Opinie

Voor PvdA dreigt het V&D-scenario

Politieke ledenraad van de PvdA in Utrecht. Beeld ANP

Net als ooit V&D dreigt ook de PvdA in alles tweede of derde keus te zijn, waarschuwt Frank van den Heuvel.

Het Canadese warenhuisconcern Hudson's Bay gaat oude V&D-panden en ook personeel van de failliete warenhuisketen overnemen. De geschiedenis van de V&D is bekend: te traag, te weinig vernieuwend en te weinig oog voor de omgeving waar allerlei andere, nieuwe retailers opgekomen zijn. Nu dreigt het ooit roemruchte 'politieke warenhuis' de PvdA om te vallen.

Opmerkelijke parallellen. Eerder gaf oud-V&D-topman Arie van der Zwan aan waar volgens hem het knelpunt zat bij de V&D-warenhuizen. Maar toen hij zijn reorganisatieplan gereed had, werd hij door grootaandeelhouder Anton Dreesmann ruw opzij gezet. Einde Van der Zwan en geen reorganisatie. Het kwakkelen zou vele jaren voortduren totdat eind 2015 het doek viel.

Van der Zwan is ook oud-PvdA-topman. En dan dient de vergelijking zich aan. Warenhuizen als V&D hebben het moeilijk. Alles is elders beter te krijgen. Op het gebied van kleding zijn in alle segmenten, van het allergoedkoopste tot top couture, goede alternatieven: van de Primark en H&M tot Hermès, Gucci en talloze boetiekjes. Boeken en muziek koop je niet bij V&D, maar online of in speciaalzaken. Cd-spelers en tv's, koop je bij de Mediamarkt en huis, tuin- en keukenspullen bij Blokker, Action, IKEA en Intratuin. En zo is V&D voor alles tweede, derde of lagere keus.

Zou Van der Zwan zijn oude V&D-plannen nog ergens hebben liggen? Want ook zijn PvdA worstelt met het V&D-probleem. Voor alles kun je elders beter terecht. De echte milieu-mensen gaan naar GroenLinks, de evangelische socialisten kunnen bij de ChristenUnie terecht en de laatste echte socialisten naar de SP. En als deze teleurgestelde socialisten boos zijn lopen ze naar Wilders of, indien iets ouder, naar Henk Krol. De sociaal-liberalen gaan naar D66 en de voormalig vertroetelde Turkse PvdA-aanhang vindt onderdak bij Denk. In de politiek slaan de segmentering en de grillige consument/kiezer hard toe. Het 'warenhuis' PvdA is niet meer nodig.

Meerwaarde

Speelt dit enkel bij de PvdA? Nee, het CDA moet waken voor het scenario dat ChristenUnie, VVD, D66, PVV en SP onderdak worden voor ontevreden CDA-stemmers. 'Warenhuis' VVD kan speelbal zijn voor D66, PVV en CDA. Kortom: de consument is grillig en gevoelig voor alternatieven, die gebaseerd zijn op prijs, kwaliteit en beleving; en de kiezer niet minder. Iedere winkel en iedere politieke partij moet zijn meerwaarde iedere dag bewijzen, waarmaken en verdienen.

En is dat niet het risico van elke grote organisatie? Zijn vakscholen dan niet de uitdagers voor de megalomane ROC's? Zijn te grote landen geen speelbal van regio's, die zich niet meer thuis voelen in het grote omhulsel? Of dit nu British Empire, Sovjet-Unie of Duitsland heet? Voor het in Brussel gevestigde warenhuis Europese Unie, dreigt ook leegstand.

Hoe kunnen grote organisaties wel overleven? Enkele jaren geleden schreef oud-Shell-manager Arie de Geus een boek over ondernemingen, hun handelen en hun mogelijkheid zich aan te passen en te overleven: 'The Living Company'. Hij betoogt in dit boek dat bedrijven niet sowieso overleven en dat weinige het langer dan enkele tientallen jaren uithouden. Ter ziele gaan is de regel, overleven de uitzondering. De Geus geeft in zijn boek aan wat de criteria zijn om te overleven. Dat is omgevingssensitiviteit hebben en hiernaar handelen.

Overlevers hebben samenhang en activiteiten die passen bij de identiteit. Verder is er een balans tussen centraal (hoofdkantoor) en decentraal (vestigingen op locatie). Tot slot hebben de langdurig sterke bedrijven een zakelijke en financieel solide huishouding.

Dit geldt voor V&D en voor politieke partijen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden