Voor EU lijkt persvrijheid in Turkije slechts detail

CEES VAN DER LAAN

Afgevoerd door twee potige agenten. Zo werd Sevgi Akarcesme, hoofdredacteur van de Engelstalige Zaman Today, vorige week het gebouw van haar krant in Istanbul uitgezet. Daarmee werd de angst bewaarheid die ze vorig jaar met mij deelde op een uitgeverscongres in Washington en die ik verwoordde, begin juni in een Brief aan de lezer. Het bewind van president Erdogan is eropuit kritische media te muilkorven.

Niet-regeringsgezinde media krijgen te maken met aanklachten wegens laster, propaganda voor terroristische organisaties, belediging van het staatshoofd, forse belastingaanslagen en andere maatregelen. Halverwege vorig jaar werden de hoofdredacteur en bureauchef van de krant Cumhuriyet tot zware straffen veroordeeld, omdat de krant onthulde dat de Turkse geheime dienst betrokken was bij een wapenzending naar IS.

Het was in de woorden van Akarcesme niet de vraag óf Zaman te maken zou krijgen met de lange arm van Erdogan, maar wanneer. Vorige week was het zover. De politie viel het gebouw van de Zaman Media Groep binnen en de hoofdredactionele leiding werd op straat gezet. De grootste oppositiekrant van Turkije was de zondag daarna een pro-Erdogan-krant geworden.

Van de week sprak ik Sevgi Akarcesme weer. Ze is spoorslags naar een Europees land vertrokken uit angst een reisverbod opgelegd te krijgen. "Op enkele kleine kritische kranten na zijn alle media onder controle van de Turkse regering. Televisie, kranten, radio en persbureaus, er is geen sprake meer van vrije media in Turkije'', klinkt het verbitterd aan de telefoon.

Van Mehmet Cerit, hoofdredacteur van het Nederlandse Zaman Vandaag, krijg ik enkele cijfers over de teloorgang van de persvrijheid in Turkije. Vorig jaar werden bijna 750 journalisten ontslagen, 156 werden aangehouden, 238 journalisten kregen te maken met aanklachten, 32 journalisten zitten vast. Zeven mediabedrijven werden onderworpen aan onderzoeken. Zaman Vandaag heeft niet direct een probleem. Een Nederlandse stichting is juridisch eigenaar van de krant. Cerit vreest wel dat licentieovereenkomsten voor persbureaus en foto's door de bewindvoerders worden opgezegd.

Turkije stond vorig jaar op de 149ste plaats op de World Press Freedom Index, opgesteld door de organisatie Reporters Without Borders. Het zou mij niet verbazen als het land dit jaar verder zakt.

Sevgi Akarcesme had steun verwacht uit Brussel, maar die hoop bleek ijdel. Hoewel Europese regeringsleiders de machtsgreep scherp veroordeelden, bleef het bij woorden. De EU heeft Turkije veel te hard nodig bij het oplossen van de vluchtelingencrisis. In de geopolitieke verhoudingen tussen Europa en Turkije is persvrijheid in dat land slechts een detail, blijkbaar. "Ik ben echt diep teleurgesteld in de EU. De vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid worden in Turkije flagrant geschonden, maar Brussel kijkt weg'', zegt zij.

Akarcesme en Cerit verwachten dat de Zaman-kranten failliet gaan. Lezers lopen massaal weg. Zaman had tot eind vorige week een oplage van 624.000 kranten, maar zou nu al gezakt zijn naar rond de 10.000. Het Erdogan-bewind zou volgens beiden ook uit zijn op een bankroet van het mediabedrijf.

Zaman-getrouwen hebben inmiddels een nieuwe krant laten verschijnen, Yarina Bakis, of in het Nederlands vertaald 'Met het oog op morgen'. Akarcesme werkt zelf vanuit het buitenland aan een nieuwe oppositiekrant, die in print dan wel online gaat verschijnen. Sprankjes hoop in voor Turkije duistere tijden.

Cees van der Laan

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden