Voorbij dogma’s van Blokker en Hofland

Minister Joseph Luns, zag de excellentiezeggers verdwijnen. ( ANP) Beeld
Minister Joseph Luns, zag de excellentiezeggers verdwijnen. ( ANP)

Overal is het georganiseerde wantrouwen uit de jaren zestig verdwenen. Behalve tussen media en politiek. In discussies over politiek en media is het bon ton steeds de ander onverantwoord gedrag te verwijten.

Laat ieder in eigen kring bezien wat er kan worden gedaan om de trend om te buigen en vertrouwen in dit land terug te brengen. Te beginnen met het afleggen van het fundamentele wantrouwen in elkaar.

In alle sectoren heeft zich in Nederland in de jaren zestig een polarisatie voorgedaan. Overal is het georganiseerde wantrouwen inmiddels verdwenen, alleen in de journalistiek nog niet. De krachtige verwoording van een streven naar kritische journalistiek destijds door Jan Blokker en Henk Hofland is nog steeds niet verstomd. De regering deugt niet en naar de journalistiek van de jaren vijftig met ’excellentie-zeggers’ en ’hoed-afnemers’ moeten we nooit terug, zo stelden de twee heren.

Maar Hofland en Blokker maakten een karikatuur van de toenmalige politiek én van de journalistiek. Neem de journalistieke held Henri Faas. Hij werd in de jaren vijftig een geducht politiek verslaggever aan het handje van de ’staatkundig hoofdredacteur’ van de Volkskrant, Carl Romme, die tegelijk leider was van de Katholieke Volkspartij. Later was Faas actief betrokken bij de oprichting van de PPR. Faas was kortom allesbehalve een ’hoedafnemer’.

De gepolariseerde pers paste toen nog in het tijdsbeeld. Probleem is echter dat de huidige journalistiek nog steeds niet is losgekomen van de grondhouding die Hofland en Blokker destijds uitdroegen. De journalistieke mantra’s, dat alles van de overheid en politiek fundamenteel gewantrouwd moet worden, is nog steeds terug te vinden in de boeken van de scholen van journalistiek.

Om van dat diepgewortelde wantrouwen af te komen, kan de overheid ook zeker een steentje bijdragen. In de slag om het publiek gaat het er allereerst om vertrouwen te schenken. Verzekeraar Interpolis kan als voorbeeld gelden. Je kunt al je klanten behandelen naar die 20 procent die je wellicht kan belazeren, maar je kunt ook uitgaan van de 80 procent die zich als gewoon eerzaam klant en burger wil gedragen.

Ook het vergroten van de elementaire transparantie van de overheid kan het wantrouwen verminderen. Zo zouden ministeries WOB-verzoeken van journalisten en burgers wat ruimhartiger en sneller kunnen beantwoorden. Al moet er wel begrip voor bestaan dat de overheidsadministratie niet is ingericht om ogenschijnlijk simpele vragen als ’in wat voor auto’s rijden de bewindslieden?’ te beantwoorden.

Nog niet zo lang geleden speelde in Den Haag het voorstel om het politieke interview niet langer te autoriseren. Een interview zou als een gesprek moeten worden opgevat tussen twee professionals, van wie de een weet wat hij zegt en de ander dat correct in een leesbaar verhaal weet uit te werken. Die draad van wederzijds vertrouwen tussen politicus en journalist mag wel weer eens worden opgepakt.

Ooit kwam een scheidsrechter voor de wedstrijd bij Cruijff om een handtekening vragen voor zijn zoontje. Zo lijkt het soms ook dat niet de journalist blij is dat een politicus bij hem aan tafel wil aanschuiven, maar omgekeerd. De charme van laagdrempeligheid in de Nederlandse politiek voert zo wel heel ver. Alleen de politicus zelf kan het aanzien van zijn ambt bewaken.

In de slag om het publieke vertrouwen is de overheid zelf aan zet. Zij moet haar eigen verhaal naar media en burgers goed hebben georganiseerd. Daarnaast is het verstandig als voorlichters en journalisten met enige regelmaat een goed gesprek met elkaar hebben.

Tegenover verwijten die voorlichters worden gemaakt, staan vervelende ervaringen met de media. Dat vergeten journalisten wel eens. Wellicht groeit het onderlinge vertrouwen als daar lucht aan kan worden geven, zodat de onderlinge verhoudingen zich kunnen ontwikkelen naar de werkelijke hedendaagse situatie. Want met alle respect voor Blokker en Hofland, er is wel wat veranderd – in de media, in de overheid – sinds zij hun inzichten hebben gevormd.

Luns (\N) Beeld
Luns (\N)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden