Voor elk probleem een blijmoedige oplossing

Boudewijn Poelmann: 'Wist je dat zelf energie opwekken ook ontzettend leuk is?' FOTO © JÖRGEN CARIS Beeld
Boudewijn Poelmann: 'Wist je dat zelf energie opwekken ook ontzettend leuk is?' FOTO © JÖRGEN CARIS

De overheid trekt zich terug als financier van groene projecten, maar gelukkig is er nog de Postcode Loterij. Jaarlijks besteedt die club ruim 250 miljoen euro aan initiatieven die de wereld kunnen veranderen.

Boudewijn Poelmann plaatste vorig jaar zonnepanelen op zijn dak. Als iederéén dat nu doet is het energieprobleem opgelost! "Op een gegeven moment moet je natuurlijk gewoon handelen", zegt de directievoorzitter van de Nationale Postcode Loterij, en nummer 81 op de Duurzame 100 van Trouw. "Onze overheid is zo ontzettend probleemgericht, terwijl ik, net als mijn organisatie, juist oplossingsgericht ben. Wist je dat zelf energie opwekken ook ontzettend leuk is?"

Het is zo jammer dat de Nederlanders niet weten waar hun stroom vandaan komt. Hun woning zit vol stopcontacten, en ze betalen maandelijks een bedrag voor de levering van elektriciteit. Wonderlijk genoeg geldt: hoe meer een klant gebruikt, hoe minder hij per eenheid gaat betalen. Grote verbruikers betalen dus relatief minder. "Maar hoe het werkt weet niemand. Wie heeft er wel eens een kolen- of gascentrale van binnen gezien? Ik niet in ieder geval. Met die zonnepanelen is dat beeld totaal veranderd. Ik heb me ingelezen in het systeem, heb de bestelling geplaatst, heb me verdiept in de meest gunstige positie op het dak. En ik ben nu eigen baas. Ik neem energie af, en lever energie terug. En ik kan zelf bepalen of ik mínder energie wil gebruiken. Dat is gewoon hartstikke leuk!"

Het is alleen jammer dat de meters nog zo technisch zijn, zegt Poelmann. Als die nou wat gebruiksvriendelijker zouden worden met kleurige tabelletjes.

Uit naam van alle burgers die net zoveel plezier in energieopwekking hebben als Poelmann, ondersteunt de Postcode Loterij het project 'Qurrent', een coöperatief energiebedrijf dat in 2015 100.000 huishoudens moet bundelen die groene energie afnemen, opwekken én besparen. "Europa telt op dit moment 192 miljoen huizen. Als we die de komende jaren allemaal weten om te bouwen tot energieleveranciers die bovendien zo min mogelijk energie verbruiken, kunnen we pas echt stappen maken op het pad van de duurzame energie. Van onze overheid moeten we het niet hebben. In Duitsland zit men nu al op 20 procent duurzame energie omdat de nieuwe wet teruglevering aan het hoofdnet eenvoudiger heeft gemaakt. Maar in Nederland bouwen we nog nieuwe kolencentrales."

Een van de kerntaken van de Postcode Loterij is volgens Poelmann het stimuleren van kleine initiatieven tot grootschalige bewegingen. Dat kan met structurele financiële ondersteuningen, en met gebruikmaking van het communicatienetwerk dat 2,5 miljoen deelnemers van de Postcode Loterij met elkaar verbindt. 'Qurrent' is daar een goed voorbeeld van, maar ook de actie van enkele jaren geleden waarbij alle leden een gratis led-lamp kregen toegestuurd. Kosten: 25 miljoen euro. Grote bedrijven als Philips werden door de publieksactie gedwongen tot een vervroegde introductie van de nieuwe technologie, waarna led-verlichting definitief in Nederland doorbrak. Dat zijn nog eens stappen naar duurzaamheid.

De Postcode Loterij kende in 2010 een inleg van 540 miljoen euro, en zal dit jaar doorgroeien naar 560 miljoen. Vijftig procent van de inkomsten wordt verdeeld over goede doelen, 35 procent wordt uitgekeerd als prijzengeld, terwijl 15 procent als kosten wordt afgeboekt. Postcode Loterijen in Zweden en Groot-Brittannië haalden vorig jaar respectievelijk 300 en 30 miljoen euro op.

De loterij heeft zelf geen projecten, maar ondersteunt organisaties die zich bezighouden met 'mens en natuur'. Onder het kopje 'mens' vallen armoedebestrijding, mensenrechten en sociale cohesie. Natuur bevat bescherming van biodiversiteit, klimaat en duurzaamheid. In de keuze van organisaties kan de loterij een eigen koers varen, al wordt deze bepaald door een directie en een raad van commissarissen die politiek breed is samengesteld.

Toch stemde die de afgelopen jaren in met een vaste bijdrage aan Sea Shepherd, terwijl de harde acties van deze club in de strijd tegen de walvisvangst de nodige discussies oproepen. "Bij ons was dat debat er ook hoor", zegt Poelmann. "Tot in de raad van commissarissen. Maar Sea Shepherd werkt binnen de kaders van het internationale recht en streeft het welzijn van de beschermde walvis na. Dat willen we ondersteunen. Maar een moedig besluit was het wel. En naast 'fun', die bij een loterij hoort, willen we die moed ook uitstralen."

Hoewel er nog een formele scheiding is tussen de 'mens'- en de 'natuur'-projecten, ziet Poelmann dat deze onderwerpen integreren, ook bij de organisaties die de loterij ondersteunt. Het klimaatprobleem bedreigt direct het welzijn van mensen, zegt hij. "Met de ondersteuning van organisaties die zonne-energie bereikbaar willen maken voor mensen in Afrika, doen we wat aan de luchtvervuiling, dus aan het klimaatprobleem. De zonnepanelen zullen de vuile dieselgeneratoren vervangen. Maar daarbij komt dat fossiele brandstof in Afrika peperduur is, onder andere vanwege het transport. Met de goedkope zonne-energie ondersteun je de bevolking ook financieel. Maar is dit nu een sociaal of een milieu-project? Allebei!"

Het 'vergroten' van kleine initiatieven, wat de Postcode Loterij nastreeft, geldt ook voor de organisaties die de projecten uitvoeren. Met gericht beleid worden zij door de Postcode Loterij verleid tot samenwerking. "We dwingen ze tot niets, want dat is iets voor de overheid", aldus Poelmann. In het project Oceans dat de dramatische staat van de wereldzeeën moet verbeteren, stelde de loterij een bedrag van 7 miljoen euro beschikbaar, waarvoor actiegroep Greenpeace, natuurbeheerder Wereld Natuur Fonds en duurzame vis-certificeerder MSC nu onder eigen vlag, maar sámen binnen één project optrekken. En zo wordt de inzet groter dan de som der delen.

De komende jaren moeten in het teken staan van duurzaam ondernemerschap, zegt Poelmann. Bewustwording, daar zijn ze bij de Postcode Loterij niet van, want dan wordt het probleem zo onderstreept. Laten we er vooral wat aan doen. "Kijk naar de Australische Nick Christy die met zijn waterbesparende douche onze Green Challenge 2011 ter waarde van 500.000 euro heeft gewonnen. Hij ontwierp een douche die 70 procent op water, kosten en energie bespaart zonder in te leveren op comfort. De douche hergebruikt water op een hygiënische manier en verwarmt het water pas vlak voor het de douchekop uitkomt. Waarom hebben we dat niet eerder bedacht? En dat wil ik de komende jaren nog veel vaker roepen."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden