Voor de zoveelste keer spookt dochter rond. Kan ze echt niet slapen, of speelt ze toneel?

Is het even spannend in haar leventje, dan gaat dochterlief 's nachts spoken. Maar ook in rustiger tijden verlaat ze steeds haar bed omdat ze niet kan slapen. Moeten haar ouders strenger optreden?

Er zijn ergere familiekwalen dan de slapeloosheid die vader heeft doorgegeven aan zijn twaalfjarige dochter. Zelf kampt hij er ook mee, en hij weet dat je nooit te lang in bed moet blijven woelen. Maar als dochter voor de zoveelste keer het bed verlaat, moet je er als ouder wel op reageren, vindt hij.

Optredens, wedstrijden, Citotoets, in spannende tijden zijn hij en zijn vrouw meegaand. "Natuurlijk, kom er maar weer uit. Geeft niets, drink wat warme melk, eet een banaan, je bent lief."

Maar als al die spannende zaken achter de rug zijn en het gespook opnieuw begint, is het dan niet tijd om veel strenger op te treden? Soms doen ze dat wel, als ze het idee hebben dat er toneel wordt gespeeld. "Goed, een banaan en dan hup weer naar boven! Dat schipperen tussen lief en streng, hoe maken ze daar een einde aan?"

Schipperen is sowieso niet handig, zegt neuropsycholoog en slaaptherapeut Ed de Bruin. Dat zit zo: door sociale en biologische factoren ontwikkelen pubers een voorkeur voor latere bedtijden. "Door veranderingen in de hormoonhuishouding verschuift de biologische klok en worden jongeren later slaperig. Bij sommige kinderen is dat extreem, dan is er sprake van een 'verlaat slaapfase syndroom'."

Om uit te zoeken of dat hier het geval is, zouden vader en dochter naar een slaapcentrum moeten. Maar naast de wetenschap of het gespook wel of geen medische oorzaak heeft, is het belangrijk om consequent te zijn, zegt De Bruin, die aan de Universiteit van Amsterdam onderzoek doet naar slaapproblemen bij jongeren. "Daarbij is het handig voor zowel dochter als ouders te weten waarom regelmaat zo belangrijk is. Onregelmatige slaaptijden verstoren namelijk het slaapritme. Dat is een feit."

Op dezelfde tijd naar bed dus, ook in het weekend. En honderd procent consequent. "Opstaan als je niet kan slapen is oké. Maar niet telkens onderhandelen over hoe lang, en wel of geen banaan." Verder kunnen ouders letten op de voor de hand liggende zaken: geen cafeïne-houdende drankjes drinken, overdag geen dutjes doen, een koele slaapkamer en geen tv- en computerschermen voor het slapen gaan - het licht daarvan verstoort de melatonine-afgifte.

Het kan dochter ook helpen om te kijken naar belemmerende gedachten die haar wellicht uit haar slaap houden, reageert klinisch psycholoog en psychotherapeut Vivian Merlijn, die in het ziekenhuis Isala in Zwolle kinderen begeleidt die door hun ziekte slecht slapen.

"'Zie je wel? Ik val toch niet in slaap. Nu kan ik de hele nacht niet meer slapen'. Het kan helpen samen met het kind dat soort gedachten te doorbreken. Door haar er allereerst bewust van te laten zijn."

Het vergt wat training om die vervolgens om te zetten naar wat Merlijn helpende gedachten noemt: "Wat zou je anders kunnen denken? Misschien wel: gisteren ben ik toch in slaap gevallen dus vandaag zal het ook best kunnen. Daarnaast kunnen ontspanningsoefeningen kinderen helpen om die gedachten voorbij te laten gaan en toch rustig in slaap te vallen."

Slaaptherapeut Ed de Bruin ziet overigens nog een mogelijke verstoorder. "Die banaan die ze mag nemen als ze niet kan slapen, wie zegt dat ze daar niet hyper van wordt?"

Reageren? Zelf een vraag insturen? Mail naar opvoedvraag@trouw.nl

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden