Voor succescoach Verhaeren wordt stress bestrijden de taak

Jacco Verhaeren in het Haagse Hofbad, waar hij met de Australische zwemploeg traint voor de komende WK. Beeld Inge van Mill

Jacco Verhaeren staat te boek als succescoach. Van Nederlandse zwemmers dan. In het sportgekke Australië gaat het hem vooralsnog niet voor de wind. Zijn toppers bezweken in Rio onder de druk.

"Op uw plaatsen. Hop." De stem van Jacco Verhaeren klinkt als vanouds in het zwembad. Alsof hij nooit is weggeweest springen jonge talenten op zijn signaal van het startblok het water in van het Hofbad in Den Haag.

Vanwege de toegestroomde fotografen en journalisten begrijpen de zwemmertjes dat de gebruinde trainer met donkere krullen er niet zomaar één is. Zijn naam zegt hen niets, daar zijn ze net te jong voor. Maar zijn vroegere pupil Ranomi Kromowidjojo kennen ze wel. De badmutsen gaan niet af zonder krabbel van de leermeester.

Verhaeren bereidt zich in Den Haag met de nationale zwemploeg van Australië voor op de komende wereldkampioenschappen in Boedapest.

Ruim drie jaar is hij inmiddels weg. Begin 2014 verruilde Verhaeren Eindhoven voor zwemmekka Australië. Na het succes van Pieter van den Hoogenband, Inge de Bruijn en Ranomi Kromowidjojo kon hij overal heen. Het werd Australië, waar olympische zwemkampioenen worden vereerd als halfgoden.

Verhaeren had een loodzware missie voor de Spelen van Rio. Hij moest ervoor zorgen dat Australië weer de succesvolle zwemnatie zou worden die het ooit was. Na het enorme succes van hun eigen Spelen in 2000 in Sydney zonk het land weg in het medailleklassement. Het goud werkte verblindend; er werd te lang achterover geleund.

Verhaeren moet de boel, onder meer op technologisch gebied, professioneler maken. De Spelen van Londen in 2012 waren voor Australië een dieptepunt, met zwemmers die zich te buiten gingen aan drank en medicijnen. 'Rio' moest die nare smaak wegspoelen, maar het ging weer niet zoals gehoopt. Er werden acht tot elf gouden medailles verwacht. Het werden er drie. Veel favorieten bezweken onder de druk.

"Australië is een sportgek land. Eigenlijk waren de verwachtingen irreëel hoog", vertelt Verhaeren. "Tien of elf keer goud was echt niet haalbaar. Maar de helft was mooi geweest."

Mental coach

Cate Campbell was één van de atleten die door het ijs zakte. Als wereldkampioene van 2013 en wereldrecordhoudster op de 100 vrij had ze de beste papieren voor een gouden medaille op het koninginnenummer. Ze haalde estafettegoud, maar faalde op de 50 en 100 vrij. De misser op de 100 noemde ze 'misschien wel de grootste choke in de geschiedenis van de Spelen'.

"Ik denk niet dat ze daarmee overdreef", zegt Verhaeren. "Ze had er heel veel moeite mee om als favoriete de finale in te gaan. Ze is elke wedstrijd ervoor, en ook erna, sneller geweest. Dan kun je maar één conclusie trekken: ze kon het niet aan."

Campbell werkt nu met een mental coach aan haar problemen. Verhaeren hoopt voor de komende editie, in Tokio in 2020, stress bij de favorieten weg te nemen door het nationale kwalificatietoernooi slechts vijf weken voor de Spelen te organiseren. Daarmee moet de druk nagebootst worden, omdat het tot het laatste moment onzeker is wie er mag gaan.

Verhaeren zat inmiddels gebakken. Al vóór de Spelen van Rio kon hij tekenen voor die van Tokio. Zijn belangrijkste wapenfeit noemt hij het contact tussen de trainers, die naar eigen zeggen op een betere manier met elkaar samenwerken.

Slechte sfeer

Dat kan niet gezegd worden van het Nederlandse zwemmen, dat met zijn vertrek als een kaartenhuis in elkaar stortte. Er ontbrak een leider, iemand met gezag aan het hoofd. In Rio werd voor het eerst in 24 jaar geen medaille gehaald in het olympisch zwembad. Uit een evaluatie nadien bleek de slechte sfeer tussen de staf daar een rol in te hebben gespeeld. Twee gouden plakken in het open water spoelden de smaak enigszins weg.

Verhaeren vond het pijnlijk om te zien. "Er miste een stukje professionaliteit in hoe de ploeg onderling functioneerde. Dat voelde je. Het was verre van volmaakt." Hij is er van overtuigd dat het met André Cats als technisch directeur en Marcel Wouda als bondscoach weer de goede kant op gaat. Zelf komt hij na Tokio weer terug. Naar Nederland? Verhaeren lacht. Kleine kans dat hij terugkeert na zijn droombaan in Australië. "Ergens in Europa in ieder geval."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden