Voor twintig nieuwe stations is zeker ruimte, denkt ProRail

Station Arnhem Centraal is in 2015 geheel vernieuwd. Beeld ANP

Spoorbeheerder ProRail verwacht de komende jaren tientallen nieuwe stations te bouwen. Ook zullen oude stations worden gemoderniseerd om het reizen per trein comfortabeler te maken. ‘De gedachte dat veel spoor leidt tot minder auto’s is wat achterhaald.’

Het wordt drukker op het spoor, de verstedelijking zet verder door en de moderne reiziger stelt hogere eisen. Daarom wil spoorbeheerder ProRail de komende tien jaar 3,5 miljard euro investeren in het vernieuwen en comfortabeler maken van stations. Om de groeiende bevolking in de nieuwe woonwijken te kunnen vervoeren, komen er bovendien tientallen sta­tions bij, verwacht ProRail, dat vandaag zijn jaarverslag naar buiten bracht. Het geld voor de grootscheepse operatie moet worden opgebracht door het Rijk, provincies en gemeenten en door de vervoerders zelf.

Waar de nieuwe stations precies moeten komen en wanneer, kan de spoorbeheerder nog niet zeggen. “Maar als je de wensen van de provincies bij elkaar optelt, kom je wel op vijftig, zestig of zeventig namen”, zegt woordvoerder Jaap Eikelboom van ProRail. “Die zullen er niet allemaal komen, maar voor twintig nieuwe stations is zeker ruimte.” 

Die zullen voor een groot deel verrijzen in de Randstad, waar de overheid honderdduizenden woningen gaat bouwen. Zo bestaan alleen al voor het westelijk havengebied van Amsterdam plannen om tussen de 40.000 en 70.000 huizen neer te zetten. “Al hoeven daar niet per se treinstations te komen, dat kan ook een metro worden”, aldus Eikelboom.

Voorstadstations

Volgens de Nationale Markt- en Capaciteitsanalyse, die om de vier jaar onderzoek doet naar de staat van de infrastructuur, blijft het aantal treinen en het aantal reizigerskilometers jaarlijks stijgen, waardoor het spoornet na 2030 in de knel komt.

Wijnand Veeneman, hoofddocent en onderzoeker vervoer aan de TU Delft, verwacht dat de nieuwe sta­tions niet ‘groots en meeslepend’ worden. “Ze zullen landen op plekken die zijn aangewezen voor de grote bouwopgave; zogenaamde voorstadsta­tions die makkelijk met de fiets bereikbaar zijn. Waar het accent voorheen lag op het vervoer tussen de grote steden is dat nu verlegd naar mobiliteit binnen die stedelijke gebieden.”

De opknapbeurt voor de nationale treinstations omvat onder meer het aanbrengen van liften, het moderniseren van sanitaire voorzieningen en wachtruimtes en het plaatsen van camera’s en andere technische snufjes. Ook komen er voor 2020 meer plekken in de fietsenstallingen. Die komen bovenop de 554.773 fietsenrekken die er nu al zijn, aldus ProRail. Volgens ProRailbaas Pier Eringa is de miljardeninvestering nodig om de moderne reiziger te kunnen bedienen, die meer is gesteld op comfort en gemak.

Jas kopen

Veeneman benadrukt dat hij geen onderzoek heeft gedaan naar een groeiende behoefte aan comfort bij reizigers. “Maar ik heb sterk de indruk dat mensen een station als Rotterdam Centraal nu anders beleven dan vijftien jaar terug. Mensen gebruiken die ruimte anders. Blijven er lunchen, kopen er een jas.”

Of meer en betere stations automobilisten doet besluiten voortaan de trein te nemen, betwijfelt Veeneman. “De gedachte dat veel spoor leidt tot minder auto’s is wat achterhaald. Dat ligt veel complexer. Waar wonen mensen, waar werken ze? Wat zeker is: als je géén spoor hebt krijg je ze sowieso niet uit de auto. En het spoor doet het heel goed ondanks het feit dat we hier niet doen aan autootje pesten.”

ProRail slaagde er afgelopen jaar in meer treinen op tijd te laten rijden. Ruim 91 procent was in 2018 op tijd, net iets meer dan een jaar eerder, blijkt uit het jaarverslag. Ook de met softwareproblemen kampende hogesnelheidslijn (hsl) deed het beter. 82,7 procent van de hsl-reizigers arriveerde op tijd, een fractie boven de norm van het ministerie van infrastructuur van 82,5 procent, aldus ProRail.

Het station van de toekomst: slimme camera’s, aftelborden en crowdcontrol via computers

Plannen is vooruitzien. Dus gaf spoorbeheerder ProRail een voorzetje over de toekomstige manier van reizen. ‘We zitten op het spoor van een grootschalige verandering. In een transitie naar een gasloos tijdperk, waarin afval onze nieuwe grondstof wordt en waarin we steeds gezonder en comfortabeler willen leven. En al deze transities hebben impact op de wijze waarop wij samenleven’, schrijft ProRail. ‘Dit stelt andere eisen aan het reizen. Reizen is niet meer alleen een middel om ergens te komen. Het wordt een verlengstuk van ons leven.’

“Reizen is niet alleen maar van A naar B gaan. Stations worden verblijfplaatsen waar technologie een grote rol gaat spelen”, zegt Jaap Eikelboom van ProRail.

Het Sta­tion van de Toekomst herbergt straks allerlei snufjes om de reiziger te dienen. “Slimme camera’s die onaangepast gedrag registreren verhogen de sociale veiligheid, we testen op sommige sta­tions verlichting die automatisch dimt of feller wordt als de situatie daar om vraagt, op Utrecht Centraal testen we een bord met reisinformatie dat aangeeft waar de trein precies stopt en hoeveel plaatsen er nog vrij zijn in de trein. Een afteller toont tot op de seconde wanneer een trein precies binnenkomt. Verder moet je denken aan geluidswanden die ervoor zorgen dat de omroepinstallatie beter klinkt en sensoren in lichttegels op de perrons die aangeven waar de trein stopt.”

Met apps kunnen reizigers die met de fiets naar het station komen ­alvast een plaatsje reserveren in de stalling. Daarnaast experimenteert de spoorbeheerder met crowdcontrol. Via camera’s, computers en data kan dan precies worden gevolgd wat de looproute is van mensen en waar reizigers zich bevinden.

Eikelboom: “Ook is het mogelijk dat de energie van remmende treinen wordt opgeslagen, zodat daar elektrische fietsen mee kunnen worden opgeladen.”

Lees ook: 

De Rotterdamse metro kan het groeiende aantal passagiers bijna niet meer aan

Elk jaar maken meer mensen gebruik van de Rotterdamse metro. De groeiende drukte zet het systeem zwaar onder druk.

ProRail wil meer geld voor vernieuwing van het spoor

Om het aantal storingen terug te dringen moet beheerder ProRail onderdelen vernieuwen. Oplappen is niet langer voldoende - en daarvoor vraagt het nu miljoenen extra van het ministerie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden