Peilingen

Voor de kiezer moet je een winnaar zijn

Peilingen zijn palingen, heet het in Den Haag.Beeld Tom Janssen

Peilingen bepalen mede het humeur tijdens de campagne. Maar hecht er niet te veel waarde aan, zeggen de peilers zelf. Een winnaar zijn, daar gaat het om.

Dertig jaar is hij nog maar. Zo jong was er nog geen één, maar Jesse Klaver schrikt er niet voor terug. Het is zijn ambitie om premier te worden. "Het Torentje is niet het eindpunt van een politieke loopbaan, maar het begin van maatschappelijke verandering. Dat is waarom ik premier wil worden", zei Klaver gisteravond tegen meer dan duizend toehoorders op een partijbijeenkomst in Nijmegen.

Hoewel GroenLinks op dit moment in de Tweede Kamer maar vier zetels heeft, is er geen partijgenoot die aan Klaver vraagt of hij helemaal kierewiet geworden is. Heel GroenLinks is succesdronken van de peilingen. Er is er zelfs één waarin GroenLinks is gestegen tot de vierde partij van Nederland - en dat terwijl het merendeel van de kiezers nog niet heeft beslist.

'Peilingen zijn palingen', heet het in Den Haag, ze glippen zó een andere kant op. Toch leven hedendaagse politici in een wondere wereld van onbestaand succes en ongeleden verlies. Vandaag wordt dat eens te meer duidelijk, als vier politieke partijen tegelijkertijd bijeen komen, ieder in een eigen zaal.

De stemming bij de PvdA, die twee dagen lang vergadert in Utrecht, zal bedrukt zijn. Het gaat belabberd met de partij. Maar de malaise waar de treurnis over bestaat is geen werkelijkheid: die is dat de PvdA maar liefst 38 zetels heeft, de tweede partij is en regeringsverantwoordelijkheid draagt. Toch zal juist daar het publiek nerveus lachen als Lodewijk Asscher zichzelf presenteert als kandidaat-premier. Ook bij de SP is er het nodige chagrijn.

De leden van het CDA in Barneveld zullen opgewekt zijn, net als die van de SGP. Die partijen staan, de eerste iets meer dan de tweede, op groei. Wellicht dat ook Sybrand Buma zich zal opwerpen als de volgende bewoner van het Torentje, zoals eerder ook Pechtold al deed.

Het chagrijn of het geluk zijn deels onnodige emoties, menen de peilers van Nederland. Eerder deze week organiseerden zij zelf een bijeenkomst, omdat ze de indruk hebben dat politici en media nog wel het een en ander kunnen leren over peilingen. "Op basis van de huidige peilingen is echt niet te zeggen wie op 15 maart de grootste gaat worden", schreef organisator Peter Kanne van I&O Research vooraf. Hoogstens maken de peilingen duidelijk 'welke partijen de juiste snaar raken en waarom'.

Waarom Klaver, Pechtold, Asscher en Rutte zichzelf al als premier presenteren, heeft te maken met het gegeven dat mensen nu eenmaal liever op een winnaar stemmen. Tom Louwerse, universitair docent politicologie van de universiteit Leiden, doceerde op de peilersbijeenkomst dat het effect heeft op kiesgedrag als je de nadruk legt op wie er wint. Bovendien betekenen peilingen misschien op dit moment nog niets voor de verkiezingen, de media kunnen wel zorgen voor een versterkend effect. Zo zegt RTL serieus te overwegen zijn grote verkiezingsdebat te houden tussen VVD, PVV, CDA en GroenLinks - op dit moment de grootste vier in de peilingen. Dat de marges zodanig zijn dat ook D66, SP, 50Plus en PvdA in aanmerking zouden kunnen komen voor de derde of vierde plaats, doet daar niet ter zake.

Wie mee mag doen aan het RTL-debat, is een belangrijke beslissing. Dat debat bleek bij de verkiezingen in 2012 bepalend voor de uitkomst te zijn: voor dat moment stond de SP hoog in de cijfers, erna klom de PvdA van Samsom omhoog.

Vooral daarom zegt Klaver dat hij premier wil worden. Het komt misschien wat potsierlijk over, maar voor alle partijen is het zaak om in de hoofden van de mensen zoveel mogelijk als winnaar te boek te staan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden