Voor even zijn de Waddenstranden schoon, maar er komt weer nieuwe troep aan

Schoonmaakploegen op het strand van Schiermonnikoog dit weekend. Beeld Getty Images
Schoonmaakploegen op het strand van Schiermonnikoog dit weekend.Beeld Getty Images

Hoewel de Waddeneilanden nu schoon zijn, is de verwachting is dat er dinsdag opnieuw veel puin zal aanspoelen uit de containers die afgelopen dinsdagnacht overboord sloegen. De Onderzoeksraad voor de Veiligheid doet een verkennend onderzoek naar het ongeluk. 

Op de Waddeneilanden zijn op dit moment geen vrijwilligers meer nodig, laat de Veiligheidsregio Friesland vandaag weten. Alleen op Schiermonnikoog is nog een gecoördineerde opruimactie aan de gang. Daar maken vrijwilligers die na de opruimacties van zaterdag zijn blijven slapen en militairen vandaag de laatste gebieden schoon. Die laatste zijn op Schiermonnikoog omdat de stranden aan de oostkant moeilijk te bereiken zijn.

Hoewel de meeste grote troep van het strand is gehaald, liggen er nog veel kleine plasticdeeltjes en uiteenvallend piepschuim in de duinen. Verschillende natuurorganisaties maken zich grote zorgen over de gevolgen daarvan voor het milieu. Op Schiermonnikoog gaat vandaag een soort stofzuiger het strand over die alle kleine plasticdeeltjes opruimt. 

In de zee zelf hebben vissers de afgelopen dagen geholpen met het opruimen van troep die in het water drijft. Volgens een woordvoerder wordt er niet alleen klein grut als schoenen en speelgoed opgevist, maar ook koelkasten en benzinetanks voor auto's. De vissers, zo'n vijftien schepen, varen ook vandaag en morgen uit om op te ruimen. Dat kan alleen bij daglicht omdat de zee door alle ronddrijvende rommel gevaarlijk is bij slecht zicht. 

Nieuwe rommel

Hoewel de stranden op dit moment ontdaan zijn van het speelgoed, de schoenen, de Ikea-onderdelen en andere aangespoelde rommel, houden de gemeenten houden hun hart vast vanwege de noordwestenwind en springvloed die voor dinsdag is voorspeld. Waarschijnlijk spoelt er dan opnieuw veel puin aan. De burgemeesters van de eilanden hopen dat er daarna opnieuw vrijwilligers willen helpen. Voor nu waarschuwt de veiligheidsregio vanaf maandag niet meer naar de eilanden te komen. Vanwege de voorspelde storm wordt het te gevaarlijk. 

Voor wie nu al de handen uit de mouwen wil steken, is er op het vasteland genoeg te doen. Langs de hele waddenkust kunnen gidsen van de Wadloopstichting, van Waddencentum Pieterburen en Zeehondencentrum Pieterburen nog hulp gebruiken bij het opruimen. Ook de gidsen zijn vrijwilligers, benadrukken de organisaties. Ook zij moeten ‘roeien met de riemen die ze hebben’.

Aan de Waddenkust kunnen de spullen die in de kwelders liggen alleen te voet worden opgehaald en over de dijken gebracht. Het gebied is te kwetsbaar om met tractors of karren te betreden. De organisaties die opruimacties coördineren drukken vrijwilligers op het hart zich warm aan te kleden. De Veiligheidsregio Friesland benadrukt dat het voor vrijwilligers verstandig is zich aan te sluiten bij organisaties en instanties die verstand van zaken hebben. Voor de eigen veiligheid - er zijn al mensen al opruimend verdwaald -  maar ook om meer schade aan de natuur in het Waddengebied te voorkomen. 

Natuurmonumenten raadt mensen aan de websites en facebookpagina’s van gemeenten in de gaten te houden en via de hashtag #helpwad te kijken waar de meeste handen nodig zijn. Ook onder #waddencleanup wordt veel nieuws gedeeld over de opruimacties, en er is een interactieve kaart gemaakt met opruimlocaties. 

Overboord

De troep die nu op en rondom de Waddeneilanden aanspoelt komt van in ieder geval 270 containers die in de nacht van 1 op 2 januari van het containerschip MS Zoë vielen. Slechts een klein deel van de containers is al teruggevonden. In een aantal zat de gevaarlijke stof peroxide. Vrijwilligers die de witte zakken waar het spul in zit zien liggen, moeten er vanaf blijven en 112 bellen.

De gemeente Vlieland en Rijkswaterstaat hebben de rederij van het containerschip aansprakelijk gesteld voor de geleden schade. Het Openbaar Ministerie onderzoekt of er iemand stafrechtelijk vervolgd kan worden voor de vuilnisbelt die op en rondom het Waddengebied is ontstaan. 

De Nederlandse Onderzoeksraad voor de Veiligheid is in de Duitse Bremerhaven, waar het schip is aangemeerd, voor een verkennend onderzoek. De verwachting is dat in de loop van de week duidelijk wordt of het onderzoek naar het ongeluk gedaan moet worden door de Nederlanders of door de Duitse evenknie. Dat hangt bijvoorbeeld af van de vraag of het schip de containers in Nederlandse of Duitse wateren is verloren.

MSC Mediterranean Shipping Company, de reder van het schip dat de containers kwijtraakte, zei zaterdag dat het alle kosten wil betalen voor de schoonmaak. Ook zegde de reder toe te blijven zoeken naar kwijtgeraakte containers tot de laatste is teruggevonden.

Lees ook:

Erg die containerramp, ‘maar de plastic soep is veel erger’

Het is natuurlijk rampzalig, 270 volle containers die in één keer van een schip kukelen. Maar de aandacht leidt volgens wetenschapper Jan Andries van Franekerte veel af van een groter probleem: alle plastic die al decennia in oceanen dobbert.

Lessen trekken is nog moeilijk in een Waddenzee vol containers

Moet het scheepsvervoer anders ingericht? Containers staan al heel stevig op de schepen die ze vervoeren, zegt expert Frans Waals. 

Helpen opruimen: een heerlijk vakantie-uitje

Afgelopen dagen trokken ook al honderden vrijwilligers trokken naar de Waddeneilanden om aangespoelde troep op te ruimen, onder wie Anna Kamerling en Irene Mink met hun kinderen. “Dit is goedkoper en leuker dan de dierentuin.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden