ANALYSE

Voor wederopstanding kan GroenLinks D66 als voorbeeld nemen

De nieuwe fractievoorzitter van GroenLinks Bram van Oijk (M), gezien door een ruit, in overleg met Kamerleden Liesbeth van Tongeren (L) en Jesse Klaver. Van de fractie ontbreekt alleen Linda Voortman. Beeld anp

Bram van Ojik mag de komende tijd op de winkel van GroenLinks passen. Hij kan daarbij een voorbeeld nemen aan D66, dat eerder met een marginaal aantal zetels op de rand van opheffing verkeerde.

In de 22 jarige geschiedenis van GroenLinks liet de partij altijd de idealen prevaleren boven de macht. Dat veranderde vier jaar geleden, toen de partij met een nieuw beginselprogramma kwam waarin voor het eerst het streven naar regeringsverantwoordelijkheid was opgenomen. Een meer pragmatische omgang met idealen was daarvoor noodzakelijk, een koers die werd ingezet door Femke Halsema.

De populaire fractieleider trad echter af voordat zij de vruchten van die koerswijziging kon plukken. Maar die vruchten bleken wrang, zo ondervond haar opvolgster Jolande Sap. De partij steunde de trainingsmissie in Kunduz, een besluit dat zich lastig liet rijmen met de beslissing uit 2001 toen GroenLinks onder Paul Rosenmöller de steun voor militaire actie tegen de Taliban introk.

Ook dit jaar toonde GroenLinks zich vooral pragmatisch en timmerde het samen met VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie het Lenteakkoord in elkaar. Maar weer bleek dat de achterban de bereidheid om vuile handen te maken matig kon waarderen. Het verkiezingsresultaat zei alles; 4 zetels.

De neergang van GroenLinks doet sterk denken aan die van D66, de partij die van 2003 tot en met 2007 was gemangeld in een coalitie met CDA en VVD. De partij had haar kroonjuwelen, die van staatsrechtelijke hervorming, overboord gegooid en gekozen voor een positie als progressieve middenpartij. Maar de achterban kon nauwelijks leven met de consequenties van die koers. Vooral de steun aan het rechtlijnige beleid van minister Rita Verdonk van immigratie en integratie viel leden en kiezers zwaar.

Net als GroenLinks kenden ook de Democraten een leiderschapscrisis. Alexander Pechtold en Lousewies van der Laan leverden een veldslag die zowel qua toon als inhoud nog feller was dan de strijd tussen Sap en Dibi. De afstraffing van de kiezer bleef niet uit; 3 zetels.

Geen kroonjuwelen meer, geen koers, een verdeelde partij en nauwelijks zetels. Al snel kwam de vraag op wanneer het opheffingscongres zou worden gehouden. Ook dat doet sterk denken aan het GroenLinks van nu. Het woord opheffingscongres is bij de partij van fractieleider Van Ojik niet gevallen, maar geluiden over een fusie met de PvdA en/of D66 zoemden wel rond.

Met slechts 3 zetels lukte het D66 zich te herpakken. De partij koos voor stevige oppositie tegen Balkenende III van CDA en PvdA en zette zich het felst af tegen de PVV. Daarmee kregen de Democraten onder Alexander Pechtold een herkenbaar gezicht. De peilingen stegen, de zetels bij de gemeenteraadsverkiezingen en parlementsverkiezingen volgden. Bij de laatste verkiezingen haalde D66 12 zetels, dat zijn er 9 meer dan ruim 2 jaar geleden.

Zo hopeloos als de situatie nu lijkt voor GroenLinks, zo snel kan het ook verkeren. Net als voor D66 overigens, die over een paar jaar weer op een handvol zetels kunnen staan. Dat is het lot van een partij waar de achterban hooggestemde idealen heeft, iets dat bij GroenLinks nog veel meer speelt dan bij D66.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden