Voor iedereen is de twijfel pijnlijk

Tweede Kamer stelt stemming over nieuwe ombudsman uit

Het is uitzonderlijk dat de Tweede Kamer een belangrijke functionaris bij de overheid mag aanwijzen. De nationale ombudsman is zo iemand. Dat het de Kamer niet is gelukt om een kandidaat voor te dragen die meteen op brede parlementaire steun kan rekenen, is voor alle betrokkenen erg pijnlijk.

Allereerst voor de voorkeurskandidaat in kwestie, scheidend ANWB-directeur Guido Van Woerkom. Die is nog voor zijn eventuele benoeming beschadigd en zal indien hij in functie treedt steeds weer aan zijn omstreden uitspraak uit 2010 worden herinnerd, toen hij zei dat hij zijn vrouw liever niet met de taxi liet gaan, omdat er 'weleens een Marokkaan achter het stuur kon zitten'.

Pijnlijk is het zeker ook voor de vijf Kamerleden van de commissie die tot de voordracht van Van Woerkom besloot. Pieter Litjens (VVD), Astrid Oosenbrug (PvdA), Ronald van Raak (SP), Madeleine van Toorenburg (CDA) en Magda Berndsen (D66) ontvingen dertig sollicitatiebrieven, spraken zes kandidaten en kwamen tot de conclusie dat de VVD'er uit Oegstgeest de beste kandidaat was.

Een tweede en derde kandidaat legde de commissie niet openlijk aan de Tweede Kamer voor, hoewel dat voorheen wel gebeurde. Dat komt volgens SP'er Van Raak omdat andere kandidaten niet onder de nummer één op de lijst wilden staan.

Dat er commotie kon ontstaan over Van Woerkoms uitspraak van vier jaar geleden, was door de vijf Kamerleden niet voorzien. Commissievoorzitter Berndsen zegt zelfs niet van de uitspraak te hebben geweten, terwijl die zich op internet makkelijk laat terugvinden. Ook in 2010 deden de woorden stof opwaaien, waarna Van Woerkom excuses maakte.

En dan is er nog de Tweede Kamer. De onderlinge fracties overlegden gistermorgen over de voordracht, maar kwamen niet tot een gemeenschappelijk besluit. PvdA, SP en GroenLinks zouden tegen gaan stemmen, de rest van de Kamer leek voor. Dat zou betekenen dat de Kamer Van Woerkom met slechts een matige meerderheid voor zes jaar tot ombudsman zou benoemen.

Om zo'n ongemakkelijke start te voorkomen, koos de Kamer voor uitstel van de stemming. De PvdA gaf aan eerst een gesprek te willen met Van Woerkom over zijn taxiuitspraak en de boodschap van de waarnemend ombudsman Frank van Dooren. Die wees deze week op het belang van breed maatschappelijk vertrouwen bij het uitoefenen van de functie van ombudsman. Voldoet Van Woerkom daar wel aan?

Naar de afloop is het gissen. Nu de stemming is uitgesteld, geeft dat Van Woerkom enerzijds de ruimte om zich terug te trekken. Anderzijds kan in gesprek met de twijfelende partijen voldoende vertrouwen ontstaan in zijn kwaliteiten als luis in de pels van de overheid.

Zelf lijkt Van Woerkom de lastige start voor lief te willen nemen. "Iedereen kan ervan overtuigd zijn dat als ik de functie krijg, ik zonder vooroordeel naar alle klachten zal kijken", zei hij gisteren bij 'EénVandaag', waar hij opnieuw excuses aanbood.

OPINIE 21|COMMENTAAR

Steeds lastiger om Van Woerkom als geschikte kandidaat te zien

In 1999 ging 't ook mis

Het ging al eens eerder mis met de benoeming van de ombudsman. Toen oud-minister van justitie Winnie Sorgdrager in 1999 werd voorgedragen als voorkeurskandidaat om Marten Oosting op te volgen, protesteerde de oppositie zo hevig dat Sorgdrager besloot zich terug te trekken. Het zat de oppositie - en vooral het CDA - dwars dat de D66'er nog geen jaar minister-af was, en als ombudsman over klachten over haar oude departement zou moeten oordelen. "Deze discussie doet afbreuk aan het ambt van Nationale Ombudsman", schreef Sorgdrager toen ze zich terugtrok. Roel Fernhout werd daarna benoemd. Alex Brenninkmeijer nam vervolgens in 2005 het stokje van Fernhout over.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden