Voor een kleinigheid in de cel beland, of kwam het door de achternaam?

'Ik wil naar de gevangenis', zo luidt de titel van een Russische film die in de jaren negentig opzien baarde door het merkwaardige thema. Een Rus zonder vaste verblijfplaats ging richting Nederland. Daar was het leven naar horen zeggen aangenamer. Niet alleen voor Nederlanders zelf, maar ook voor nieuwkomers, zelfs degenen onder hen met alcohol als hobby. Eenmaal in z'n Lada op Nederlandse bodem, experimenteerde de Rus met kleine wetsovertredingen, om in de gevangenis een gratis overnachting en voedsel te krijgen. De beleefde Nederlandse agenten wezen hem graag de weg, met alle respect voor de mensenrechten. Het was nog een hele opgave om voorlopige hechtenis te krijgen. De makers van de film beoogden met hun tragikomedie te laten zien dat zelfs het leven in de Nederlandse gevangenissen beter is dan het gewone leven in Rusland. Ze wilden ook de buitenproportionele praktijken van de Russische politie aan de kaak stellen.

Sinds de film is uitgebracht, is er veel veranderd. Niet wat betreft het leven in de Nederlandse gevangenis, wel in de omgang met vreemdelingen. Een dierbare vriendin van me mocht onlangs een nachtje in de cel doorbrengen. Ze had op vrijdagavond de auto van haar invalide vader op de invalidenparkeerplaats neergezet nabij een drukke uitgaansgelegenheid in de hoofdstad. Zij gebruikte echter een kopie van de parkeerkaart. Strafbaar. (Even strafbaar als mijn eigen gebruik van een kopie van de groene kaart, op aanraden van de leasemaatschappij, wat een kleine troost zou kunnen bieden in geval van diefstal.)

De vriendin moest mee naar het hoofdbureau. Eerst om te blazen, maar toen het resultaat van die procedure geen aanleiding gaf tot een boete of in beslagname van het rijbewijs, zag het blauwe arsenaal reden tot vrijheidsberoving op basis van een vage verdenking. De vriendin moest de cel in. Ontdaan van alles waarmee ze contact met de buitenwereld kon leggen, alles wat haar eraan zou herinneren hoeveel uur ze al op die vier vierkante meters gehurkt op de grond zat, alles waarmee ze zichzelf van haar leven kon beroven. Kousen, riemen, haarspelden.

Twaalf rusturen waarin de politie niet hoeft te verhoren gingen zo voorbij. Vergeefse pogingen van mij om het origineel van de invalideparkeerkaart te halen om aan te tonen dat hier sprake was van een misverstand en dus van een buitenproportionele straf, werden in de wind geslagen. Tijdens kantooruren had men natuurlijk in de computer kunnen nagaan dat de dochter de rechtmatige bestuurder was van deze auto, hetgeen ook gebeurde na inmenging van een advocaat. Deze gaat nu een zaak maken van onrechtmatige vrijheidsberoving.

Niemand kan aantonen welke rol de Russische naam heeft gespeeld bij de voorlopige hechtenis. Niemand zal zich hardop durven afvragen of haar bovengemiddeld prettige uiterlijke kenmerken of de klasse en soort auto hebben bijgedragen aan deze ongelukkige speling van het lot.

Twaalf uur later stond ze op straat, zonder boete. Met een 'sorry' van de politie in haar jaszak, zichzelf afvragend waarom ze het burgerschap heeft aangenomen. Een land waar je met goed gedrag bij een schietvereniging recht hebt op een wapen en met een kopie van een parkeerkaart een nacht wordt vastgehouden op verdenking van een misdaad.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden