Voormalig FBI-baas James Comey snuift rond Donald Trump de geur van de maffia op

Voormalig FBI-directeur James Comey. Beeld AFP

Oud-FBI-directeur James Comey vervolgde ooit maffia-bazen en daar doet het Witte Huis hem sterk aan denken. "De kring van stilzwijgende instemming. De absolute macht van de baas. De eden van trouw. Het wij-tegen-zij wereldbeeld. Het liegen over alles, groot en klein."

Dat schrijft hij in een boek dat volgende. week uitkomt, maar gisteren al in handen kwam van een aantal Amerikaanse media. De Amerikaanse president noemde hem in een reactie op Twitter een 'leugenachtige slijmbal'.

James Comey onthult in het boek dat Trumps huidige stafchef John Kelly al in een vroeg stadium tabak had van Trump. FBI-baas Comey werd in mei 2017 door Trump weggestuurd, zoals die zelf later toegaf omdat hij last had van het onderzoek dat de FBI deed naar de Russische inmenging in de presidentsverkiezingen. Kelly, toen nog minister van binnenlandse veiligheid, kondigde in een emotioneel telefoongesprek aan dat hij ontslag zou nemen omdat hij niet voor 'mensen zonder eergevoel' wilde werken. Comey bezwoer hem, aan te blijven omdat het land 'juist rond deze president' mensen met principes nodig had.

Comey maakte enkel van de belangrijkste ontwikkelingen mee in de Rusland-affaire die Trump al van kort voor zijn presidentschap achtervolgt, en hij oordeelt vernietigend over de manier waarop hij hem zag opereren.

Zo was Comey aanwezig bij een bijeenkomst waarop de verkozen, maar nog niet beëdigde Trump werd ingelicht over de Russische bemoeienis met de verkiezing. Trump betrok het onmiddellijk op zijn legitimiteit als president: was de verkiezingsuitslag er door beïnvloed? Het antwoord dat hij kreeg, dat de geheime diensten dat niet hadden onderzocht, interpreteren hij, en veel Republikeinen in het Congres, sindsdien als een 'nee'.

In plaats van op een Russische dreiging in te gaan, concludeert Comey, concentreerden hij en zijn adviseurs zich op 'hoe ze wat wij ze net verteld hadden gunstig voor zichzelf konden presenteren."

Contact met Russen

Daarna moest Comey persoonlijk Trump inlichten over het bij de FBI belandde dossier'. Daarin had een Britse ex-spion samengevat wat zijn Russische bronnen vertelden over Trumps jarenlange zakelijke contacten met Russen, de hoop van de Russische geheime diensten dat ze hem zouden kunnen gebruiken, en ook over de 'golden shower', een urineer-act die Trump een groep prostituees zou hebben laten geven in de hotelkamer waar ooit zijn voorganger Barack Obama en diens vrouw Michelle sliepen. Comey vertelt dat Trump vooral vreesde dat zijn vrouw Melania dat laatste verhaal zou geloven. Hij drong er bij Comey op aan, te zoeken naar bewijs dat het niet klopte.

Behalve over Trumps functioneren schrijft Comey ook over dat van hemzelf. Hij kreeg veel kritiek omdat hij vlak voor de verkiezingen openbaar maakte dat er mogelijk nieuwe e-mails waren gevonden die de Democratische kandidaat Hillary Clinton via een eigen server zou hebben verstuurd. Zou daar geheime informatie tussen hebben gezeten, dan had dat Clinton in grote verlegenheid gebracht. De Democraten waren woedend over de aankondiging, die Clinton mogelijk het presidentschap heeft gekost.

Comey blijft erbij dat hij niet anders kon handelen, en was zielsblij dat president Obama hem niets verweet. Maar hij erkent dat meespeelde mee dat allerwegen een overwinning van Clinton werd verwacht – hij vreesde dat als het nieuws pas later bekend zou worden, Clintons presidentschap als 'niet legitieme' zou worden beschouwd. Als Donald Trump toen voor had gestaan in de peilingen, schrijft hij, had hij het misschien toch anders aangepakt.

Lees ook: Trump gedraagt zich als een roekeloze gokverslaafde

Sentiment heeft in de politiek alleen maar een functie wanneer het gepaard gaat met een nuchtere afweging van voor- en nadelen, winst en risico. En daaraan lijkt het in het Witte Huis nog altijd te ontbreken.  

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden