opinie

Voor een goddelijke verschijning is soms een reden

Jezus verschijnt aan heilige vrouwen. Schilderij van James Tissot in het Brooklyn Museum.Beeld Brooklyn Museum

Stephan Sanders schrijft in Trouw over zijn 'geloofsvordering'. In zijn artikel 'Makkelijke Jezus-ervaring' van 5 juli reageert hij op de ervaring van de Deense journaliste Rørth die claimt Jezus te hebben ontmoet. Maar voor een goddelijke verschijning is soms een reden, schrijft geestelijk verzorger Berthilde van der Zwaag.

Sanders noemt een verschijningservaring in eerste instantie occulte onzin en wijst het af. Een verschijning wordt vaak afgewezen als zijnde niet-rationeel. Toch is het afwijzen ervan niet méér rationeel dan het aannemen; diverse rationele argumenten kunnen de bewering over een verschijning ondersteunen.

'Verzadigde fenomenen'

Een van deze argumenten komt van de Franse fenomenoloog Jean Luc Marion. Hij heeft de 'fenomenologie van de gave' ontwikkeld om religieuze ervaringen te beschrijven. Het gaat daarbij om fenomenen die verzadigd zijn van waarneming en buitenmatig meer geven dan bedoeld of voorzien. Marion noemt het 'verzadigde fenomenen': ze hebben teveel aan waarneming. Een openbaring van God of Christus laat zich als een verzadigd fenomeen beschrijven.

Het verbaast Sanders dat de Deense journaliste niets aan haar leven hoeft te veranderen. Onvoorwaardelijke liefde is een kenmerk van een verschijningservaring. Het gevolg van deze 'genade', zoals het meestal wordt genoemd, is dat er een levensverandering begint. Men geeft aan zich na deze ervaring minder als individu te ervaren, er ontstaat verbondenheid met en zorg voor anderen.

Het nut van religieuze teksten

Sanders' vrees dat na zo'n ervaring geloof en kerk overbodig zijn, is onterecht. Een mystieke ervaring is weliswaar een bron van kennis, maar het zoeken naar verbinding met religieuze teksten is nodig. De confrontatie met een werkelijkheid buiten de grenzen van het menselijk bewustzijn kan een gevoel van onbalans geven. 

Teksten en verhalen uit de religieuze traditie geven houvast en hebben een corrigerende werking omdat ze een interpretatiekader aangeven. Ook reikt de traditie de woorden aan om uit te drukken wat men ervaren heeft waardoor greep komt op dit gebeuren, dat geheel vreemd is aan onze menselijke belevingswereld. Na een verschijningservaring is leren, zoeken en volharden nodig, vaak een herbezinning op geloofswaarheden.

Sanders noemt afgunst als mogelijke reden waarom hij dit verhaal als niet waar wil zien. Het is niet eerlijk: andere mensen doen moeite en krijgen zo'n ervaring niet. Hij heeft zelf een mooi antwoord: de Liefde is niet altijd eerlijk.

Berthilde van der Zwaag is geestelijk verzorger in Máxima Medisch centrum Eindhoven en Veldhoven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden