Voor het eerst in jaren ziet Riet de branding weer

Nederlandse vrouw is wereldwijd nummer 40 met nieuw zichtherstellend implantaat

Al jaren blind, en dan opeens toch weer kunnen zien. Nou ja, een beetje, en alleen in zwart-wit. Op YouTube staan de getuigenissen van Amerikanen die al een tijdje rondlopen met een Argus 2-netvlies-implantaat: de opa die zijn kleinkind weer kan ontwaren, de man die niet meer steeds tegen een half openstaande deur botst, de vrouw die tijdens een concert Diana Ross niet alleen kon horen maar ook zien. In wazig silhouet, maar toch: ze is zichtbaar gelukkig achter haar bril met zwarte, driehoekige glazen.

De 63-jarige Riet Kleerebezem is de eerste Nederlandse die sinds kort met het implantaat rondloopt; wereldwijd is ze nummer 40. Bij Oogziekenhuis Zonnestraal zijn ze apetrots op hun eerste patiënt. Na het implanteren van de chip, een operatie van vier uur onder narcose, moest ze eerst herstellen. Twee weken later kreeg ze haar camerabril en kon het testen beginnen.

"Ik had een wit overhemd aan onder een zwart jasje. Daardoor zag ze me meteen", zegt Zonnestraal-directeur Peter de Koning. Sterke contrasten helpen: een wit bord op een zwarte ondergrond, een zebrapad. En het is belangrijk dat mensen ooit hebben kunnen zien, benadrukt chirurg Marco Mura. Dan kunnen ze vage contouren zelf verder invullen. "Maar om dat te kunnen doen, bijvoorbeeld voor een stoel, moet je wel ooit een stoel hebben gezien."

Ook moeten de oogzenuwen het nog doen. De chip vervangt alleen de bekende staafjes (om 's nachts te zien) en kegeltjes (voor zicht overdag). Bij de erfelijke oogziekte retinitis pigmentosa gaan juist deze zogeheten fotoreceptoren verloren. In theorie zou de behandeling ook geschikt kunnen zijn voor mensen met maculadegeneratie, de voornaamste vorm van ouderdomsblindheid. Of dat zo is, moet nog blijken.

Het bionische oog werkt zo: een camerabril maakt beelden die door een kleine, draagbare computer in elektrische signalen worden omgezet. Die gaan via de bril draadloos naar het implantaat, een elektrodenmatje van 5 bij 7 millimeter. De elektroden prikkelen de oogzenuw, en voilà: de hersenen krijgen weer lichtbeelden binnen. De chip bevat zestig elektroden, een schijntje vergeleken met de enorme hoeveelheid staafjes en kegeltjes in het gezonde oog.

"Het systeem wordt de komende vijf of tien jaar beter", voorspelt chirurg Mura. Niet alleen met meer pixels; hij verwacht ook betere software in de draagbare computer. "Voor een nieuwere versie van het systeem wordt nu geëxperimenteerd met gezichtsherkenning", weet hij.

Wetenschappers proberen ook op andere manieren om blinden weer te laten zien. Bijvoorbeeld met nanodeeltjes van goud, dat licht kan opnemen en in energie omzetten, of met lichtgevoelige eiwitten. Bij beide methoden staan ze nog voor de uitdaging deze stofjes op precies de juiste plek in het netvlies af te leveren.

De blindenstok kan de deur misschien nog niet uit, maar Riet Kleerebezem kon hem zelf terugvinden toen ze hem had laten vallen. Peter de Koning toont een filmpje van haar op zijn smartphone. Ze staat aan zee en ziet nog ongelovig de branding.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden