Voorbereiding referendum gaat gewoon door

Van onze correspondente

Het presidentiele en regeringskamp ontkennen dat er gewerkt wordt aan ontbinding van het Congres, of aan optreden van de gewapende macht. Jeltsins naaste juridische adviseur, vice-premier Sergej Sjachrai, zei voor de televisie, dat er "geen ontbindingsacties zullen plaatsvinden tegen welk legitiem orgaan ook" . "De regering werkt gewoon door. Er is geen enkele reden voor opwinding" , zei premier Tsjernomirdin aan het eind van de middag.

In een dramatische, maar beheerste toespraak kondigde Jeltsin gisterenochtend aan het referendum over de grondwet te zullen doorzetten, al wil het Congres dat niet. "Maakt u zich niet bezorgd. Ik zal de verantwoordelijkheid voor het referendum op mij nemen. Ik draag zorg voor de orde in het land, op die dag" , zei de president.

Hij dreigde met "andere maatregelen" als het Congres zich zou blijven verzetten tegen compromisvoorstellen. Toen de zaal angstig en lawaaierig reageerde, moest Jeltsin lachen: "U heeft daar kennelijk zo uw eigen gedachten bij. Blijkbaar trekt de straat u aan. Maar ik denk aan iets anders" . De president zei niet waaraan hij dacht. Meteen daarna verwierp het Congres voorstellen van de president voor een nieuw compromis tussen wetgevende en uitvoerende macht. Jeltsin verliet daarop de zaal. Na een kort moment van paniek en rumoer besloot het Congres gewoon door te vergaderen over de eigen ontwerpverklaring, alsof er niets gebeurd was.

Een groot deel van de regering van premier Tsjernomirdin volgde de president de zaal uit, zij het niet allemaal onmiddellijk. De premier zelf en enkele behoudende ministers bleven langer plakken en keerden eerder terug. Het bleef onduidelijk of er binnen de regering verschil van mening bestaan over de vraag aan wiens kant ze moet staan. Premier Tsjernomirdin steunde Jeltsin de afgelopen weken, maar zei ook dat de regering evenmin aan de leiband van de president wil lopen als aan die van het parlement.

De ministerraad is het enige orgaan dat concrete winst heeft geboekt: Het Congres stemde er in toe de regering meer controle te geven over de Centrale Bank, het Pensioenfonds, het Federaal Eigendommenfonds, de kredietpolitiek en het budgettair beleid van het parlement. Dit terwijl de macht van de president in de aangenomen resolutie alleen maar wordt verkleind en in niet geringe mate.

Het Congres vergaderde door; clubjes ministers en presidentiele raadgevers gingen bij elkaar zitten. Er waren veel rommelige persconferenties. De jonge vice-premier Sjoemeiko, verantwoordelijk voor de voorbereiding van het referendum, zei dat hij daarmee gewoon doorgaat. Zijn commissie koerst aan op 25 april. Het is duidelijk, dat de oorspronkelijke datum voor het referendum over de grondwet (11 april) onhaalbaar is geworden. De machtsstrijd van de afgelopen maanden heeft daar voor gezorgd.

Belangrijker was de persconferentie van vice-premier Sergej Sjachrai rond het middaguur. "De soepele fase van de hervormingen is nu definitief voorbij" , zei hij. "Het Congres heeft ervoor gezorgd dat het land op de drempel staat waarachter revolutie, de-macht-aan-de-straat en chaos wachten" . En: "Alleen een referendum (. . .) of vervroegde verkiezingen kunnen het gevaar afwenden" . Met name dat laatste staartje in Sjachrai's betoog kan grote gevolgen krijgen. Het was voor het eerst dat iemand uit het Jeltsin-kamp zich positief uitliet over het houden van verkiezingen. Tot nu toe werd er, ook door de president zelf, daar negatief op gereageerd.

Vervolg op pag. 5

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden