Vooral nieuwe GroenLinksers gruwen van militaire missies

Slechts drie op de tien leden van GroenLinks hebben geen moeite met missies. Sap krijgt het morgen moeilijk op het partijcongres.

Het zal knetteren bij GroenLinks, morgen op het partijcongres. Formeel vormt dat de opmaat naar de Provinciale Statenverkiezingen op 2 maart, maar het zal natuurlijk vooral gaan over het besluit de politiemissie naar Afghanistan te steunen.

Principes zullen schuren en botsen en Jolande Sap zal een staaltje politiek leiderschap dienen te vertonen wil zij ongeschonden het middaggedeelte van het congres beleven. Maar hoewel het verleden geen garantie is voor de toekomst van het leiderschap van GroenLinks, leren recente ervaringen in andere partijen dat ledenbijeenkomsten uiteindelijk meegaan met de politieke top.

Onder aanvoering van Sap ging de GroenLinks-fractie akkoord met een bescheiden civiele politietrainingsmissie, met tal van voorbehouden en voorwaarden waarvan haalbaarheid en hardheid betwist worden. Maar voor een partij als GroenLinks is het vooral het principe dat telt.

Het is natuurlijk een stoute gedachte, maar het kan Sap in een flits door het hoofd geschoten zijn. Waren we maar een partij als de PVV! Een partij zonder leden, een partij waarin de fractie bepalend is en binnen die fractie het woord van de leider wet is. Maar ja, GroenLinks is een ledenorganisatie en die leden willen en zullen laten zich horen. Dat deden zij de afgelopen weken en dat zullen zij morgen op het congres doen.

Dat Sap en haar medestanders op forse tegenstand vanuit de partij mogen rekenen, komt niet echt als verrassing. Dat verzet is begrijpelijk in het licht van de aard en de achtergrond van de partij. De leden van GroenLinks zijn weliswaar verdeeld maar vooral terughoudend als het gaat om militaire zaken. Dat wordt extra duidelijk uit gegevens van het Leidse Partijleden-onderzoek 2008.

In dat onderzoek is aan een steekproef van leden van GroenLinks (en CDA, CU, D66, PvdA, VVD en SGP) onder meer de vraag voorgelegd hoe men stond tegenover militaire missies. Moeten nooit militairen worden geleverd aan internationale missies, of altijd als daarom wordt gevraagd? Zeker, het gaat hier om een algemene vraag naar militaire missies, zonder specifieke context of invulling, maar dat geeft wellicht des te beter weer wat de basishouding van partijleden is.

Een grote minderheid van ruim 40 procent van de leden van GroenLinks neigde twee jaar geleden naar het standpunt dat Nederland nooit militairen zou moeten leveren aan militaire missies.

Ruim 30 procent nam een middenpositie in en de overige 28 procent gaf aan dat Nederland moest meedoen als daarom werd gevraagd. Slechts ruim een kwart van de leden van GroenLinks zou zich dus in principe kunnen vinden in het recent genomen fractiebesluit.

Sporen van het verleden van de partij zijn trouwens nog zichtbaar. Vooral leden van voorheen PSP en CPN spreken zich tegen militaire missies uit, meer dan leden die in 1989 de PPR inruilden voor een lidmaatschap van de fusiepartij GroenLinks. Van die laatste groep neigt 36 procent naar het meedoen aan missie, terwijl een kleinere groep van 28 procent daar niets in ziet.

Bij voormalige PSP’ers en CPN’ers liggen die verhoudingen anders, met ongeveer de helft tegenstanders en 20 tot 25 procent die wel wat ziet in Nederlandse bijdragen aan militaire missies. Overigens zijn de verschillen tussen leden die voor of in 1989 lid werden van GroenLinks en zij die dat later deden over de hele linie bezien gering. Opvallend genoeg bestaat onder de meer recente leden meer terughoudendheid over missies dan onder de politieke veteranen, leden die aangaven voor of in 1989 lid geworden te zijn van GroenLinks.

De aandacht gaat dit weekeinde uit naar GroenLinks. Dat leidt gemakkelijk de aandacht af van andere partijen, waarbinnen evenmin unanimiteit bestaat over bijdragen aan militaire missies. CDA, VVD en SGP zijn wat leden betreft in ruime meerderheid voorstander van deelname. Dat geldt trouwens ook voor de CU (driekwart voor deelname aan missies, negen procent tegen). Dat was wel in de tijd dat een eigen partijman aan het hoofd van Defensie stond (Eimert van Middelkoop).

Onder leden van D66 is bijna de helft min of meer voorstander van het leveren van militairen, ongeveer een derde deel van de leden neemt een middenpositie in, en één op de vijf is tegen. Opmerkelijk is de positie van de PvdA.

Deze partij stelde zich ferm op tegen verdere voorgenomen aanwezigheid in Afghanistan. In 2008 dachten de PvdA-leden echter een slag anders over militaire missies. De helft van de PvdA-leden zag wel degelijk wat in een Nederlandse inbreng in dergelijke missies, terwijl ruim 20 procent het tegenovergestelde standpunt innam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden