VOORHEEN JOEGOSLAVIE - WEEK 32

TUDJMAN-LIJN - De schrik zit er behoorlijk in aan Bosnische zijde, na de onthulling in de Britse krant The Times, afgelopen maandag, van de 'Tudjman-lijn'. Die lijn, een geïmproviseerd landkaartje eigenlijk, was in mei van dit jaar getekend door de Kroatische president. Franjo Tudjman schetste het toekomstige 'Joegoslavië' uit de losse pols op de achterkant van de menukaart tijdens een herdenkingsbanket te Londen ter viering van - hoe treffend - vijftig jaar einde oorlog in Europa. Tudjman deed dit op verzoek van zijn disgenoot, de Britse Liberaal-democratische leider Paddy Ashdown.

Grote consternatie in Sarajevo. Immers, op het Tudjman-kaartje komt de staat Bosnië in het geheel niet meer voor, maar is opgedeeld tussen Kroatië (het leeuwedeel) en Servië. Geheel conform de opvattingen van de Servische leider Milosevic, vertrouwde Tudjman Ashdown toe, en hij bevestigde hiermee de sterke vermoedens die er in het Westen al enige tijd heersen. Namelijk, dat Tudjman en Milosevic het allang op een akkoordje hebben gegooid wat betreft Bosnië-Herzegowina. Daar is eenvoudigweg geen plaats voor. Net als in 1941, toen Kroatië zich onder de fascistische 'ustasja'-leider Ante Pavelic aan de zijde schaarde van Hitler-Duitsland. Frappante overeenkomst in territoria trouwens, zij het dat Kroatië ditmaal aartsvijand Servië en flink stuk van de Bosnische koek gunt.

HONGERTOCHT - Na de plunderingen door de 'eigen' Kroatische troepen heeft het heroverde Krajina het nu te stellen met een andere plaag, zij het een minder navrante. Honderden hongerende bewoners van de moslim-enclave Bihac zijn neergestreken in de door de Krajina-Serviërs inderhaast verlaten dorpen op zoek naar voedsel.

Bihac moest het in de drie jaar dat ze door de Serviërs en afvallige moslims van Abdic werd belegerd praktisch stellen zonder voedselhulp en in juni werden de eerste hongerdoden gemeld. Velen moeten nu kilometers lopen om de grens te bereiken waar de eerste Kroatische dorpen over de grens al volledig zijn leeggeplunderd. Kroatische soldaten aan de grens zeggen dat de inwoners van Bihac nadat het beleg was doorbroken uit de enclave stroomden om over de akkers de grens over te steken en in de dorpen naar voedsel te zoeken. “We kunnen ze niet tegenhouden en we weten dat ze alleen op voedsel uit zijn”, zegt een soldaat.

Een moslim-vrouw uit Bihac, lopend naast een paardekar volgeladen met zakken meel en graan, is dolblij met deze onverwachte voedseldistributie. Ze zegt dat ze de afgelopen drie jaar 20 kilo lichaamsgewicht is kwijtgeraakt: “In Bihac kun je niets kopen. Geen enkele winkel is open en niemand heeft werk. Het is waar dat je sommige spullen van smokkelaars kunt kopen, maar waar moet ik 800 Duitse mark vandaan halen om een zak meel van 50 kilo te betalen?”.

KOSOVO - De strijd aan de diverse fronten in Krajina en Bosnië mag dan wat afgenomen zijn, het vluchtelingenprobleem allerminst. De vele tienduizenden uit Krajina gevluchte Kroatische Serviërs overstromen nu Servië en bezorgen de door het economische embargo toch al zwaar getroffen republiek hoofdbrekens. Maar de machthebbers in Belgrado denken nu van de nood een deugd te kunnen maken. Ze overwegen duizenden Kroatisch-Servische vluchtelingen te huisvesten in Kosovo, de 2 miljoen inwoners tellende 'Albanese' provincie in het zuiden van Servië.

Volgens het officiële persbureau Tanjug zijn de voorbereidingen daarvoor al begonnen. In eerste instantie voorziet Belgrado in de 'migratie' van 6 000 vluchtelingen, een tweede golf van 10 000 Serviërs volgt later. De eerste vluchtelingen worden in de komende dagen verwacht.

Het is echter de vraag of de Servische autoriteiten in Kosovo, het armste gebied in klein-Joegoslavië, in staat zijn veel vluchtelingen op te vangen. Ze hadden het afgelopen voorjaar al de grootste moeite twee dorpen af te bouwen voor enkele honderden Serviërs die eerder uit Kroatië en Bosnië waren gevlucht.

Bovendien voelen de meeste Serviërs er weinig voor zich in Kosovo te vestigen, wegens de vijandigheid van de inheemse Albanese bevolking. De Albanezen maken 90 procent van de bevolking uit, maar worden door de Serviërs met harde hand onderdrukt. De Albanese politieke partijen vrezen dat een massale toevloed van Servische vluchtelingen de demografie in het gebied zal veranderen. De lokale bevolking spreekt al van een 'kolonisatie' van de provincie door Servië.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden