In MemoriamAnti-apartheidstrijder Denis Goldberg

Voor Denis Goldberg was vrijheidbelangrijker dan zijn witte privileges

Voormalig politieke gevangene Denis Goldberg Beeld EPA
Voormalig politieke gevangene Denis GoldbergBeeld EPA

Anti-apartheidsstrijder Denis Goldberg is overleden. Hij werd samen met Nelson Mandela tot levenslang veroordeeld voor zijn gewapende verzet tegen het racistische apartheidsregime.

Denis Goldberg hoorde in 1964 de openbaar aanklager de doodstraf tegen zich eisen voor zijn rol in het gewapende verzet tegen het racistische apartheidsregime in Zuid-Afrika. Maar pas 56 jaar later overleed hij. 'Vredig', liet zijn familie donderdagochtend weten. Goldberg stierf in zijn huis in Houtbay bij Kaapstad. Hij was 87 en leed aan longkanker.

Goldberg stond ruim een halve eeuw geleden samen met onder anderen Nelson Mandela terecht in het beroemde Rivonia-proces. De Joodse Goldberg was van de veroordeelden niet alleen de jongste, maar ook de enige met een witte huid. “Ik begreep dat het racisme in Zuid-Afrika sterk leek op dat in Nazi-Duitsland en dat het dus belangrijk was daar tegen te strijden”, legde hij vorig jaar nog uit in een video van de Universiteit van Kaapstad.

Aan dat instituut studeerde hij begin jaren vijftig civiele techniek. “Een studie met veel studenten die de apartheid juist steunden”, vertelde hij. Niet voor niets prees ANC-kopstuk Mac Maharaj zijn kameraad Goldberg donderdag als iemand die ‘de vrijheid boven zijn witte privileges’ stelde. “Hij koos voor een leven in het teken van de vrijheidsstrijd en stond pal naast wie werd uitgebuit en onderdrukt.”

Naar een aparte, witte gevangenis

Mandela, Goldberg en zeven anderen kregen in 1964 niet de doodstraf opgelegd, maar levenslang. Omdat Goldberg een andere huidskleur had dan zijn vrienden moest hij die straf zonder hen uitzitten. Ook de gevangenissen waren tijdens de apartheid gesegregeerd. Goldberg zou 22 jaar vastzitten en beschreef die tijd later als uiterst eenzaam.

“Maar ik behoorde tot een generatie die bereid was zijn leven te riskeren voor de vrijheid”, zei hij in de video van de Universiteit van Kaapstad. “Vrijheid is belangrijker dan je eigen leven. Nelson (Mandela) belichaamde dat idee het best, maar ik deed dit op mijn manier ook.”
Goldbergs ouders waren communisten die vanuit het Verenigd Koninkrijk naar Zuid-Afrika waren gemigreerd. Op zijn twintigste werd hij politiek actief. En in 1961 sloot hij zich aan bij de door Mandela opgerichte gewapende vleugel van het ANC: Umkhonto we Sizwe. Twee jaar later arresteerde de politie hem hij bij een inval op de Liliesleaf-boerderij in de buitenwijk Rivonia van Johannesburg, een onderduikadres voor vrijheidstrijders.

Vrijgelaten onder voorwaarden

In 1985 accepteerde Goldberg een aanbod tot vrijlating van de apartheidsregering. In ruil moest hij openlijk de gewapende strijd afzweren. Mandela en de overige Rivonia-veroordeelden wezen dit aanbod af, maar Goldberg had het gevoel buiten de gevangenis meer te kunnen betekenen dan erbinnen in een tijd dat de kansen op onderhandelingen over een einde aan de apartheid groeiden.

Goldberg bleef tot zijn dood lid van het ANC. Maar hij uitte kritiek op de corruptie in Zuid-Afrika en de aanhoudende economische ongelijkheid. Met Goldbergs dood is van de negen Rivonia-veroordeelden alleen de 95-jarige Andrew Mlangeni nog in leven.

Lees ook:

Ahmed Kathrada (1929-2017), boezemvriend van Mandela, gedijde in de schaduw

Ahmed Kathrada is vandaag op 87-jarige leeftijd overleden. Hij was een van de beroemdste anti-apartheidsstrijders van Zuid-Afrika, maar vond het toch geen enkel probleem om in de schaduw van zijn vriend Nelson Mandela te staan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden