Voor de wet van Halsema is het te laat

Deze week staat eindelijk het in 2002 door Femke Halsema van GroenLinks ingediende wetsvoorstel over invoering van constitutionele toetsing op de agenda van de Tweede Kamer. De voorgestelde wijziging van de Grondwet moet het mogelijk maken dat rechters wetten toetsen aan een aantal grondwettelijke rechten, zoals het discriminatieverbod, de rechten op vrije meningsuiting, godsdienst en privacy, en het recht op een zorgvuldige rechtsgang. Als een wet strijdig is met deze grondrechten dan kan de rechter de betreffende wetsbepaling buiten werking stellen. Nu is het nog zo dat niet de rechter, maar beide Kamers erop moeten toezien dat wetten niet strijden met de Grondwet.

De Grondwet bepaalt dat na aanneming van een voorstel tot herziening van de Grondwet een nieuw gekozen Tweede Kamer nog een keer over hetzelfde voorstel moet oordelen (de tweede lezing). De Tweede Kamer kan dan niets meer wijzigen en hoeft alleen nog maar 'ja' of 'nee' te zeggen. Daarbij is een tweederde meerderheid vereist.

Het voorstel-Halsema werd (in eerste lezing) in 2008 aanvaard. Daarna volgden in 2010 verkiezingen. Na het vertrek van Halsema duurde het tot juli 2012 totdat Jolande Sap de verdediging overnam. In 2012 waren er opnieuw verkiezingen. Vervolgens vertrok Sap en pas in december 2013 werd Liesbeth van Tongeren verdedigster van het voorstel.

Het begin van de tweede lezing ligt nu vijf jaar achter ons. Dat is onverantwoord lang. De Raad van State sprak in 2003 uit dat afhandeling van een voorstel tot grondwetsherziening op zich ook na twee verkiezingen nog is toegestaan. Maar in een op verzoek van Erik Jurgens gehouden Eerste Kamerdebat over de herzieningsprocedure werd vastgesteld dat de tweede lezing wel zo snel mogelijk na verkiezingen moet plaatsvinden. Het is niet de bedoeling dat de procedure jaren wordt gerekt, want dan zou de indiener van het voorstel met de stemming kunnen wachten tot het meest kansrijke moment.

Wie de grondwettelijke procedures serieus neemt, zou alleen daarom al het voorstel over de constitutionele toetsing moeten afwijzen. Wie zich sterk maakt voor toetsing zou kunnen beginnen met te toetsen of het 'voorstel-Van Tongeren' qua procedure nog wel de grondwettelijke zorgvuldigheidstoets doorstaat. Dat is duidelijk niet het geval.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden