Review

Voor werkende vrouwen zijn verwilderingsbollen een zegen

Bloembollen, door Rita van der Zalm, ¿29,90, Uitgeverij Contact.

Ze weet niet beter. Van kinds af aan werkte Rita mee op de vaste plantenkwekerij van haar vader. Ze deden toen ook al in bollen, maar vooral in zomerbloeiende bollen. Het 'bijgoed', klein grut als blauwe druifjes en sneeuwklokjes, vond ze toen al leuk. Ze herinnert zich hoe ze bij haar opa, die ook kweker was, genoot van bollen op kleur uitzoeken. Toen ze later met een echte bollenkweker trouwde, die hetzelfde enthousiasme voelde voor bijzondere soorten, groeide haar hobby uit tot een dagtaak. Inmiddels heeft Rita van der Zalm, samen met man en dochter, een alom bekende kwekerij van verwilderingsbollen.

Dat ze over die liefde voor bollen is gaan schrijven, komt door Mien Ruys. De fameuze tuinarchitect vroeg haar een jaar of vijftien geleden om een lezing te komen houden voor tuinclubleden. “Voor liefhebbers, en in het bijzonder voor werkende vrouwen, zijn verwilderingsbollen een zegen”, vertelt Rita van der Zalm. “Iedereen zoekt naar een makkelijk te onderhouden tuin, en heeft de schrik van bollen die je ieder jaar moet opgraven en op zolder bewaren. Bovendien wil niemand meer van die grote gele en rode tulpen in zijn tuin, die zo vreselijk schetteren tussen het aarzelende groen van het voorjaar. Verwilderingsbollen zijn makkelijk omdat je er na één keer planten jaren plezier van hebt, èn ze zijn vaak rustiger van kleur en gevariëerder.”

ROMKE VAN DE KAA Na die lezing bij Mien Ruys volgden er al gauw meer, en kreeg de Noordwijkse bollenspecialist bovendien het verzoek om in het blad Onze Eigen Tuin regelmatig verslag te doen uit haar praktijk. Collega-kweker Romke van de Kaa, zelf een onorthodox schrijver over tuinieren, roemt haar stukjes: 'Ze zijn als een goed gesprek aan de keukentafel: ontspannen, geestig en informatief.'

Een gesprek met de schrijfster in levenden lijve, aan de keukentafel bij haar kwekerij in de polder boven Noordwijk, is dat ook - hoewel ze voortdurend wordt gebeld: “Met mevrouw van der Zalm... Nee, hij zal wel niet afsterven, maar hij moet wel vorstvrij bewaard blijven. Maak 'm maar niet te droog. In 't voorjaar in drie stukken verdelen en vroeg weer beginnen met opkweken. Kom je d'r uit zo? Sterkte hoor.”

Het contact met haar klanten is als een familieband, legt ze uit: “Je levert bollen voor trouwpartijen en begrafenissen.” Een dame die al jaren iedere herfst bij haar kwam, en die ze de laatste keer heeft geholpen aan sneeuwroem en scilla voor op het graf van haar overleden man, belt ze 's avonds op als regen en wind rond het huis zwiepen: “Ik moest ineens aan je denken.” Ze geniet van mensen die komen aanwaaien met een vraag, of een gekke plant willen laten zien. Rita van der Zalm: “Juist in de tuinenwereld ontmoet je een bepaald soort mensen. Je hebt het niet over politiek of over God, maar toch... Voor je het weet citeer je samen een gedicht van Roland Holst: 'Bladeren ritselen langs de zoom van oude wouden...'. Mensen hebben vaak een reden om te gaan tuinieren. Ze zoeken rust in hun leven. Als het over tuinen gaat, richt de aandacht zich vaak op deftige mevrouwen, die voor eigen eer en glorie hun tuinen openstellen, maar echte tuinmensen herken je aan hun harde handen.”

CANCAN-DANSERES Niet alleen verwante geesten roepen bij Rita van der Zalm emoties op, bollen kunnen dat ook. Als ze op de veiling op zoek gaat naar nieuwe soorten, of exemplaren die ze zelf niet kweekt, wordt ze regelmatig getroffen: “ Laatst zag ik weer zo'n leuke tulp, wit met een zwart steeltje net een cancan-danseres. Angel's eye, heette die... nou ja, je zou 'm toch alleen al voor de naam nemen. Namen van bollen zijn sowieso vaak grappig. Neem Little Dorrit, een naam uit een sprookje van Dickens, dat is notabene een enorm grote krokus, met een prachtige roze-mauve tint: een reuzenkrokus met een babykleurtje.”

Uit haar enthousiasme blijkt, net als in haar boek, dat de wereld van verwilderingsbollen vele malen interessanter is dan de argeloze liefhebber van sneeuwklokjes en frittilaria denkt. Wie passages leest als 'Mijn favoriete bol, en spoedig ook de uwe is Ipheion uniflorum, wijd en zijn bekend als het oude wijfje' wil niets liever dan zich naar de winkel spoeden. Je krijgt het gevoel te worden ingewijd in een geheimzinnige nieuwe wereld, als je leest: 'Van Allium spaerocephalon, 'trommelstokjes' zou u eens een grote zak aan moeten schaffen en in een droge border planten tussen Nepeta, Santolina, Yucca Iris germanica of Artemisa. In juli-augustus frist de hele tuin ervan op.'

In Rita's bollenwinkel bij de kwekerij staan alle lievelingen in keurige kistjes gegroepeerd. De laatste pakketten, stuk voor stuk voorzien van kleurenfoto's en handleiding, worden haastig klaargemaakt voor verzending, want, zoals een oud gezegde uit de bollenstreek luidt: 'met Sinterklaas moet alles d'erin en d'eronder'. Maar dan? Hoe komt een bollenminnaar die lange wintermaanden door? Rita van der Zalm weet het wel. Ze doodt de tijd met het doorspitten van de nieuwste zaadcatalogus van Thompson & Morgan en wacht op de voorjaarsbollencatalogus. Want die is er gelukkig nog eerder dan het eerste sneeuwklokje.

Rita's Tips om op het bollenpad te geraken:

1. Tulpen wat verder uit elkaar zetten en er vergeet-me-nietjes tussen zetten (In Engeland krijg je standaard zaad bij iedere bollenbestelling).

2. Plant de bollen veel dieper dan je zou denken. Stop narcissen gewoon 15 cm onder de grond. Dieper geplante bollen kom je zomers niet steeds tegen. Het beschermt bovendien tegen uitdroging en knaagdieren.

3. Plant altijd minstens twee soorten bollen naast en door elkaar om een verlengde bloei te krijgen. Onderop bijvoorbeeld narcissen, daarboven sneeuwroem en daar weer boven weer wat allium, dan heb je van februari tot juni plezier.

4. Voor de fijnproever: Blauwe Corydalis flexuoda (in het voorjaar ook op pot te koop) mengen met Fritillaria verticillata. een droom in de schaduw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden