Voor het borrelen denkt de Utrechtse Unitas-student nog even aan de oorlog

De onthulling van het monument ter nagedachtenis van de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog onder oud-leden van Unitas-S.R. 1940-1945. Beeld Werry Crone

De Utrechtse studentenvereniging Unitas S.R. hangt een gedenkteken op in de sociëteit. Zo herdenken de studenten de slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog. ‘Anders verdwijnen ze uit het collectieve geheugen’.

In de bestuurskamer van de Utrechtse studentenvereniging Unitas Studiosorum Rheno-Traiectina, kortweg Unitas S.R., zet de schemer al vroeg in. Rector Anna Sträter (22) vult de bierglazen van de vijf aanwezige leden met sterke koffie. Sträter praat met het clubje over het verleden van de vereniging in de Tweede Wereldoorlog. “Toen ik net lid werd was ik er niet zo mee bezig, maar gaandeweg kom je erachter dat veel verhalen die in de vereniging rondgaan over de oorlog gaan”, zegt ze.

Haar verenigingsgenoten Tjerk Michielse (24) en Ynte Greijdanus (22) wijzen op de met houtsnijwerk versierde pronkstoelen in de kamer. “De zetels waarop wij zitten zijn gered uit de handen van de Duitsers en hun helpers”, zegt Michielse. Hij vertelt dat het sociëteitsgebouw in de oorlog gevorderd werd door de Jeugdstorm, de jongerenafdeling van de NSB.

De geschiedenis van de geredde stoelen is een voorbeeld van zo’n verhaal dat elk lid vroeg of laat te horen krijgt, zo verzekeren de twee. Rector Sträter: “Deze heren zitten bij een dispuut dat eerstejaars vertelt over de geschiedenis van onze vereniging.”

Verspreider van Trouw

Reden voor dit gesprek over de oorlog is een herdenkingsplaquette die gisteren werd onthuld ter nagedachtenis van de 97 leden en oud-leden die in de Tweede Wereldoorlog om het leven zijn gekomen, onder wie veertig Joden. Ook een verspreider van Trouw behoort tot de vermoorde oud-leden (zie kader). Dat er zoveel Joden onder de vermoorde oud-leden zijn is geen toeval, vertelt historicus en oud-lid Pim Walenkamp die zich bij het gezelschap heeft gevoegd. Hij is de drijvende kracht achter het gedenkteken. Anders dan veel andere verenigingen in die tijd, konden Joodse Nederlanders bij Unitas vanaf het begin in 1911 volwaardig lid worden.

Sträter loopt de bestuurskamer uit en blijft staan bij een deur. “De meest gebruikte borrelkamer van de sociëteit.” De odeur van verschaald bier slaat de bezoeker tegemoet. “Daar hangt de plaquette”, zegt ze en wijst naar een plek boven de deur. “Elke keer als je er langs komt denk je even aan de oorlog.” Rondom een gedicht van dichter en oud-Unitas-lid Leo Vroman is een cirkel van stralen te zien, met daarop de voor- en achternaam en zijn leeftijd bij overlijden.

“De jongste is 20, de oudste 71. Zo spreekt het alle leeftijden aan. Als je 20 bent denk je: ‘Dat had ik kunnen zijn’”, zegt Walenkamp.  “De oorlog raakt steeds verder weg. Als je de geschiedenis niet zichtbaar maakt, dan verdwijnen dit soort verhalen uit het collectieve geheugen.” 

Bestuurslid Taiève Stoops (20) roert zich: “Het is natuurlijk niet zo dat we er altijd mee bezig zijn”, zegt ze. “Toch betekent het veel.” Volgens de aanwezigen leveren de verhalen uit de oorlog een bijdrage aan het karakter van hun vereniging. “Het is een historische laag”, zegt Michielse en tikt met zijn schoenen op de vloer. “Hier, over dit hout, liep de bezetter. Die herinnering laat ons beseffen dat de vrijheid van nu niet vanzelfsprekend is.”

Lees ook:  Een rubriekje met fataal gevolg

Het tragische verhaal van de executie van 23 Trouw-medewerkers begon bij een klein bericht in de krant. Een vrolijk berichtje, dacht de redactie. Het deed SS-baas Rauter in woede ontsteken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden