'Voor het eerst mag ik meebeslissen'

Verkiezingskoorts krijgt Libiërs laat te pakken Kiezers krijgen meer tijd om zich te registreren

Met een voldaan gezicht stopt Sumaia Algeriani haar zojuist verkregen kiezerspas in haar handtas. "Dit is waarom ik burger ben", zegt de 25-jarige huisvrouw in de tot registratielokaal omgebouwde bibliotheek in het centrum van Tripoli. "Voor het eerst kan ik meebeslissen over de toekomst van mijn land". Achter haar maakt een vijftal andere vrouwen hun opwachting om zich te registeren. Een groepje mannen wacht aan de overkant van de gang de beurt af. In het conservatieve Libië lijkt niemand zich over deze scheiding op te winden.

Over ruim een maand vinden in Libië vrije verkiezingen plaats. Via een ingewikkeld systeem wordt een tweehonderdkoppige Nationale Raad gekozen die wordt geacht binnen enkele maanden een grondwet te produceren. Honderdtwintig leden van deze raad zijn onafhankelijk kandidaten; de overige tachtig representanten van de zogeheten 'politieke entiteiten'. Voor de meeste Libiërs zal het wennen zijn na de 42-jarige dictatuur van Moeammar Kadafi. Zeker, stemmen konden ze in diens 'Revolutionaire comités', maar met democratie had dat weinig te maken.

Maar voor het zover is, dienen de Libiërs zich eerst als kiezer te registeren. "Aanvankelijk liep het niet bepaald storm", zegt Ahmed Askar in zijn provisorisch ingerichte kantoor in een buitenwijk van de hoofdstad. Askar is vicepresident van de HNEC, de onafhankelijke commissie die door de Overgangsraad is belast met de organisatie van de verkiezingen. "Begin deze maand zijn we met registeren begonnen, maar na een week hadden nog maar 150.000 mensen zich gemeld."

Het lijkt erop dat de publiciteitscampagne die Askar op touw zette vruchten begint af te werpen. Toen afgelopen weekend de grens van een miljoen geslecht werd, besloot de commissie de deadline tot komende dinsdag te verlengen. Op ruim twee miljoen staat de teller inmiddels. Zo'n 3,5 miljoen van de zes miljoen Libiërs komen voor registratie in aanmerking.

Rustig is het nog bepaald niet in Libië. De zwaarbewapende brigades die Kadafi afgelopen oktober het graf injoegen zijn nog steeds intact en trekken zich weinig aan van het gezag in Tripoli. Steden als Bani Walid en Tarhoena weigeren hardnekkig hun verlies te nemen en blijven onverminderd trouw aan het oude regime. Daarbij wreekt de bestuurlijke kaalslag van veertig jaar Kadafi zich op alle niveaus. Geen ideale context om verkiezingen te organiseren dus, niet in de laatste plaats omdat er in Libië geen enkele democratische traditie bestaat. "Veel mensen denken dat er een president wordt gekozen", verzucht Abdurrahman Sewehli in zijn kantoor op een steenworp afstand van het paleis van de in 1969 door Kadafi verjaagde koning Idriss. Met zijn Partij van het Vaderland geldt hij als een van de kanshebbers in juni. Maar echt te trappelen staat hij niet. "De verkiezingen komen veel te snel, het land is er niet klaar voor. De kandidatenlijst wordt op 1 juni bekend gemaakt. Vanaf dan hebben we slechts twee weken om ons aan de bevolking te presenteren!"

Askar voert ter verdediging aan dat hij simpelweg de routekaart volgt die de Overgangsraad vorig jaar augustus heeft opgesteld. "Maar het is waar, de tijdsdruk is onze voornaamste uitdaging."

De electorale commissie zou een metafoor voor heel Libië kunnen zijn, een organisatie die zelf nog maar half is opgebouwd, maar tegelijk al op volle kracht moet functioneren.

"Als je alle handicaps meeweegt, doet de commissie het nog niet zo slecht", meent Josh Hills, van het National Democratic Institute, een van de buitenlandse ontwikkelingsorganisaties ter plaatse. "Twee maanden geleden had ik niet gedacht dat ze veel Libiërs zou weten te mobiliseren. En kijk nu eens, de verkiezingskoorts heeft toegeslagen."

'Ontheemde kiezers'
Nogal wat Libiërs raakten tijdens het conflict tussen de rebellen en het regime ontheemd. Ze kwamen terecht in provisorische kampen verspreid door het land. Toch kunnen ook zij in juni hun stem uitbrengen. Dit dankzij het statuut van 'ontheemde kiezer' dat de electorale commissie instelde. In de kampen zijn inmiddels registratiekantoortjes ingericht, die over een maand dienst doen als stemlokaal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden