'Voor elk punt moet ik hard werken'

Elena Timina (41) speelt komende week haar elfde WK tafeltennis, misschien wordt ze ooit bondscoach

Voor Elena Timina zijn alle partijen een strijd op leven en dood. De morgen 42-jarige tafeltennisster gaat altijd op karakter het gevecht aan, overlopend van emoties, bruisend van energie en met één doel: overleven. "Ik vind winnen nog steeds ongelofelijk mooi", zegt Timina, die komende week in Rotterdam voor de elfde keer deelneemt aan de wereldkampioenschappen. "Het gevoel om het verschil te maken in belangrijke wedstrijden. Overwinningen boeken op jezelf en op de tegenstander. Dat kan ik nog steeds niet missen."

Aan zelfkennis geen gebrek, Timina weet dat ze het niet van haar technische kwaliteiten moet hebben. De nimmer versagende verdedigster is altijd jaloers geweest op de Nederlandse kopvrouw Li Jiao, die binnen één of twee slagen een punt kan maken. "Ik moet voor elk punt hard werken, altijd moet ik heel diep gaan. Ik weet vanaf het begin dat het weer afzien wordt. Lange partijen, veel ballen. En dan maar hopen dat de tegenstander eerder doodgaat dan ik. Ik kan niet snel winnen, wel snel verliezen."

De geboren Russin prijst zich gelukkig dat ze als onderdeel van het Nederlands vrouwenteam, met internationale toppers als Li Jiao en Li Jie, nog op het hoogste niveau kan acteren. Want daar haalt de moeder van zoon Andrej (12) en dochter Wera (9) de motivatie en ambitie uit om door te gaan. Alleen het beste telt. "Ik zou niet in de Pro B in Frankrijk willen spelen, of in de tweede Bundesliga in Duitsland of in de tweede divisie van een EK of WK. Daar zou ik mijn drive niet kunnen vinden."

De Spelen van volgend jaar in Londen moeten het eindstation worden van Timina's lange topsportcarrière, die begin jaren negentig als speelster van de Russische nationale ploeg begon. Waar Jiao en Jie zich volgende week in sportpaleis Ahoy al kunnen verzekeren van een olympisch ticket, daar verkeert Timina in onzekerheid over haar traject naar Londen. "Ik denk dat ik met Linda Creemers om olympische kwalificatie moet spelen. Maar ik heb totaal geen idee hoe dat in zijn werk zal gaan."

"Ik ga mij volledig concentreren op deelname aan de Spelen, met alle gevolgen van dien. Zoals minder tijd voor mijn familie, heel veel reizen en een intensieve voorbereiding in China. Ik stap er alleen in als ik een waardevolle nummer drie voor het team kan zijn. Ik heb dit jaar helemaal ingericht voor de Spelen, die een beloning zouden zijn voor mijn harde werken en mijn mentale kwaliteiten. Ik doe er alles aan om er klaar voor te zijn. Linda zal echt beter moeten zijn om in mijn plaats naar Londen te gaan. En als dat zo is, gun ik het haar van harte."

Nederland, Europees kampioen in de afgelopen drie jaar, zou in de olympische landenwedstrijd in Londen voor een verrassing kunnen zorgen, met Jiao als kopvrouw en Jie samen met Timina als succesvol en ervaren dubbel. Tot haar grote verbazing vernam Timina tijdens de EK van 2010 dat Jiao en Jie op last van bondscoach Chen Zhibin voorlopig samen een dubbel gaan vormen. "Ik hoorde dat een uur voor de finale van het EK tegen Roemenië", aldus Timina. "Dat was voor mij een pijnlijke en onbegrijpelijke beslissing, Hoewel Jiao en Jie hun deelname aan de WK verdienen omdat ze samen in de ProTour goed hebben gepresteerd."

"Toch ben ik het er nog steeds niet mee eens", zegt Timina in het restaurant van de Euromast, waar de Nederlandse ploeg deze week werd voorgesteld aan de pers. "Op de Spelen mogen Jiao en Jie als nummers één en twee van de Nederlandse ploeg immers niet samen dubbelen. De bondscoach heeft het later geprobeerd uit te leggen. Hij wil mij en Jie niet te vaak laten spelen tegen de concurrenten, die anders de kans krijgen mijn ouderwetse spel te ontrafelen. Als ik naar de Spelen ga, wil hij mij als een soort geheim wapen gebruiken. Nu kan ik bijna alleen op trainingen met Jie spelen en dat vind ik geen ideale voorbereiding. Pas op de EK in Polen in oktober spelen we weer samen. Ik heb mij er nu maar bij neergelegd, want het dubbel is mij geen conflict waard en ook ik schik me naar het teambelang."

De verstandhouding tussen Timina, als assistent-bondscoach werkzaam voor de bond, en Chen Zhibin is verre van ideaal. De Chinees is speciaal aangesteld om met Jiao en Jie een gooi te doen naar olympische medailles in Londen. "Ik begrijp dat de Chinese speelsters lyrisch over hem zijn, maar ik kan niet zeggen dat ik lyrisch over hem ben. Hij heeft ongetwijfeld de meeste kennis van alle coaches met wie ik heb gewerkt, maar de manier waarop hij die kennis deelt, vind ik heel erg twijfelachtig. Ik heb totaal geen grip op de manier waarop er door hem beslissingen worden genomen."

"Als privécoach is hij geweldig voor Jiao en Jie, maar als bondscoach schiet hij tekort. Niet qua kennis, maar wel qua communicatieve vaardigheden, het omgaan met mensen. Hij is te Chinees voor mij. Onze relatie verloopt nu wat soepeler, maar ik geef toe dat ik in het begin heel wat tranen heb gelaten. Als ik Chinees zou spreken zouden er misschien geen problemen zijn. De coach moet speelsters motiveren en inspireren en talenten troosten als het nodig is. Dat kan hij niet. Het is jammer dat hij zijn aandacht doelbewust verdeelt. Dat is niet in mijn voordeel. Nogmaals, zijn kennis is enorm groot en hij is de beste coach voor Jiao en Jie, maar hij richt zich te extreem alleen op hen."

Het contract met Chen Zhibin loopt af na de Spelen van 2012 in Londen. Of de tot Duitser genaturaliseerde Chinees aanblijft hangt mede af van de toekomstplannen van Jiao, die waarschijnlijk stopt, en Jie, die mogelijk terugkeert naar haar familie in China. Timina ziet voor zichzelf wel een rol als bondscoach, een functie die zij eerder ambieerde. "Qua kennis en ervaring kan ik het aan. Maar misschien zou ik een generatie moeten overslaan, omdat ik met veel van de huidige speelsters heb gespeeld. Voor hen kan het moeilijk zijn om mij in een andere rol te zien. Maar ik kan mijn geschiedenis niet wegcijferen. Ik ben wie ik ben."

"Ik dacht altijd dat bondscoach worden voor mij een logische stap zou zijn. Dat het vanzelfsprekend was dat de mensen respect voor mij hadden als coach. Ik kom uit Rusland en daar staat een coach synoniem voor respect. In Nederland is dat anders. Hier kan je op je coach schijten en dat is volkomen normaal. Zelfs als hij of zij niets verkeerd doet. Zonder uitleg wordt er gezegd dat een coach dingen niet goed doet, zonder dat je je kunt verdedigen. Dat heb ik onderschat in de benadering naar de coach toe."

Zware depressie
Uiterlijk is Elena Timina nog de immer goedlachse tafeltennisster, die met passie over haar sport kan praten. Maar sinds de in Amstelveen woonachtige sportvrouw in 2005 verstrikt raakte in de tentakels van een zware depressie, heeft zorgeloosheid plaats gemaakt voor angst. Angst dat ze teruggeworpen wordt in de zwartste periode van haar leven, waarin ze bang was dat ze gek werd en ze zichzelf iets zou aandoen. "Het was zo angstig wat er met me gebeurde, dat wil je nooit meer meemaken."

In 2001 overleed in Moskou de moeder van Timina, die op dat moment hoogzwanger van dochter Wera was. Het niet kunnen verwerken van de dood van haar moeder, de mentale en fysieke inspanningen als topsportster en de verantwoordelijkheid van het moederschap leidde er toe dat Timina verdwaalde in het grensgebied tussen gekte en verstand. Nooit zal ze de dag vergeten dat ze onder een viaduct naast de auto op de weg lag terwijl haar kinderen in de auto zaten. Bang dat ze dood ging.

Met behulp van professionele hulp en medicijnen heeft Timina die donkere tunnel achter zich gelaten, maar de 'oude' wordt ze nooit meer. "Ik ben medicijnenvrij en doe gewoon alles. Natuurlijk ben ik veranderd, al zullen de mensen niets aan me zien. Ik ben een stuk angstiger geworden, bewuster van mezelf. Aan de ene kant in goede zin. Ik heb geleerd mijn lichaam beter te begrijpen. Aan de andere kant is dat niet altijd leuk. Als er iets in je lichaam verandert, een pijntje of zo, dan word ik heel snel bang. Raak ik in paniek, daar komt het weer. Je bent kwetsbaar en dat is eng. Dat er iets kan gebeuren waar je helemaal geen grip op hebt."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden