Voor Mexicaan is Amerika niet meer beloofde land

Veel migranten keren terug. Er is minder werk in de VS en in Mexico neemt de welvaart toe.

Romina Ramírez was amper twintig jaar oud toen, in 2004, een vriend vroeg of ze in de Verenigde Staten zou willen werken. Ze woonde toen in Córdoba, in de West-Mexicaanse deelstaat Veracruz. "Hij zei dat er een baan voor me was, en dat mijn zoontje later ook zou kunnen komen", vertelt ze. "Het was voor mij een groot avontuur."

Met een mensensmokkelaar glipte ze een jaar later in Noord-Mexico 's nachts de grens over. Een lange tocht door de woestijn bracht haar naar Phoenix, in Arizona. Daar vond ze een baan op een kippenboerderij.

De Amerikaanse droom leek in vervulling te gaan, maar na anderhalf jaar besloot Ramírez weer te vertrekken. "Het leven was er makkelijker dan in Mexico", vertelt ze. "Maar ik miste mijn familie te veel. Het extra geld dat ik er verdiende was het niet waard."

Tien jaar geleden waren verhalen als die van Ramírez nog zeldzaam. Toen trokken Mexicanen massaal, en meestal zonder papieren naar de Verenigde Staten, op zoek naar een beter leven. Decennialang was dit een van de grootste volksverhuizingen ter wereld; tussen 1970 en 2007 groeide het aantal Mexicaanse migranten in de VS van één tot bijna dertien miljoen zielen.

Daaraan lijkt nu een einde te zijn gekomen. Uit een recent gepubliceerd rapport van onderzoeksbureau Pew Research blijkt dat tussen 2009 en 2014 meer dan een miljoen Mexicanen naar hun vaderland zijn teruggekeerd, terwijl het aantal migranten dat naar het noorden trok bleef steken op 870.000.

Nog opvallender is dat de overgrote meerderheid vrijwillig is geremigreerd. Tot enkele jaren geleden werd het gros nog door de Amerikaanse migratiedienst gedeporteerd, vooral omdat ze geen geldige verblijfsvergunning hadden.

Experts zeggen dat het nieuws niet verrast. "Het aantal Mexicanen in de VS bereikte in 2008 een hoogtepunt en is sindsdien gezakt", zegt Jorge Durand van Cide, de economische universiteit in Mexico-Stad.

Het is geen toeval dat het omslagpunt juist in 2008 lag, het jaar dat de grote financiële crisis in de VS toesloeg. De arbeidsmarkt kromp snel, waardoor zelfs illegale migranten harder moesten concurreren om werk. Tegelijkertijd werd de Amerikaans-Mexicaanse grens zienderogen strenger bewaakt en nam het aantal deportaties van illegalen exponentieel toe.

Ontwikkelingen in Mexico zelf spelen ook een rol. Zo is het welvaartsgat tussen de VS en hun zuiderbuur mettertijd afgenomen; waar salarissen in het noorden dertig jaar geleden nog acht keer zo hoog waren, zijn die nu vier keer zo hoog. Tegelijkertijd is Mexico demografisch veranderd; van gemiddeld zes naar twee kinderen per gezin.

"Het is voor Mexicanen de laatste jaren steeds minder aantrekkelijk om de Amerikaanse droom na te jagen", zegt econoom Durand. "In veel gevallen is het zelfs reden om terug te keren; de band met het land van herkomst en vooral de achtergebleven familie is onder Mexicanen erg sterk."

Grote vraag is of de ontwikkeling zich doorzet. Romina Ramírez zegt niet terug te willen naar de Verenigde Staten. Nu 31 jaar oud woont ze met haar man en zoon in badplaats Acapulco, waar ze naar eigen zeggen gelukkiger is dan in de VS. "Het leven daar was niet wat ik ervan had verwacht", vertelt ze. "Ik ben liever in Mexico bij mijn familie."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden