Coronavirus

Voor ‘het nieuwe normaal’ in de sterftecijfers is het nog te vroeg

Een medewerker in een Noord-Brabants lab test op corona.Beeld BSR Agency

De daling van de sterftecijfers stagneert, maar het is te vroeg om te zeggen dat de trend in Nederland een plateau voor langdurige verblijf heeft bereikt.

De lijn van het sterftecijfer in Nederland beweegt nog altijd de goede kant op; naar beneden, maar de sterkste daling is er wel uit. Bij Nederlanders buiten de verpleeghuizen en andere instellingen ligt sterfte nu ongeveer 20 procent hoger dan gebruikelijk in deze tijd van het jaar. Die 20 procent is voor rekening van 65-plussers. Onder de 65 jaar overlijden er net zo veel mensen als voor het coronatijdperk. Binnen de verpleeghuizen sterft 65 procent meer bewoners dan normaal gesproken.

Dat laatste percentage is fors, maar al heel wat lager dan in begin april. Toen overleden er ruim twee keer zo veel bewoners als in een gemiddelde week. De tragedie in de verpleeg- en verzorgingshuizen is zichtbaar in de onbeslapen bedden in de verpleeghuizen. Vorige week woonden ongeveer 105.000 Nederlanders in verpleeg- en verzorgingshuizen. Dat zijn er bijna 15.000 minder dan begin dit jaar. De kamers die vrijkomen als een bewoner overlijdt, blijven vaak onbezet omdat ouderen willen wachten met de verhuizing of omdat de zorginstellingen zelf tijdelijk stoppen met het ontvangen van nieuwe bewoners.

De 15.000 bewoners die ontbreken zijn niet allemaal overleden aan Covid-19. Sinds de uitbraak van de coronacrisis zijn in verpleeghuizen ruim 8100 bewoners overleden, van wie vermoedelijk 3000 aan covid. Daarnaast blijven kamers onbezet omdat er een vertraging zit tussen het moment dat een bewoner overlijdt en de nieuwe bewoner arriveert. De kamers van bewoners die in februari overleden, zijn daardoor ook nog niet opgevuld. Een deel van de bewoners is zelf vrijwillig vertrokken, met hulp van familie, maar dat zou om een klein aantal gaan.

Bij de zogeheten particuliere huishoudens, de Nederlanders buiten de instellingen, lag het sterftecijfer slechts een paar procent lager dan vorige week. Toch durft Tanja Traag, sociaal demograaf van het CBS, niet te zeggen of er nu een periode van stabilisatie intreedt. Daarvoor zijn de cijfers volgens haar nog te grillig. De daling van deze week kan volgende week evengoed worden opgevolgd door een veel sterkere daling.  

De zorg is keihard getroffen

De dagelijkse update van het RIVM is volgens haar geen indicatie voor de nieuwe sterftecijfers. Deze getallen zeggen niets over de werkelijke situatie, maar alle cijfers op een rij geven laten wel een trend zien, die tot nu toe door het CBS worden gevolgd. Volgens het RIVM is er nog steeds sprake van afnemende sterfte en ziekenhuisopnames.

Veel aandacht deze week was er voor het lot van de zorgmedewerkers. Van hen overleden 9 aan covid, bijna 14.000 medewerkers raakten besmet. Wordt de beroepsgroep onevenredig getroffen?

Van alle positief geteste Nederlanders tussen 18 en 69 jaar werkt 58 procent in de zorg, terwijl 11 procent van de Nederlandse beroepsbevolking in de zorg werkt. In Italië werkt van alle besmette patiënten tien procent in de zorg, in Spanje is dat 20 procent. Dus ja, de Nederlandse zorgmedewerkers worden keihard getroffen. Maar het testbeleid is in Nederland sterk gericht op zorgmedewerkers. Dus zo vreemd is het niet dat zij een groot deel uitmaken van de positief geteste groep. Afgaande op een bloedonderzoek waaruit bleek dat 3,6 procent van de bevolking antistoffen heeft, moeten er ruim 600.000 Nederlanders besmet zijn (geweest). In dat licht valt het aantal besmettingen mee.

Binnen Europa stierven de meeste zorgmedewerkers in Italië. Meer dan honderd artsen en verpleegkundigen overleefden een besmetting niet. Of dat in verhouding veel of weinig is vergeleken met Nederland, valt niet te zeggen omdat er in beide landen geen cijfers zijn over het aantal besmettingen. De cijfers die het RIVM dagelijks publiceert, gaan over het aantal positief geteste Nederlanders. Het Italiaanse RIVM doet hetzelfde, maar voor beide getallen geldt dat er sprake is van sterke onderrapportage.

Lees ook:

Coronatest door het autoraam: ‘Duimen dat ik het niet heb’

In het Gelderse Zelhem wordt op Koningsdag volop getest op het coronavirus. Binnen een paar minuten ben je met de auto door de test drive-in.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden