Voor zorg eerst een beroep doen op de familie?

Stuur uw reactie van circa 150 woorden uiterlijk dinsdag 12 uur naar lezers@trouw.nl, voorzien van naam en adres. Een keuze uit de antwoorden verschijnt woensdag.

In Duitsland moeten volwassen kinderen hun loonstrookje laten zien als de ouders hulpbehoevend worden. Verdienen ze goed? Dan kunnen ze zelf de langdurige zorg voor vader en/of moeder betalen. De zorg voor zieke ouderen is daar een plicht voor de familie.

Zo ver is het hier nog niet, maar Nederland gaat wel diezelfde kant op. Staatssecretaris Van Rijn (PvdA) van volksgezondheid herhaalde deze maand in de Tweede Kamer dat de overheid een veel dwingender beroep op familie gaat doen. Ook buren, vrienden en kennissen kunnen in de toekomst een uitnodiging verwachten voor een 'keukentafelgesprek'. Zo heten de nieuwe sessies waarin de gemeente de vraag neerlegt wie er 'vrijwillig verplicht' voor een langdurig zieke gaat zorgen. De overheid zelf heeft er geen geld meer voor. De kosten voor de AWBZ stegen alleen al vorig jaar met 10 procent, en dan moet de echte vergrijzingsgolf nog komen.

Het nieuwe ideaal heeft een gouden lokroep. Mensen gaan weer voor elkaar zorgen. Durven weer afhankelijk van elkaar te zijn. Staatssecretaris Van Rijn zal op 10 juni in het Kamerdebat over de zorg warme woorden spreken over de 'betrokken samenleving'.

Maar de kritiek zwelt aan. Hoeveel verplichting mag familie, vrienden, buren worden opgelegd? Iedereen kan uitrekenen dat de puur vrijblijvende vraag 'Hoe vaak kunt u zelf moeder of buurman uit bed halen?' niet veel zal uitrichten. Mensen die gemotiveerd zijn voor mantelzorg doen dat nu ook al. Nee, echte bezuinigingen vergen dat de druk flink wordt opgevoerd, tot het punt waar voor alle betrokkenen de pijngrens voelbaar wordt.

Gemeenten willen het wettelijk recht krijgen om voortaan 'nee' te mogen zeggen op een hulpvraag. Schoonmaken, boodschappen doen, desnoods moet de familie maar flink 'aangestuurd' worden om het zelf te doen. Het ontlokte in deze krant aan hoogleraar burgerschap Evelien Tonkens de cynische opmerking dat het wel een nieuwe modegril lijkt: "Eerst verwachtten we alles van de overheid, toen van de markt, nu van de burgers." Terwijl Tonkens normaal gesproken bekendstaat om haar lofzangen op actief burgerschap, vindt ze dat hier de overheid 'overspannen verwachtingen' heeft van wat mensen kunnen doen aan zorg voor anderen.

Onverwachte kritiek kwam er ook van het CDA, Mona Keijzer: "Als de gemeente zegt dat jij de billen van je moeder moet wassen, maar zij wil dat niet, hoe moet dat dan?"

En toch, en toch. Er waren wel vaker grote sociale veranderingen die we eerst niet zagen zitten, en die later heel werkbaar bleken. Familie zorgt sowieso weer meer voor elkaar; 25 procent van de grootouders past op de kleinkinderen. Zou er niet veel meer rek in dat 'voor elkaar zorgen' zitten dan we denken?

Vandaar mijn vraag: voor zorg eerst een beroep doen op de familie, gaat dat lukken? En waar ligt de grens?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden