Voor Hoofdpiet is het feest nu ook wel voorbij

zwarte piet | analysE | Erik van Muiswinkel verlaat het 'Sinterklaasjournaal'. Dat tekent de politieke ophef rond het kinderfeest.

MAAIKE VAN HOUTEN en REDACTIE BINNENLAND

Het wordt druk op de uitzwaaidag op 6 december. Aankomend politica Sylvana Simons moet het land uit, zangeres Anouk, en nu kan ook Hoofdpiet Erik van Muiswinkel met Sint mee terug naar Spanje. Niet meer welkom in Nederland, want niet langer bereid mee te doen aan het Sinterklaasfeest met een pikzwarte Piet. Met die stap bevestigt de cabaretier dat integratie geen thema is van zwart tegenover wit, maar dat het door alle etniciteiten heen gaat.

Erik van Muiswinkel is al 18 jaar Hoofdpiet. Graag had hij de twintig volgemaakt. Maar de lol is eraf, zei hij gisteren in het Algemeen Dagblad. Al drie jaar tracht hij Zwarte Piet gekleurder te maken, om tegemoet te komen aan klachten dat het een racistisch feest is. Met de roetpieten zette het 'Sinterklaasjournaal' volgens hem in 2014 een slimme stap, maar vorig jaar ging de deur weer dicht: alle belangrijke Pieten waren zwart.

En dat zou weleens zo kunnen blijven. Waar het Sinterklaasjournaal mee op de proppen komt blijft altijd geheim, maar uit Van Muiswinkels stellingname valt al te leiden dat er veel hetzelfde blijft. Voor zijn pleidooi voor een andere Piet kreeg hij weinig bijval. "We werden, zeg maar, aangehoord, maar we kregen weinig terug", zegt hij. Hij stopt ermee - in de hoop dat de programmamakers de ruimte die hij daarmee creëert, pakken om het Sinterklaasjournaal toch wat aan te passen. In zijn laatste voorstelling maakte Van Muiswinkel zijn publiek al deelgenoot van zijn toenemende twijfels over zijn prominente pietenrol. In het verhitte debat over het al dan niet racistische karakter van Zwarte Piet werd hij als het ware het paradepaardje van de PVV.

Kijk, die maatschappij-kritische cabaretier van de Vara was toch maar mooi de zwarte Hoofdpiet! Van Muiswinkel voelde zich daar, zei hij, behoorlijk ongemakkelijk bij. Want Zwarte Piet is politiek, ook daar roept hij reacties op. Vorige week werd dat nog eens duidelijk bij de aankondiging van Sylvana Simons dat ze naar de politieke formatie Denk gaat. Simons is onder andere bekend van haar verzet tegen Zwarte Piet. Haar overstap leverde haar vooral negatieve reacties op, in de meest grove bewoordingen, vaak met een verwijzing naar haar Surinaamse afkomst.

Nog voordat ze een stap in de Tweede Kamer heeft gezet, mag ze gaan. Daags na Sinterklaas is het uitzwaaimoment. Die pagina is nu van Facebook gehaald, en vervangen door een nieuwe, waar ook Anouk op prijkt - en waar nu ook de Van Muiswinkels van deze wereld op passen.

Want het gezelschap voor wie de lol van het pietenfeest eraf is, is allang niet meer beperkt tot een klein clubje zwarte activisten. Anouk is kritisch, Van Muiswinkel, en veel meer witte mensen die vinden dat tradities aangepast moeten worden, hoe intens Hollands die gewoontes ook zijn.

De nieuwe scheidslijn in de politiek wordt niet langer vooral bepaald door sociaal-economische thema's. Integratie, globalisering, vluchtelingen, die onderwerpen bepalen het politieke speelveld, die beroeren de kiezers en die verdelen de kiezers. En dat leidt tot tegenreacties, door de vorming van een aparte politieke partij. De club van de twee Turks-Nederlandse Kamerleden (uit de PvdA gezet) heeft nog slechts kandidaten naar voren geschoven met een allochtone achtergrond. Wellicht is dat ook een kwestie van tijd, en komen daar autochtonen bij - zoals er ook allochtonen stemmen op de PVV.

Wilders-aanhangers waren er als de kippen bij om de uitzwaaidag aan te kondigen: een kolfje naar hun hand, zo'n dag waarop mensen de wacht aan wordt gezegd die Nederland willen aanpassen - of, in PVV-termen: Nederland haten. Misschien ook Dieuwertje Blok. De presentatrice van het Sinterklaasjournaal zei vorig jaar in Trouw dat ze 'begint te denken: van die rare blackface moeten we maar eens af'. De eindredacteur van het Sinterklaasjournaal wilde daar nog weleens over praten. Hij zei ook de Zwarte Piet in het Sintjournaal pas af te schaffen 'als de samenleving daar klaar voor is'. Maar wie is de maatschappij? De vertrokken Hoofdpiet, of degene die hem uitzwaait?

undefined

Asscher verbolgen over Racisme

Minister Lodewijk Asscher (sociale zaken) noemt de reacties die Sylvana Simons ontvangt 'walgelijk, plat en bot'. Hij is verbijsterd. Een verklaring heeft hij niet voor de felheid waar mee wordt gereageerd op vooral de social media. "Het is alsof er een beerput opengaat en de grens is verdwenen. Zo ga je niet met elkaar om." Het Openbaar Ministerie gaat de uitingen aan het adres van Simons op racisme onderzoeken.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden