 

Column:  Ons volkslied is amper te volgen, het is te vreemd, te verouderd – een relict dat niet verbindt

Verder was het twee weken geleden zo’n mooie Dodenherdenking – gewoon in eigen buurt. Kinderen legden witte rozen voor ons kleine oorlogsmonument, een saxofonist improviseerde op ‘Amsterdam huilt’, er werden verstandige woorden gesproken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden