Voor wie burgeroorlog wil in Irak, was de aanslag in Samarra een voltreffer

In strategisch opzicht was de aanslag vorige week woensdag in de Iraakse stad Samarra een voltreffer. Het vernietigen van een van de belangrijkste sjiitische heiligdommen in Irak, de al-Askari moskee, waar twee imams liggen begraven en de twaalfde imam zou hebben geschuild, treft de sjiieten in de kern van hun geloof.

En dat wordt door hen zo diep gevoeld dat de daders akelig dicht in de buurt komen van wat ze vermoedelijk nastreven: ieder normaal gesprek tussen de Iraakse sjiieten en soennieten onmogelijk maken.

Wie de daders zijn, wordt mogelijk nooit bekend. Maar waarschijnlijk moeten ze worden gezocht in de hoek van soennitische extremisten, mogelijk buitenlandse Al-Kaida-strijders, die de laatste tijd langzaam hun steun onder de soennitische bevolking zagen afnemen. In Bagdad waren gesprekken gaande om een regering te vormen waarin de drie belangrijkste bevolkingsgroepen van Irak zitting zouden hebben. Moeizame gesprekken, zeer moeizaam zelfs, maar toch. Na de succesvolle verkiezingen van december zou regeringsvorming een volgende stap zijn in het normaliseringsproces in het land. Zover mag het duidelijk niet komen.

Van alle kanten is opgeroepen de kalmte te bewaren, door politici uit alle groepen en met name door geestelijk leiders als de sjiiet ayatollah Al-Sistani. Bij eerdere grove aanslagen op sjiitische doelen heeft Al-Sistani terughoudendheid getoond en zijn volgers relatief kalm gehouden. Maar de afgelopen maanden is ook duidelijk geworden dat sjiitische milities zelf ook steeds vaker naar geweld grijpen om soennieten en andere tegenstanders te intimideren of te doden. Door doodseskaders in de Iraakse gevangenissen bijvoorbeeld.

De gevreesde burgeroorlog is dan ook in zekere zin al gaande. Maar een volledige, openlijke strijd is het nog niet. Zeker is dat politie en leger in Irak nog lang niet bij machte zijn grootschalig geweld te voorkomen, terwijl de weerzin tegen de westerse bezettingsmacht groeit. Sommige sjiitische leiders verdenken – bizar genoeg – de Amerikanen er zelfs van de aanslag in Samarra te hebben gepleegd.

Voor de VS is het daarom op eieren lopen. De Amerikaanse president Bush belde dit weekeinde politici van alle partijen om hen tot samenwerking aan te sporen. Veel meer kan hij niet doen. Uiteindelijk moeten de Irakezen zelf de eenheid van het land opnieuw vormgeven. Maar veel nieuwe voltreffers kan dat proces niet verdragen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden