Voor de heb een kunstwerk in de kelder

Met meer dan veertig jaar ervaring als privédetective kijkt Ben Zuidema niet op van de schilderijenroof in de Kunsthal in Rotterdam, dinsdag. "Die doeken zijn uniek. Onverkoopbaar", meent hij.

De nog voortvluchtige rovers namen uit de Kunsthal vrij eenvoudig schilderijen weg van Lucian Freud, Pablo Picasso, Claude Monet (twee keer), Henri Matisse, Paul Gauguin en Meyer de Haan. Een kwestie van hooguit vijf minuten 'doorpakken': meer tijd hadden de professionele daders niet nodig om de zeven doeken van de wand te halen en mee te nemen.

Hiermee begint het spel pas, weet Zuidema (75), die onlangs nog samen met de politie een 25 jaar oude schilderijendiefstal in Maastricht oploste. Ongewis is met welk motief de diefstal in Rotterdam werd gepleegd. Meerdere scenario's zijn denkbaar. Eén ervan is dat de dieven in opdracht van een derde handelden. Een andere, minder voor de hand liggende, mogelijkheid is dat de kunstrovers proberen de doeken zelf te verhandelen. Verder is er het fenomeen van 'artnapping', waarbij de oorspronkelijke eigenaar van de doeken of de verzekeringsmaatschappij in ruil voor geld de kunstwerken kan terugkrijgen.

Ben Zuidema: "Als de boeven proberen de in Rotterdam gestolen schilderijen te verkopen, zal dat niet lukken. In dat geval zullen ze gauw zijn opgepakt. Met zulke bekende doeken kan je niet gaan leuren. Maar als de dieven in opdracht handelden, is het in vijf minuten gauw verdiend. Meer tijd heb je niet nodig en alleen al daardoor zijn de risico's beperkt."

De vaak gehoorde suggestie dat een opdrachtgever niets met een gestolen doek van pakweg acht miljoen euro kan, is te makkelijk, vindt Zuidema. "Een gestolen schilderij kun je vanwege de herkenbaarheid thuis niet ophangen, heet het dan. Maar de opdrachtgever wil dat schilderij helemaal niet aan de muur! Hij piekert er niet over. Want dan komt er in een onbewaakt ogenblik zo'n crimineel vriendje bij hem langs en als ze dan ruzie krijgen, lapt de laatste hem er bij. Zo gaat dat in die kring."

De werkelijke drijfveer is hebzucht, verzekert Zuidema. Verhalen als zouden gestolen doeken als van Monet, Matisse en Freud hun eindbestemming vinden bij bijvoorbeeld maffiosi in Oost-Europese landen, wuift hij weg. "Begrijp me goed, het kan", zegt hij. "Maar de kans dat het Nederlanders zijn, is het grootst. Het zijn zieke geesten. Mensen die met hun geld niet op een veiling terecht kunnen en die puur voor de 'heb' zo'n kostbaar schilderij willen. Als ze dat eenmaal hebben, zetten ze het in de kelder".

De media spelen onbewust een rol in het spel, zegt Zuidema. "Dieven krijgen van de opdrachtgever, aangenomen dat die er is, doorgaans tien procent van de waarde van een doek. Maar wat is de waarde, wie bepaalt die precies? Na de diefstal uit de Kunsthal begonnen de media met schattingen van 'enkele miljoenen'. Nu ligt de geschatte waarde van de gestolen schilderijen al tussen de 50 en 100 miljoen euro. Dat maakt nogal uit, als je tien procent ervan krijgt. Daarover kan tussen opdrachtgever en rovers heibel ontstaan, met ongewisse afloop."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden