Voor de boer begint wandelen nu een beetje leuk te worden

Wie onverharde bodem onder de wandelvoeten wil hebben, heeft het niet gemakkelijk in Nederland. Verslaggevers van het natuurtijdschrift Grasduinen hebben geprobeerd om van noord naar zuid te lopen zonder asfalt of beton, maar stuitten regelmatig op obstakels. Waren het geen kanalen of rivieren zonder pontje, dan was het wel prikkeldraad rond een weiland of een boerenerf dat de wandelaar noopte tot een asfaltomweg.

door Jeannette van Ditzhuijzen

Nederlandse boeren houden namelijk niet zo van wandelaars over hun erf. Niet alleen uit angst voor schade en hinder, ook omdat wandelaars soms als pottenkijkers worden gezien. Dus als het niet hoeft, laten boeren de aanzwellende horde lopers liever een blokje omlopen. Tenzij ze er centjes voor krijgen, dan willen ze wel, zij het aarzelend. Uit recent onderzoek door het Landbouw Economisch Instituut blijkt dat 4 procent van de boeren interesse heeft in wandelpaden over het boerenland als er jaarlijks zo'n 45 cent per meter pad tegenover staat. Dat zou in heel Nederland meteen 1500 kilometer extra wandelpad opleveren. Onverhard!

Sialto Eskes uit Ens (Flevoland) vertelt dat een vergoeding zo gek niet is. Niet alleen omdat boeren een stuk grond kwijtraken, waar ze anders aardappelen op kunnen poten, maar ook omdat ze jaarlijks een paar keer moeten maaien om het pad beloopbaar te houden. ,,Alleen het onderhoud kost jaarlijks al duizend euro of meer.''

Ook zonder wandelpadvergoeding wist hij evenwel -samen met zijn zuster, een collega-boer en Landschapsbeheer Flevoland- enkele Flevo-boeren over te halen om de koppen bij elkaar te steken. Inmiddels heeft Flevoland twaalf routes, variërend van 3 tot 9 kilometer, die vrijwel allemaal over diverse boerenerven lopen, en soms zelfs door een bos.

Eskes boerde biologisch en had op zijn grond het een en ander aan natuurontwikkeling gerealiseerd. ,,Ik dacht, daar moet ik andere mensen van laten meegenieten, zodat ze kunnen zien dat in een gewone boerensloot zo veel natuur kan ontstaan. En zodat ze zien wat er gebeurt op het land: zaaien, oogsten, bloeiend vlas, enzovoorts.''

In 1998 startte de route over zijn land en dat van de mede-initiatiefnemers. Sinds vorig jaar ligt er een compleet wandelnetwerk: 'Op de kuierlatten'. Eskes is blij dat Landschapsbeheer het idee van wandelen over het boerenland twee jaar geleden oppikte. ,,Met ons drieën hadden we dit niet voor elkaar gekregen.''

Eskes heeft gemerkt dat er geleidelijk aan een omslag komt bij de boeren. ,,Ze denken tegenwoordig toch meer vanuit de pr en vanuit het contact met de stedeling. Het idee is hier zo aangeslagen dat boeren uit zichzelf een wandelpad over hun grond willen.''

Om aanleg en onderhoud te bekostigen, combineren deelnemende boeren het wandelpad vaak met een subsidie voor agrarisch natuurbeheer. Ze leggen bijvoorbeeld een groenstrook aan langs de sloot waarlangs het pad loopt.

Die subsidie gaat niet altijd goed samen met het wandelnetwerk, weet Eskes. De paden moeten immers regelmatig worden gemaaid, wat ten koste gaat van de soortenrijkdom. En juist daarvoor wordt de subsidie verstrekt. Sommige boeren maaien daarom wat minder vaak, dat scheelt meteen in de kosten. ,,Het betekent wel dat wandelaars soms moeten struinen.''

In Drenthe kan de liefhebber van zachte paden 'Wandelen door het Drentse Boerenland'. Met twee- of driedaagse wandeltochten, waarbij koffie, lunch, avondeten en slapen zijn inbegrepen. Alles uiteraard op de boerderij.

Want het gaat Jo Muller, een van de initiatiefnemers, om de promotie van de landbouw. ,,De wandelaar schuift aan tafel bij de boer, waardoor er een discussie op gang kan komen over de landbouwproblematiek. Zo'n gesprek verruimt ook de blik van de boer.''

Een jaar of tien geleden was Muller voorzitter van de lokale landbouworganisatie, dus een vergadering bijeenroepen over wandelpaden op het boerenerf was niet moeilijk. ,,We waren collega's onder elkaar, daardoor trek je aarzelende boeren makkelijker over de streep. Een ambtenaar had dit niet voor elkaar gekregen. Je moet de taal spreken.''

Hij vertelt dat boeren vreselijk bang zijn voor schade. Een bloemenkweker bijvoorbeeld durfde het eigenlijk niet aan om wandelaars dwars door zijn bloemenvelden te laten lopen. ,,Ik heb toen gezegd dat ik zou garanderen dat 'onze' wandelaars niets kapot zouden maken en dat we het eerst een jaar op proef konden doen. Na een jaar wilde hij doorgaan. Maar het was wel een gok van mij, want de routeboekjes moesten gedrukt en ik kon natuurlijk helemaal niets garanderen. Als hij na een jaar was gestopt, hadden we nieuwe boekjes moeten laten drukken.''

Volgens Muller bestaat er al een vergoeding voor wandelpaden op boerenerven: 20 cent per strekkende meter. ,,Maar er zit een addertje onder het gras. De uitvoering van die regeling is van het ministerie van LNV overgegaan naar het Wandelplatform. Alleen als zij de wandelroute uitzetten, wordt dat bedrag betaald. Dat vind ik wel onredelijk. Als die vergoeding voor alle wandelpaden zou gelden, kon ik hier nog veel aantrekkelijker routes uitzetten. Dan zouden namelijk nog meer boeren meedoen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden