Voor D66 dreigt een enorm zetelverlies. Dus slaat de partij in de campagne geen plek op de landkaart over

D66-Gedeputeerde Fleur Gräper (rechts) en raadslid Wieke Paulusma aan het canvassen voor D66 in Garnwerd, Groningen. Beeld Reyer Boxem

D66 heeft het moeilijk bij de verkiezingen voor de Provinciale Staten en Eerste Kamer. Er dreigt een enorm zetelverlies. Tijdens de campagne slaat de partij daarom geen plek op de landkaart over. 

In het kleinste straatje van Nederland klepperen de brievenbussen van oude, bakstenen huizen. Met vaste hand stopt de Groningse D66-gedeputeerde Fleur Gräper verkiezingsfolders naar binnen. Groene D66-sjaal om de nek, een plukje vrijwilligers in witte D66-jassen in haar kielzog. Ergens in de verte blaft een hond. De provinciebestuurder blikt opgewekt het lege straatje door: zijn er bewoners in Garnwerd (300 inwoners) die misschien een praatje met haar willen maken?

Geen plek op de landkaart wordt overgeslagen in de campagne van D66 voor de Provinciale Staten en Eerste Kamer. Elke stem telt. Op professionele wijze zijn de vrijwilligers van D66 aan het canvassen langs deuren. “Gaat u stemmen?”, is de neutrale beginvraag van Fleur Gräper en haar vrijwilligers. Voor haar partij staat er op 20 maart veel op het spel. Een paar honderd stemmen per gemeente kunnen het verschil maken of D66 blijft meebesturen of niet. En of Gräper haar baan houdt of niet, als enige D66-gedeputeerde in Noord-Nederland.

Stap achteruit

Goed canvassen komt aan op details, waar partijen hun vrijwilligers tegenwoordig in trainen. Aanbellen mag alleen als er zichtbaar mensen thuis zijn. Als de deur opengaat, doet de vrijwilligers een stap achteruit. In Garnwerd leidt dat tot korte gesprekjes op straat, en verraste reacties dat een hele ploeg D66’ers de moeite neemt om naar het dorp te komen.

Hoe het is om verlies te incasseren, weten de D66’ers in Groningen al sinds november. “Wij hebben de ergste klap al gehad”, zegt Wieke Paulusma, raadslid in Groningen. D66 verloor de helft van de zetels bij tussentijdse raadsverkiezingen in Groningen en omgeving. Dat kwam hard aan, want D66 was een paar jaar de grootste van de stad geweest.

Wie hard groeit, kan diep vallen. In heel Nederland maakte D66 de afgelopen jaren een grote comeback, toen partijleider Alexander Pechtold tien zeges op rij haalde. De groei zat in het hele land, in steden maar ook dorpen. Bij de Statenverkiezingen in 2015 haalde D66 landelijk een recorduitslag, wat zich vertaalde in tien zetels in de Eerste Kamer. Nu D66 regeert, krijgt de nieuwe leider Rob Jetten de terugval voor de kiezen. Zijn aanhang geeft nog niet op. “We hebben nog steeds een goed verhaal”, zegt raadslid Wieke Paulsusma.

Doorgaan en rustig blijven ademen, zo is de sfeer in de hele D66-campagne. De uitslag in november in Groningen is een indicatie van wat D66 landelijk te wachten kan staan op 20 maart. Dat de partij gaat verliezen staat vast. De enige vraag is: hoeveel?

D66 gaat pijn lijden, en heeft het moeilijker dan andere partijen in de coalitie. Als enige progressieve partij in een centrum-rechts kabinet is het lastig om kleur op de wangen te houden. In het kabinet zijn de grote, eigen D66-successen nog schaars. Het Klimaatakkoord kan zo’n succes worden, maar staat nog op wankele benen. Daarbuiten kan de partij pronken met de eerste stap op weg naar de gekozen burgemeester.

Scherper geluid

Niet voor niets kwam fractievoorzitter Rob Jetten deze week met een nieuw, scherper geluid, dat hij vandaag ook zal laten horen op het verkiezingscongres. D66 heet 50.000 arbeidsmigranten ‘welkom’ en wil als partij ‘socialer en radicaler’ worden. Dat nieuwe verhaal valt goed bij het linksere deel van de achterban, dat het meest worstelt met de concessies van D66 in de regering. Oud-partijleider Jan Terlouw noemt de uitspraken van Jetten ‘prachtig’ en andere D66’ers juichen dat dit een terugkeer is ‘naar de idealen van vroeger’. Maar zolang Jetten met zijn D66-fractie zit vastgesnoerd in een regeerakkoord blijft het voor een deel bij woorden en beloftes voor later. Vinden de kiezers dat genoeg?

Nu nog bestuurt D66 in bijna alle provincies. In de Eerste Kamer zijn de sociaal-liberalen de derde partij. Als ze in de nieuwe Eerste Kamer ruim de helft van de zetels behoudt, mag de partij al opgelucht ademhalen, gezien de peilingen.

De Groningse D66-campagnevoerders zijn opgetogen over de nieuwe koers van Jetten. “Hij brengt het sociale verhaal dat echt D66 is, maar dat de partij lange tijd is vergeten óók te vertellen”, zegt gedeputeerde Fleur Gräper. Raadslid Wieke Paulusma noemt Jetten ‘verfrissend’ en hoopte al jaren op een socialere koers.

In de geleende kampeerbus waarmee de vrijwilligers langs Groningse wierdedorpen trekken, is de stemming opgewekt. Er is koffie met Groninger koek, en na het doen van de afwas trekt de bus door naar het volgende dorp. Volgens de D66-vrijwilligers leven de Statenverkiezingen sterk. Ze voorspellen een hoge opkomst.

Lees ook: 

Fractievoorzitter Jetten wil D66 een socialer gezicht geven. 

D66 is op zoek naar een scherper profiel.  In de Kerdijk-lezing beloofde Rob Jetten deze week de ‘muren neer te halen’ tussen bevolkingsgroepen met en zonder zekerheden, rechten en macht. 

De Statenverkiezingen zijn géén referendum over het kabinet-Rutte. 

Politiek commentator Lex Oomkes legt uit waarom de landelijke politiek de Provinciale Statenverkiezingen ten onrechte heeft gekaapt. Ook deze derde keer gaat het alle partijen om Den Haag en om de meerderheid in Eerste Kamer, die in mei door de Statenleden gekozen zal worden. De provincies zelf zijn voor hen bijzaak.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden